Ocena brak

OBRAZ

Autor /aleKac Dodano /09.11.2012

 

OBRAZ gr. eidolon; łc. species (1), idolum, eidolum (2) (u stoików), simulacrum (2) (Lu­krecjusz); nłc. phantasma (2); ang. species (1), image; ix. espece (częściej w l. mn.: especes) (1), image; nm. Spezies (1), Bild, Abbildung

1. psych, i pozn. Postać poznawczo-zmysłowa {species sensibilis), pełniąca rolę me­dium quo (pośrednika przezroczystego; —> znak /la/ formalny). Stanowi ona psy­chiczny odpowiednik poznawanej treści i formę aktu, dzięki której dany akt odnosi się do tego, a nie innego przedmiotu (do tej, a nie innej strony tego przedmiotu). Species nie jest dana wprost, lecz jedynie wywnioskowana w ramach teorii filozofi­cznej (tradycja arystotelesowska).

Termin species odnosi się też do postaci poznawczo-intelektualnej {species intelligibilis), zwanej w polskiej terminologii ob­razem zastępczym. Obraz zastę­pczy wrażony {species intelligibilis expressa) jest to czysto formalne i niematerialne przyjęcie poznawanego przedmiotu przez poznający podmiot. Stanowi on znak, za którego pośrednictwem —> intelekt (la) możnościowy uobecnia w sobie ujętą przez -^ intelekt (Ib) czynny treść {species intel­ligibilis impressa) przedmiotu poznawalne­go zmysłowo {species sensibilis), będąc inten­cjonalnie i całkowicie przyporządkowaną poznaniu reakcją podmiotu na przedmiot. Funkcja obrazu zastępczego jest w swej naturze dwojaka: a) zależna od podmiotu — obraz jest modyfikacją władzy poznaw­czej, b) przedstawieniowa, przyporządkowana ujawnieniu struktury treściowej po­znawanego przedmiotu.

  1. t. pozn. Sposób, w jaki przedmiot jest dany w spostrzeżeniu, wyobrażeniu, przy­pomnieniu, a więc dany z pewną -> na-ocznością. Niektórzy przeciwstawiają ob­raz jako przedstawienie zmysłowe — idei jako przedstawieniu myślowemu (intele­ktualnemu).

  2. psych. Obraz typiczny {typie image) — wyobrażenie o zamazanych ce­chach jednostkowych, na pozór ogólnych. Z teorią obrazów typicznych (wyobrażeń złożonych) wystąpił F. Galton.

 

Podobne prace

Do góry