Ocena brak

Nowe technologie

Autor /piegus Dodano /05.05.2014

Współczesną fazę rozwoju techniki i gospodarki znamionuje wzrost znaczenia informacji. Termin ten w szerszym znaczeniu jest definiowany zarówno jako zasób nowych odkryć technicznych, jak i jako ich zastosowania (Castells 1985). Według tego poglądu informacyjność jest charakterystyczną cechą strumienia współczesnych innowacji technologicznych. Jego uzasadnienie jest następujące: 1) to, co przynosi ze sobą mikroelektronika, polega na przetwarzaniu i generowaniu informacji; 2) nowoczesna telekomunikacja przekazuje informacje o rosnącej złożoności sprzężeń zwrotnych, przy rosnącej szybkości i niższym koszcie; 3) nowoczesne środki komunikowania się (media) rozpowszechniają informacje w sposób coraz bardziej zdecentralizowany i zindywidualizowany; 4) to, co przynosi ze sobą automatyka i robotyka, polega na zastosowaniu informacji zakodowanej w programach do wykonywania określonych operacji; 5) inżynieria genetyczna dekoduje systemy informacyjne organizmów żywych i próbuje je programować.

Ostatnio przedmiotem rozważań stały się przestrzenne konsekwencje, jakie może wywołać upowszechnianie się nowoczesnych technologii. Konsekwencje te mogą być bezpośrednie lub pośrednie. Bezpośrednią konsekwencją będzie zmiana przestrzennego układu gospodarki przez powstanie nowych zakładów przemysłowych (stosujących nowe technologie i wytwarzających nowe produkty)

i nowych systemów telekomunikacji. Bardziej wielostronne będą konsekwencje pośrednie. Nowe technologie spowodują bowiem zmiany produkcyjne w innych gałęziach przemysłu i działach gospodarki, zmiany w systemie powiązań gospodarczych, zmiany w warunkach pracy i sposobie życia ludności. Równocześnie zmieniać się będzie charakter i znaczenie tradycyjnych czynników lokalizacyjnych. Efektem przestrzennym będą przekształcenia wewnętrznej struktury miast oraz regionalne przesunięcia w poziomic gospodarki i życia ludności. Oczywiście, konsekwencje przestrzenne pojawią się dopiero wtedy, kiedy nowe technologie rozpowszechnią się na szeroką skalę.

Zmienia się także rola transportu. Maleje zapotrzebowanie na przewozy ładunków masowych, natomiast rośnie zapotrzebowanie na małe przesyłki półproduktów, podzespołów, lekkich agregatów. Zmieniają się również jakościowe wymagania użytkowników' transportu, zainteresowanych teraz bardziej usługami szybkimi, niezawodnymi, zapewniającymi przesyłanie wrażliwych ładunków bez ich uszkadzania. Ze względu na komplikującą się sieć dostaw' kooperacyjnych i rozgałęzioną sieć odbiorców' wyrobów' gotowych zagęszcza się system powiązań transportowych, co sprzyja rozwojowi transportu samochodowego.

Dalszemu zróżnicowaniu podlega czynnik pracy. Wraz z nowymi technologiami rozwijają się nowe zawody, wymagające wysokich kwalifikacji. Nowe technologie umożliwiają zastępowanie uciążliwej pracy w przemyśle ciężkim i w górnictwie urządzaniami zautomatyzowanymi. Zmiany wr gałęziowej strukturze zatrudnienia wywołują przestrzenne przesunięcia zasobów' pracy. Relatywnie zmniejsza się zatrudnienie w tradycyjnych okręgach górniczo-przemysłowych oraz rozwijają się ruchy migracyjne między miastami, zorientowane ku ośrodkom z nowymi perspektywami gospodarczymi. Najatrakcyjniejsze są ośrodki, które z nowymi perspektywami gospodarczymi łączą wysoką jakość środowiska przyrodniczego. Stały wzrost kwalifikacji powoduje jednak występowanie niedoboru pracowników potrzebnych i chętnych do wykonywania prac prostych, o niskim prestiżu, i dających mało zadowolenia.

Nowe technologie oddziałują na zmiany organizacji pracy. Niektóre operacje przemysłowe', dotychczas wykonywane w dużych fabrykach, mogą być wykonywane w rozproszonych małych warsztatach lub domach podwykonawców (sub-kontrakty). Również niektóre czynności biurowe pracownicy mogą wykonywać poza siedzibami urzędów', we własnych domach. Takie rozproszenie operacji przemysłowych i biurowych jest możliwe dzięki udoskonaleniu łączności, która zapewnia porozumiewanie się i integrację działań. Nowe formy organizacji pracy mogą się przyczyniać do zmniejszenia częstotliwości, liczby i czasu trwania dojazdów do pracy.

Szczególnie dużą innowacyjnością odznaczają się współcześnie przedsiębiorstwa małe i średnie (rys. 1.21). Mnożą się one szybciej niż przedsiębiorstwa duże i wobec tego wywierają większy wpływ na zmiany przestrzennej struktury gospodarki. Są mniej uzależnione od bazy surowcowej, masowego transportu, infrastruktury komunalnej, masowego dopływu niewykwalifikowanej siły roboczej, zasobów wodnych. Odznaczają się więc większą swobodą lokalizacyjną, co czyni z nich stosunkowo bardziej elastyczny instrument pożądanych zmian w przestrzennej strukturze gospodarki.

Oprócz nowych miejsc pracy poza aglomeracjami miejsko-przemysłowymi postęp techniczny stwarza także nowe możliwości zaspokajania potrzeb poza tymi skupiskami (magnetowidy, komputerowy system konferencyjny, komputery osobiste, telefonia bezprzewodowa i telefonia ruchoma). Może to się przyczyniać do wzrostu atrakcyjności małych miast i obszarów peryferyjnych.

Reasumując, postęp techniczny powoduje współcześnie pewną reorientację przestrzenną gospodarki. Reorientacja ta dokonuje się dzięki większej swobodzie lokalizacyjnej nowoczesnych gałęzi przemysłu. Zmierza w kierunku regionów stwarzających korzyści zewnętrzne cenione obecnie przez przedsiębiorstwa i ludność (ośrodki badaw'czo-rozw’ojowre, wykwalifikowane kadry, rozwinięte usługi, przyjemne środowisko). Obejmuje regiony peryferyjne i pośrednie.

Tendencje te przejawiają się na razie tylko w krajach wysoko rozwiniętych. Trudno jest oceniać skalę zmian przestrzennych, do jakich dojdzie, kiedy tendencje te upowszechnią się. Należy jednak zachować ostrożność w przewidywaniach. Tendencjom tym bowiem będą się przeciwstawiać kontrtcndcncjc sprzyjające podtrzy-58 + Podstawy geografii ekonomicznej w ujęciu dynamicznym

mywaniu roli już istniejących aglomeracji miejsko-przemyslowych. Będzie to możliwe dzięki modernizacji infrastruktury komunalnej i struktur)' produkcji, rozwoju usług i polepszaniu jakości środowiska. Ponadto teoretycznie większa swoboda lokalizacyjna nowych gałęzi przemysłu może się w praktyce uzewnętrzniać w małym zakresie wskutek ograniczeń przestrzennych, środowiskowych, infrastrukturalnych, demograficznych. Tak więc tylko niewiele miejsc o wielostronnych walorach użytkowych uzyska szczególne znaczenie jako potencjalne ośrodki rozwoju i rdzenie nowych aglomeracji. Największe znaczenie lokalizacyjne (atrakcyjność) będą miały te walory użytkowe miejsc, które nie mogą być przekształcone w przepływy.

Tak więc jeszcze przez dłuższy czas nowe tendencje lokalizacyjne będą się zapewne przeplatać ze starymi (rys. 1.22). Nowe tendencje będą najprawdopodobniej wzmacniane przez mobilność pracowników zatrudnionych w nowoczesnych gałęziach przemysłu.


 

Podobne prace

Do góry