Ocena brak

NOWA BAŚŃ, 6-tomowy cykl powieści hist. T. Parnickiego

Autor /jasminkowa Dodano /09.03.2012

NOWA BAŚŃ, 6-tomowy cykl powieści hist. T. Parnickiego, wyd. w Warszawie 1962-70. Zapowiedzią była powieść —> Srebrne orły (1944), której bohater, mnich Aron, przeszedł do t. 1, stając się jedną z głównych postaci cyklu. N.b. obejmuje okres 1000 l. histoiii Starego i Nowego Świata oraz Polski, od czasów Chrobrego po naszą współczesność. Pozbawiona uporządkowanej fabuły, przedstawia hipotezy, domysły i spekulacje na temat przypuszczalnego przebiegu zdarzeń - a nie same zdarzenia, refleksje nad dynamiką historii, mieszaniem się kultur, upływem czasu, istotą człowieka, jego świadomością hist. i granicami zdolności poznawczych - a nie opisy faktów. Traktuje historię jako zbiór otwartych możliwości, a nie zamkniętych dokonań. Tom 1, Robotnicy wezwani o jedenastej (1962), rozważa problem równowartości kultur, „odkrywanych" w niejednakowym czasie przez eur. cywilizację chrześcijańską. Dzieje wypraw Wikingów do prekolumbijskiej Ameryki w X i XI w. łączą się ze zdarzeniami hist. i legendarnymi w Polsce (sprawa Św.- Stanisława), na Rusi, w Bizancjum, Skandynawii, Anglii i Islandii. Tom 2, Czas siania i czas zbierania (1963), przenosi problematykę t. 1 w XIV i XV stulecie, podejmując wątki legend arturiańskich i fantastyczną hipotezę o ocaleniu od stosu Joanny d Arc dzięki wywiezieniu jej do Meksyku. Wyprawy Kolumba, a po nim konkwistadorów hiszp. stanowią pretekst do refleksji historiozoficznej. Tematem rozmyślań bohatera t. 3, Labirynt(1964), jest nieudany spisek, który miał Cortezowi uniemożliwić podbój i grabież Meksyku. Terenem zdarzeń jest tu częściowo Polska, jednym z wątków - dzieje małżeństwa S. Orzechowskiego. Zarysowujący się już wcześniej problem wyboru pomiędzy ojczyzną a ponadnar. katolicyzmem wysuwa się na plan pierwszy w t. 4, Gliniane dzbany (1966), w związku z wojnami i prześladowaniami rei. w Europie doby kontrreformacji. Tom 5, Wylęgarnie dziwów (1968), jest w cz. 1 utopią przyszłościową, napisaną jakoby przez jednego z XVII-wiecznych bohaterów N.b. i zawiera m. in. wizję wydarzeń w Polsce XX w.; cz. 2 to dyskusja nad zagadką autorstwa tego tekstu. Wyraźnie nabiera tu znaczenia obecność refleksji autotematycznej, która pojawia się już od t. 3, a wysunie się na plan pierwszy w t. 6, Palec zagrożenia (1970), gdzie grupa postaci nowobaśniowych przeprowadza sąd nad autorem dzieła. Z N.b. łączą się powieści pisane równolegle przez Parnickiego i uzupełniające cykl pod względem zdarzeń, postaci i tła hist.: Tylko Beatrycze (1962), I u możnych dziwny (1965), Zabij Kleopatrę (1968), Inne życie Kleopatry (1969), Tożsamość (1970).

A. KIJOWSKI „N.b." Parnickiego, „Twórczość" 1962 nr 10; T. BUREK Nowe piękno, w: Zamiast powieści, W. 1971; J. ŁUKASIEWICZ Lektura „N.b.", w: Republika mieszańców, Wr. 1974; A. CHOJNACKI Parnicki. W labiryncie historii, W. 1975.

Małgorzata Czermińska

Podobne prace

Do góry