Ocena brak

Niedźwiedzie

Autor /Jana Dodano /31.01.2012

Kiedyś niedźwiedzie występowały bardzo powszechnie na większości obszaru Półkuli Północnej. Choć są największymi mięsożerny­mi zwierzętami lądowymi, mięso stanowi minimalną część ich diety.
D o rodziny niedźwiedzi należy kilka odręb­nych gatunków, żyjących w różnych rejo­nach świata i posiadających odróżniające je cechy charakterystyczne. Niezależnie od tego, że różne gatunki mają rozmaite rozmiary, wszyst­kie charakteryzuje krępy, ciężki tułów i krótkie, mocne nogi oraz mały ogon. Stopy mają płaskie i duże, każda jest uzbrojona w pięć długich, ostrych jak brzytwy, pazurów, które - w przeci­wieństwie do kocich - są nieruchome. Całe ciało jest pokryte gęstym futrem, którego włos ma róż­ny kolor i długość. Oczy i idealnie zaokrąglone uszy są nieduże w porównaniu z długą i szeroką brodą. Nos jest mokry i błyszczący, jak u psa. Niedźwiedź chodzi zwykle na czterech łapach, w charakterystyczny, ociężały sposób. Od czasu do czasu jednak potrafi stanąć na dwóch łapach i przejść w takiej pozycji kilka kroków. Zwierzę to chodzi opierając się na całych stopach, podob­nie jak człowiek. W razie potrzeby jest w stanie przejść w galop i osiąga zaskakującą prędkość -do 50-60 km/h. Niedźwiedzie, a zwłaszcza mniej­sze gatunki, świetnie potrafią się wspinać, często wchodzą na drzewa, a czasem nawet na nich śpią. Wszystkie niedźwiedzie potrafią pływać, a naj­lepszym pływakiem jest niedźwiedź polarny.
Odżywianie
Zaklasyfikowane do mięsożernych, niedźwiedzie jedzą w gruncie rzeczy najmniej mięsa ze wszyst­kich im podobnych ssaków. Większą część ich diety stanowi pokarm roślinny. Zamiast aktywnie polować, zadowalają się większością dostępnego pożywienia - jedzą rośliny, zwierzęta i wszystko, co mogą znaleźć bez dokładania większych sta­rań. Podczas długich stuleci ewolucji ich zęby zmieniły się z typowych dla mięsożernych na dostosowane do mniej wyspecjalizowanego trybu odżywiania się.
Wyjątkiem jest tutaj niedźwiedź polarny. Po­kryte śniegiem i lodem jałowe tereny, na których przyszło mu żyć, oferują niewiele pokarmów roś­linnych, zatem niedźwiedź ten jest bardzo aktyw­nym myśliwym - szczególnie łasym na foki. Inne niedźwiedzie stale poszukują owoców i jagód, cebul i bulw rozmaitych roślin, grzybów, orze­chów i żołędzi, uzupełniając tę dietę owadami, miodem i larwami pszczół - w okresach, kiedy można znaleźć takie przysmaki. Zabijają też i zja­dają mniejsze ssaki i gady, jeśli napotkają tako­we, i nie cofną się przed zaatakowaniem owcy, świni lub dzika, czy też łosia.
Większość niedźwiedzi jest aktywna w ciągu dnia, a główną część swojej aktywności koncen­trują one na poszukiwaniu jedzenia. Najostrzej­szym ze zmysłów jest węch, toteż często przery­wają swoje wędrówki, siadają na zadnich łapach i wdychają powietrze w nozdrza.
Niedźwiedzie zamieszkujące chłodniejsze te­reny, z wyjątkiem niedźwiedzia polarnego, go­rączkowo pochłaniają jak najwięcej pokarmu jesienią, w celu zmagazynowania jak największej ilości tłuszczu przed zapadnięciem w sen zimo­wy. Kiedy robi się coraz zimniej - i ziemię zaczy­na pokrywać śnieg - misie znajdują sobie kryjów­kę, wyściełając ją trawą, liśćmi i mchem. Jako barłóg niedźwiedzi może służyć jaskinia albo dobrze osłonięta szczelina wśród skał, może nim też być dziura wykopana przez niedźwiedzia w stromym zboczu pod dużym drzewem.
Niedźwiedź nie pogrąża się w stan prawdziwej hibernacji, w tym znaczeniu, że temperatura jego ciała i puls nie spadają, choć zwalnia się tempo bicia serca. Zwierzę zapada w głęboki sen i przez wiele dni pozostaje bierne, jednak w cieplejszym okresie może wstać i ruszyć na poszukiwanie pożywienia. Po około sześciu miesiącach zimo­wego snu niedźwiedź, słaby i wychudzony, wychodzi wiosną z kryjówki.
Rozmnażanie.
Pora godowa u niedźwiedzi żyjących w rejonach umiarkowanych i arktycznych przypada z reguły na wiosnę. Sam okres ciąży trwa bardzo krótko, ale ponieważ poród ma miejsce dopiero w środku zimowego snu, zapłodnione jajo zagnieżdża się w ściance macicy dopiero jesienią.
Samice wszystkich niedźwiedzi rodzą niewia­rygodnie małe młode, najczęściej bliźnięta. No­wonarodzony potomek waży tylko 200-700 g, wygląda jak mały szczur, jest ślepy, bezzębny i pozbawiony owłosienia. Po urodzeniu pozostaje w kryjówce z matką, pijąc jej bogate w składniki odżywcze mleko i szybko rosnąc. Gdy wiosną wyjdzie, trochę niepewnie, na wiosenne słońce, będzie wyglądał jak prawdziwy mały miś.
Niedźwiedzie mają opinię zwierząt samot­nych. Dorosłe samce faktycznie są samotnikami, o ile nie zbiorą się razem przy tym samym źródle pokarmu. Jednak młode pozostają z matką przez pierwsze dwa, trzy lata swojego życia. Po tym okresie samica często znowu zachodzi w ciążę, więc właściwie większość swego życia spędza opiekując się młodymi.

Siedem gatunków niedźwiedzi występuje w pięciu rodzajach. Ich środowiska życiowe rozciągają się od terenów arktycznych do tropikalnych.

NIEDŹWIEDŹ POLARNY (Ursus maritimus)
Długość ciała: u samców 2,5-3 m, samic: 2-2,5 m
Waga: samce 400-640 kg,
samice 175-300 kg
Długość życia: 20-30 lat

NIEDŹWIEDŹ BRUNATNY (U. arctos)
Rozmiary bardzo zróżnicowane
Długość ciała: do 1,8 m
Wysokość w kłębie: 1-1,5 m
Waga: 70-780 kg (samce 20-80 % cięższe od samic)
Długość życia: 30-40 lat

BARIBAL (U. americanus)
Rozmiary bardzo zróżnicowane
Długość ciała: 1,3-1,8 m
Wysokość w kłębie: 90 cm-1 m
Waga: 80-270 kg (samce o 10-50 % cięższe)
Długość życia: 30-35 lat

NIEDŹWIEDŹ HIMALAJSKI (Selenarctos thibetanus)
Długość ciała: 1,3-1,7 m
Waga: samce 50-180 kg, samice 42-70 kg
Długość życia: 20-24 lata

NIEDŹWIEDŹ MALAJSKI (Helarctos malayanus)
Długość ciała: 1-1,4 m
Wysokość w kłębie: 70 cm Waga: 27-65 kg
Długość życia: nieznana

WARGACZ (Melursus ursinus)
Długość ciała: 1,5-1,9 m
Wysokość w kłębie: 60-90 cm
Waga: 90-135 kg
Długość życia: 30 lat

NIEDŹWIEDŹ ANDYJSKI (Tremarctos ornatus)
Długość ciała: 1,3-2,1 m
Wysokość w kłębie: 70-80 cm
Waga: 80-200 kg
Długość życia: 20-25 lat w niewoli

■ U tych niedźwiedzi, które mają tylko jedną partnerkę, a mianowicie niedźwie­dzi malajskich i wargaczy, samce są od 10 do 25 % cięższe od samic. U tych gatun­ków, w których samiec może mieć kilka partnerek, samce bywają nawet 100 % cięższe od samic.
Futro północnoamerykańskich czar­nych niedźwiedzi służy do wyrobu tra­dycyjnych nakryć głowy brytyjskich żoł­nierzy. W 1953 roku 700 amerykańskich niedźwiedzi zostało zabitych w Kolumbii Brytyjskiej w celu dostarczenia futra dla żołnierzy obecnych przy koronacji królo­wej Elżbiety II.
■ Niedźwiedzie polarne i niedźwiedzie kadiak (podgatunek niedźwiedzia brunat­nego) rywalizują ze sobą o miano naj­większego przedstawiciela rodziny. Rekord wagi -1002 kg - należy do niedź­wiedzia polarnego, podczas gdy niedź­wiedź malajski, o minimalnej wadze 27 kg, został uznany za najmniejszego przedstawiciela tych zwierząt.
■ Niedźwiedzie polarne są znane ze swojego wyostrzonego węchu. Potrafią z odległości 3 km wyczuć zapach palone­go foczego tranu (używanego jako przy­nęta przez myśliwych i badaczy).
Naukowcy potrafią ocenić wiek niedź­wiedzia usuwając mu ząb, przecinając go w poprzek i licząc pod mikroskopem ilość pierścieni - podobnie jak słoje rocznego przyrostu w pniach drzew.
■ Będąc podgatunkiem niedźwiedzia brunatnego, grizzly został określony jako U. A. Horribilis - straszny niedźwiedź.
■ Niedźwiedzie zamieszkują lub za­mieszkiwały każdy kontynent z wyjątkiem Australii. Dopiero w minionym wieku wyginęły ostatnie niedźwiedzie w Afryce, występujące niegdyś w górach Atlas na północy tego kontynentu.
■ Niedźwiedzie brunatne były niegdyś pospolitymi zwierzętami na Wyspach Brytyjskich; wyginęły w wieku XII.
■ Pod koniec lata niedźwiedzie przyjmu­ją 20000 kalorii dziennie, aby odłożyć zapasy tłuszczu na zimowy sen. Na po­czątku zimy niedźwiedź brunatny może mieć pod skórą warstwę tłuszczu grubo­ści 15-25 cm.
■ Waga nowo narodzonego niedźwie­dzia brunatnego stanowi zaledwie 1/720 wagi jego matki!

Podobne prace

Do góry