Ocena brak

Niedokrwistość mikrocytowa — niedokrwistość z niedoboru żelaza

Autor /pinezka Dodano /09.06.2014

Żelazo jest składnikiem hemoglobiny (białka krwi) i mioglobiny (białka magazynowanego w mięśniach). Jest niezbędne do transportu i magazynowania tlenu, transportu elektronów (cytochromy), desaturacji kwasów tłuszczowych, destrukcji nadtlenku wodoru (katalaza), jodowania tyrozyny (peroksydaza tarczycowa), biosyntezy prostaglandyn i obrony immunologicznej organizmu. Wiele funkcji, jakie spełnia żelazo w organizmie człowieka, wiąże się z jego występowaniem w postaci hemu. Hemoglobina ma cztery podjednostki zawierające hem (65% całej puli żelaza znajdującego się w organizmie). Przenosi ona tlen z płuc do tkanek za pośrednictwem jonów żelaza dwuwartościowego (Fe2+), które ulegają utlenowaniu do oksyhemoglobiny.

Około 3-7% całej puli żelaza w organizmie zawarte jest w mioglobi-nie, która magazynuje tlen w mięśniach. Podczas wysiłku fizycznego tlen utlenowanej mioglobiny jest wykorzystywany w mitochondriach mięśni do końcowego etapu katabolizmu glukozy, kwasów tłuszczowych i aminokwasów. Procesy te są sprzężone z syntezą wysokoenergetycznego tri-fosforanu adenozyny (ATP). ATP stanowi magazyn energii dla większości procesów życiowych, np. dla syntezy białek, skurczu mięśni i transportu przez błony. Synteza tego związku odbywa się w sprzężeniu z tzw. łańcuchem oddechowym. Końcowym enzymem w łańcuchu oddechowym jest oksydaza cytochromowa. Przy udziale cytochromów odbywa się także desaturacja kwasów tłuszczowych, synteza steroidów i metabolizm trucizn prowadzący do ich wydalenia z organizmu.

Niedokrwistość z niedoboru żelaza ujawnia się, gdy ustrojowe zapasy żelaza (Fe) ulegną całkowitemu wyczerpaniu, a podaż tego pierwiastka z dietą nie wystarcza do pokrycia zapotrzebowania związanego głównie z syntezą hemoglobiny (Hb). Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi dla dorosłego mężczyzny około 1 mg, dla kobiety około 1,4 mg (ze względu na regularną utratę krwi podczas miesiączek). Codzienna dieta powinna zawierać około 10-20 mg żelaza, ponieważ zwykle tylko około 10% z tej ilości ulega wchłonięciu w jelitach, a reszta jest wydalana.

Niedobór żelaza u osób dorosłych spowodowany jest: deficytem żelaza w diecie, utratą żelaza (krwawienia, głównie z przewodu pokarmowego i dróg rodnych), nieprawidłowym jego wchłanianiem w przewodzie pokarmowym, zwiększonym zapotrzebowaniem na ten pierwiastek (okres dorastania, ciąża, laktacja). Niedobór żelaza obserwowany jest także u wcześniaków, dzieci urodzonych z ciąży mnogiej i w przypadkach głębokiego deficytu Fe u matki.

W przebiegu tej niedokrwistości wyróżnia się 3 okresy choroby:

-* okres przedutajony — niedobór żelaza w magazynach ustrojowych, stężenie żelaza i hemoglobiny w surowicy krwi są prawidłowe, zmniejsza się stężenie ferrytyny, nie stwierdza się objawów niedokrwistości i zmian w morfologii erytrocytów,

-> okres utajony — niedobór żelaza dostępnego dla erytropoezy, nasila się niedobór ferrytyny, zmniejsza się stężenie żelaza, a wzrasta transfer-ryny w surowicy krwi, w dalszym ciągu brak objawów niedokrwistości i zmian w morfologii erytrocytów,

•+ okres jawnego niedoboru żelaza — rozwinięta niedokrwistość z niedoboru żelaza, znacznie zmniejsza się stężenie żelaza i ferrytyny, a zwiększa się stężenie transferryny w surowicy krwi, pojawiają się pełne objawy kliniczne niedokrwistości i zmiany w morfologii krwi obwodowej.

Wchłanianie żelaza odbywa się w dwunastnicy i w początkowym odcinku jelita cienkiego, żelazo przechodzi przez nabłonek jelitowy jako dwuwartościowe (Fe2+) i utlenia się do trójwartościowego (Fe3+). Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo prowadzi do zwiększenia wchłaniania o około 10-15%, natomiast gdy zapotrzebowanie na żelazo spada, zmniejsza się także jego wchłanianie. Gdy zmniejsza się ilość żelaz; w organizmie, zmniejsza się jego zawartość w komórkach układu siatecz kowo-środbłonkowego (wątroba, śledziona). Żelazo, 'które przechodzi zi światła jelit do komórek nabłonkowych albo łączy się z białkiem — apo ferrytyną, tworza.c ferrytynę, albo przechodząc z komórek nabłonka d krwi, łączy się z transferryną — białkiem transportującym żelazo do szpik kostnego, gdzie jest wykorzystywane w procesie erytropoezy. Żelazo, które nie dostaje się do surowicy, pozostaje w komórkach nabłonkowych aż do momentu złuszczenia i zostaje wydalone wraz z kałem [Kuliczkowski, Podolak-Dawidziak, 2007; Robak, 2003; Kuratowska, Dwilewicz-Troja-czek, 1994],

 

Do góry