Ocena brak

Naśladowcy Anzelma z Canterbury - Następcy Lombarda

Autor /Adaukt1222 Dodano /03.01.2013

Zrazu metoda Lombarda spotkała się z dużą opozycją, głównym jej przeciwnikiembył Jan z Kornwalii (Carnubiensis), uczeń Lombarda w Paryżu. Napisał Eulogium- ważne jako źródło do poznania historii życia umysłowego XII w. Nastrójnieprzychylny utrzymywał się jednak krótko i już w XII w. pojawiają się naśladowcyLombarda, którego sława trwa przez cztery wieki. Rama formalna SentencjiLombarda staje się klasyczna, a komentarze do nich mnożą się niebywale(sam XIII w. zna ich setki). Ostatni wybitny komentarz pochodzi z 1613 r.

Pierwszy komentarz do Sentencji Lombarda napisał w drugiej połowieXII w. Piotr Comestor (Manducator, Trecensis), obok Lombarda najwybitniejszapostać szkoły paryskiej. Urodził się w Troyes. Był kanclerzem w Paryżu od1164 r. W latach 1168-1178 uczył tamże, umarł między 1178 a 1185 r. Otrzymałprzydomek Magister Historiarum dzięki swemu głównemu dziełu, stanowiącemuhistoryczno-archeologiczny wstęp do Biblii: Historia scbolastica. Jest ponadtoautorem zbioru sentencji wziętych z Wilhelma z Champeaux, Anzelma z Laoni Liber Pancrisis. Historia scholastica bywała komentowana i cieszyła się sławą.Comestor stosował w niej komentarz moralno-biblijny.

Najwierniejszym uczniem Lombarda i głównym propagatorem jego Sentencjibył Piotr z Poitiers. Profesor teologii w Paryżu i kanclerz z N o t r e Dame,za jego kanclerstwa zjednoczył się Uniwersytet Paryski. Umarł w 1205 r.

Jego dzieła to Sententiarum libri quinque, Glossulae super Sententias - komentarzedo Lombarda powstałe przed 1175 r., a więc współczesne ze szkołą w Toledo. Widać w nich dużą łączność teologii z logiką arystotelesowską.W nich pojawia się też pierwsza chronologicznie wzmianka o Metafizyce Arystotelesa.Glossulae przyczyniły się znacznie do popularyzacji myśli Lombarda. Komentarzten jest lepiej usystematyzowany niż pierwowzór Lombarda, bardziejrozwinięte są dowody istnienia Boga. Piotr twierdzi, że substancje i przypadłościnie istnieją same przez się {a se), że byt złożony z części nie może istnieć per se.

Piotr z Poitiers i wielu autorów pracujących w orbicie jego wpływówpodejmują wysiłek pracy nad teologią spekulatywną. Wybitną indywidualnościąnależącą do tego kierunku był Szymon z Tournai (lata 1130-1201). Twierdzi on,że filozofia ma sens tylko w t ym stopniu, w j a k im służy potrzebom interpretacjidogmatu. We wstępie do swojego Wykładu Symbolu atanazjańskiego pisze:

U Arystotelesa rozum jest dowodem dla wiary, ale u Chrystusa wiara jestdowodem dla rozumu. Dlatego Arystoteles mówi: poznaj i wierz, a Chrystus:wierz i poznaj.

Apud Aristotelem argumentum est ratio faciens fidem. Sed apud Christ um argumentum est fides faciens rationem. Unde Aristoteles: intelligeet crede. Sed Christus: crede et i n t e l l i g e s.

Problem rozum-wiara u Szymona zaostrza się. Pierwszy raz stawia się pytanie,czy tego samego może dotyczyć i wiara, i wiedza. Krzyżują się tu wpływyLombarda, porretariczyków, Eriugeny; cytowana jest Fizyka Arystotelesa.Musiał mieć Szymon przeciwników, którzy zapewne nie rozumieli jego stanowiska.Może też tkwi jakieś źdźbło prawdy w krążących o n im nieprzychylnychopowieściach, wedle których miał on wygłosić zdanie o trzech bałamutach,którymi mieli być Mojżesz, Chrystus i Mahomet.

Pod wpływem Piotra z Poitiers znajdował się również Piaepositinus z Cremony(Prćvostin), zwolennik drogi spekulatywno-dialektycznej. Był on profesoremteologii w Paryżu, w Moguncji, a wreszcie, aż do 1210 r. kanclerzem w Paryżu.Zmarł około 1231 r. Piotr jest autorem Summa theologica (Summa de Psalterioi Summa contra haereticos catharos), którą charakteryzuje bogactwo tematycznei materiałowe. Summa wykorzystuje schemat ąuaestio, dotyka problemu analogii.

Można by wyliczyć jeszcze bardzo wielu autorów Sentencji i Summ, wymienimydwóch bardziej znanych i wybitnych. Pierwszym jest Piotr Cantor,autor ciekawej teologiczno-biblijnej encyklopedii Summa Abel, w której posługujesię disputatio. Jest wyznawcą teologii praktyczno-ascetycznej.

Anglikiem studiującym w Oksfordzie i w Paryżu był Robert Courcon,(zginął w 1218 r. przy oblężeniu Damietty), kardynał od 1212 r. J e d e n z pierwszychorganizatorów Uniwersytetu Paryskiego, którego był kanclerzem (jakolegat papieski zatwierdził w 1215 r. zakaz wykładania Metafizyki i Fizyki Arystotelesana Uniwersytecie Paryskim). Jego zainteresowania skupiały się główniena teologii moralnej i prawie.

Podobne prace

Do góry