Ocena brak

Narządy układu pokarmowego

Autor /Irmina674 Dodano /26.08.2013

Część brzuszna przełyku, o długości 1-3 cm, rozciąga się od rozworu przełykowego przepony do wpustu żołądka. W miejscu przejścia przez rozwór przełykowy w przeponie znajduje się zwężenie dolne przełyku, które jest zwężeniem czynnościowym, w którym przepona działa jako fizjologiczny zwieracz. Warstwa mięśniowa części brzusznej przełyku zbudowana jest z mięśni gładkich.

Przełyk przesuwa się w rozworze przepony w zależności od stanu czynnościowego. W czasie ruchu perystaltycznych przełyku żołądek unosi się ku górze, a wpust wchodzi do rozworu przełykowego. W części brzusznej przełyku następuje połączenie krążenia żyły wrotnej z żyłą główną dolną. Unaczynienie tętnicze części brzusznej przełyku pochodzi od tętnicy żołądkowej lewej i tętnicy przeponowej dolnej lewej. Krew żylna z części brzusznej przełyku odpływa do żyły żołądkowej lewej i dalej do żyły wrotnej oraz poprzez żyły przełykowe do żył nieparzystych.

  • Żołądek stanowi poszerzoną część przewodu pokarmowego pomiędzy przełykiem i dwunastnicą. Kształt i położenie żołądka są różne i zależą od pozycji ciała i wypełnienia. W żołądku wyróżniamy:

    Wpust stanowiący połączenie z częścią brzuszną przełyku oraz część wpustową, przylegającą do wpustu

    Dno, część trzonu żołądka leżącą po stronie lewej

    Trzon, który zstępuje ku dołowi, przechodząc w część odźwiernikową

    Część odźwiernikowa składająca się z jamy odźwiernikowej, kanału odźwiernikowego i odźwiernika

Żołądek posiada ścianę przednią, ścianę tylną, krzywiznę mniejszą i krzywiznę większą. Wpust żołądka znajduje się w lewo od linii pośrodkowej na wysokości krętu Th10, co odpowiada nasadzie wyrostka mieczykowatego. Odźwiernik rzutuje się po stronie prawej kręgu L1. Dno żołądka leży w lewym podżebrzu. Krzywizna większa, w pozycji pionowej, może sięgać do poziomu kręgu L3. Ściana przednia żołądka przylega do wątroby, do przepony i przedniej ściany brzucha. Ściana tylna żołądka, stanowiąca przednie ograniczenie torby sieciowej, przylega do przepony, śledziony, lewej nerki i lewego nadnercza tętnicy śledzionowej i okrężnicy poprzecznej.

Błona śluzowa żołądka jest czerwono-brązowa, z wyjątkiem odźwiernika, gdzie jest różowa. Tworzy 8-10 fałdów żołądkowych. Ułożone są głównie wzdłuż krzywizny mniejszej, gdzie znajduje się kanał żołądkowy, stanowiący drogę pokarmów.

Błona mięśniowa żołądka składa się z warstwy zewnętrznej podłużnej, środkowej okrężnej i wewnętrznej skośnej. Włókna podłużne występują głównie wzdłuż krzywizn, zaś warstwa skośna ograniczona jest do dna i trzonu.

Unaczynienie pochodzi od tętnicy żołądkowej lewej, wątrobowej wspólnej i śledzionowej. Tętnice są odgałęzieniami pnia trzewnego. Żyły biegną wspólnie z tętnicami i uchodzą do żyły wrotnej.

Unerwienie żołądka pochodzi od splotów okołonaczyniowych, będących wtórnymi splotami od splotu trzewnego oraz od pni błędnych.

  • Jelito cienkie rozciąga się od żołądka do jelita grubego i dzieli się na dwunastnicę, jelito czcze i jelito kręte.

Dwunastnica jest początkowym odcinkiem jelita cienkiego, ma kształt podkowy i górny jej koniec łączy się z odźwiernikiem, a dolny z jelitem czczym. W obrębie dwunastnicy wyróżnia się 4 części: górną (opuszka dwunastnicy), zstępującą, poziomą lub dolną oraz wstępującą. W pozycji leżącej na grzbiecie opuszka rozpoczyna się nieco w prawo od linii pośrodkowej na poziomie pierwszego kręgu lędźwiowego i zgięciem dwunastnicy górnym przechodzi w część zstępującą, która leży po stronie prawej na wysokości drugiego kręgu lędźwiowego i przechodzi zgięciem dwunastnicy dolnym na wysokości trzeciego kręgu lędźwiowego w część poziomą. Część pozioma krzyżuje kręgosłup i przebiega na stronę lewą, przechodzi w część wstępującą, która zgięciem dwunastniczo-czczym, leżącym na poziomie 2 kręgu lędźwiowego po stronie lewej, przechodzi w jelito czcze. W pozycji pionowej dwunastnica zstępuje o wysokość 1-2 kręgów niżej.

Dwunastnica leży pozaotrzewnowo, z wyjątkiem części górnej leżącej wewnątrzotrzewnowo, do której dochodzi więzadło wątrobowo-dwunastnicze. W bonie śluzowej dwunastnicy występują wysokie, gęsto ułożone fałdy okrężne oraz kosmki jelitowe i liczne gruczoły dwunastnicze. W części zstępującej dwunastnicy znajduje się brodawka większa dwunastnicy, na której uchodzi przewód żółciowy wspólny i przewód trzustkowy. Powyżej i nieco do przodu od brodawki większej położona jest brodawka mniejsza dwunastnicy, na której uchodzi przewód trzustkowy dodatkowy.

  • Jelito czcze i jelito kręte leżą wewnątrzotrzewnowo i dzięki temu, że posiadają krezkę wykazującą znaczną ruchomość, trudno jest określić dokładnie ich położnie. Pętle jelita czczego znajdują się w lewej części jamy brzusznej, zaś krętego w części prawej i miednicy mniejszej. Korzeń krezki przebiega od 2 kręgu lędźwiowego po stronie lewej do prawego stawu kryżowo-biodrowego. Końcowy odcinek jelita krętego w rzucie na linię międzykolcową leży w odległości około 8 cm od kolca biodrowego przedniego górnego prawego. Jelito czcze rozpoczyna się przy zgięciu dwunastniczo-czczym po czym bez wyraźnej granicy przechodzi w jelito kręte, które kończy się zastawką krętniczo-kątniczą w ujściu do jelita grubego na granicy jelita ślepego i okrężnicy wstępującej.

  • Jelito grube rozciąga się od ujścia jelita cienkiego do jelita grubego, gdzie znajduje się zastawka krętniczo-kątnicza, aż do odbytu. Jelito grube dzieli się na jelito ślepe lub kątnicę, okrężnicę i odbytnicę. W okrężnicy wyróżnia się 4 części:

  1. Okrężnicę wstępującą

  2. Okrężnicę poprzeczną

  3. Okrężnicę zstępującą

  4. Okrężnicę esowatą

Kątnica położona jest w prawym dole biodrowym, a najniższy jej punkt leży pośrodku więzadła pachwinowego. Wyrostek robaczkowy odchodzi od strony przyśrodkowej i tylnej jelita ślepego i zwisa zwykle ku dołowi. Położenie wyrostka często jest zmienne i może zajmować on różne pozycje w stosunku do kątnicy i końcowego odcinka jelita krętego.

Okrężnica wstępująca położona jest w jamie brzusznej po prawej stronie. Rozpoczyna się w prawym dole biodrowym, przechodząc w okrężnicę poprzeczną, która przebiega poprzecznie na wysokości pępka, dochodząc do zgięcia wątrobowego po stronie lewej. Okrężnica zstępująca, która rozpoczyna się od tego zgięcia leży po stronie lewej jamy brzusznej i kończy się na wysokości lewego grzebienia biodrowego, gdzie przechodzi w okrężnicę esowatą. Okrężnica esowata zwana również esicą, w swoim przebiegu od grzebienia biodrowego do wysokości i między 2 i 3 kręgiem krzyżowym wytwarza pętlę w kształcie litery S i przechodzi w odbytnicę. Leży wewnątrzotrzewnowo i dzięki krezce wykazuje dużą ruchomość.

  • Wątroba jest największym gruczołem organizmu,stanowiącym 2,5% ciężaru dorosłego człowieka. Położona w prawym podżebrzu, nadpępczu i lewym podżebrzu. Posiada powierzchnię przeponową, którą dzieli się na przednią, górną, tylną i prawą oraz powierzchnię trzewną. Obydwie powierzchnie oddziela brzeg dolny. Powierzchnia przeponowa jest gładka, wypukła, dostosowana do kopuły przepony. Na powierzchni trzewnej wątroby znajdują się dwie bruzdy strzałkowe i łącząca je bruzda poprzeczna. W bruździe strzałkowej prawej części przedniej znajduje się dół pęcherzyka żółciowego, a w części tylnej bruzda żyły głównej dolnej. W bruździe strzałkowej lewej ku przodowi jest więzadło obłe wątroby, będące pozostałością po żyle pępkowej. W części tylnej bruzdy leży więzadło żylne, będące pozostałością po przewodzie żylnym, łączącym żyłę wrotną z żyłą główną dolną w krążeniu płodowym. Bruzda poprzeczna, łącząca obydwie bruzdy strzałkowe, tworzy wrota wątroby, przez które przechodzą: żyła wrotna, tętnica wątrobowa właściwa i nerwy, a wychodzą przewody wątrobowe i naczynia chłonne. Do powierzchni trzewnej wątroby przylegają: część górna dwunastnicy, pęcherzyk żółciowy, zgięcie prawe okrężnicy i część prawa okrężnicy poziomej, prawa nerka i prawe nadnercze. Pomiędzy bruzami strzałkowymi i bruzdą poprzeczną są jeszcze płaty czworoboczny leżący z przodu i płat ogoniasty leżący ku tyłowi od bruzdy poprzecznej.

    Czynnościowo wątroba podzielona jest na części prawą i lewą, które są jednakowej wielkości, posiadają własne zaopatrzenie w krew tętniczą oraz dystrybucję krwi żylnej, a także oddzielny odpływ żółci.

  • Pęcherzyk żółciowy ma 7 do 10 cm długości, znajduje się w dole pęcherzyka żółciowego na powierzchni trzewnej wątroby. Wyróżnia się w nim dno, trzon oraz szyjkę. Do od góry przylega do wątroby, od dołu sąsiaduje z częścią górną dwunastnicy. Pokryty otrzewną, z wyjątkiem powierzchni przylegającej do wątroby. Dno pęcherzyka rzutuje na wierzchołek chrząstki 9 żebra, trzon sąsiaduje z okrężnicą poprzeczną i opuszką dwunastnicy. Z pęcherzyka żółciowego wychodzi przewód pęcherzykowy.

  • Drogi żółciowe dzielimy na wewnątrzwątrobowe i zewnątrzwątrobowe.

    Drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe rozpoczynają się kanalikami żółciowymi włosowatymi, z których powstają przewody żółciowe międzyzrazikowe. Łączą się one w przewody przebiegające w płatach, z których tworzy się przewód wątrobowy wspólny.

    Drogi żółciowe zewnątrzwątrobowe utworzone są przez przewód wątrobowy wspólny oraz przewód pęcherzykowy, który tworzą przewód żółciowy wspólny przebiegającyw więzadle wątrobowo-dwunastniczym do części zstępującej dwunastnicy. Uchodzi na brodawce dwunastnicy większej, często wspólnie z przewodem trzustkowym. Długość przewodu wspólnego wynosi od 4 do 8 cm i jest wypukły w stronę prawą. Żyła wrotna leży ku tyłowi i po stronie lewej przewodu. Część śródścienna przewodu żółciowego wspólnego (2cm) przebija ukośnie tylno-przyśrodkową ścianę części zstępującej dwunastnicy, ściana jego w tym odcinku jest gruba, a światło węższe. Łączy się on często z przewodem trzustkowym, tworząc wspólny kanał zwany bańką wątrobowo-trzustkową. Oba przewody uchodzą na brodawce dwunastnicy większej. Warstwa mięśniowa okrężna tworzy zwieracz przewodu żółciowego wspólnego.

  • Śledziona jest największym narządem układu chłonnego, leżącym w okolicy podżebrowej lewej.Posiada powierzchnie przeponową i trzewną, brzeg górny karbowany oraz brzeg dolny, gładki, koniec przedni i tylny. Długość śledziony wynosi około 12 cm, szerokość 7 cm. Leży wewnątrzotrzewnowo, między 9 a 11 żebrem. Koniec dolny jest zaokrąglony. Powierzchnia przeponowa sąsiaduje poprzez przeponę z żebrami oraz opłucną i płucem lewym. Powierzchnia trzewna w części środkowej posiada wnękę śledziony, w której znajdują się naczynia i nerwy. Od przodu powierzchnia trzewna sąsiaduje z żołądkiem, od tyłu z lewą nerką, a od dołu z lewym zgięciem okrężnicy. Do wnęki śledziony przylega także ogon trzustki.

  • Trzustka jest wydłużonym narządem jamy brzusznej, leżącym poprzecznie na tylnej ścianie jamy brzusznej, w przestrzeni zaotrzewnowej. Położona na poziomie kręgów L1 i L2. Wyróżniamy w niej głowę, szyjkę, trzon i ogon. Posiada 3 powierzchnie i 3 brzegi.
    Głowa trzustki stanowi najszerszą część i jest objęta przez dwunastnicę. Przylega ku tyłowi do żyły głównej dolnej, prawej nerki i naczyń nerkowych prawych.

    Szyjka trzustki znajduje się powyżej i ku przodowi od naczyń krezkowych górnych, a jej przednia powierzchnia sąsiaduje z odźwiernikiem.

    Trzon trzustki przebiega ku przodowi od kręgu L2, krzyżując aortę, tętnicę krezkową górną, lewe nadnercze i lewą nerkę.

    Ogon trzustki leży ku przodowi od lewej nerki i biegnąc między blaszkami więzadła śledzionowo-nerkowego dochodzi do wnęk śledziony.

    Trzustka jest narządem zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczym. Część wewnątrzwydzielniczą stanowią wyspy Langerhansa, znajdujące się głównie w trzonie i w ogonie. Wydzielają hormony trzustki, regulujące gospodarkę węglowodanową. Część zewnątrzwydzielnicza wytwarza sok trzustkowy, odpływający wodami trzustkowymi do części zstępującej dwunastnicy. Przewód trzustkowy jest głównym przewodem drenującym gruczoł. Rozpoczyna się on w ogonie trzustki, przebiega przez całą długość narządu bliżej powierzchni tylnej. W pobliżu ujścia do dwunastnicy łączy się zwykle z przewodem żółciowym wspólnym, tworząc poszerzoną część zwaną bańką wątrobowo-trzustkową.

Podobne prace

Do góry