Ocena brak

NARZĄD POWONIENIA U CZŁOWIEKA, narząd węchu u człowieka

Autor /IzaakGgG Dodano /25.07.2013

Narząd zbudowany z komórek czuciowych, które są zdolne do rozpoznawania bodźców chemicznych związanych z cząsteczkami docierającymi wraz z wdychanym powietrzem. Odpowiada więc za czucie teie-ceptywne, czyii działające na organizm z pewnej odległości. Narząd węchu budują komórki nerwo-wo-zmysłowe węchowe, stanowiące chemoreceptory, umiejscowione w nabłonku węchowym wyściełającym część jamy nosowej.

Łączna liczba tych komórek wynosi około 5 min, pokrywają one 5 cm2 nabłonka. Komórki węchowe to dwubiegunowe neurony, które posiadają wypustki w kształcie rzęsek. Rzęski są pokryte produkowanym przez gruczoły Bowmana śluzem, w którym rozpuszczają się przyniesione z wdychanym powietrzem związki chemiczne, dzięki temu mogą one pobudzać receptory. Pobudzone bodźcem chemicznym komórki węchowe przekazują sygnał do komórek mitralnych mieszczących się w opuszce węchowej.

Wypustki, około dwudziestu komórek węchowych łącznie, tworzą włókna nerwowe węchowe. Opuszka węchowa położona jest na oponach mózgowia, oddzielających ją od kości sitowej, przez której otwory wnikają do niej nerwy węchowe. Neurony mitralne przekazują informację dalej do kory węchowej w mózgu. Wykazano istnienie ponad tysiąca genów, z których każdy koduje jeden typ receptora, zdolnego do rozpoznania określonej liczby cząsteczek chemicznych. Każda komórka węchowa ma na swojej powierzchni tylko jeden typ receptora.

Informacja z pojedynczej komórki węchowej jest przekazywana do konkretnego miejsca w opuszce węchowej, dzięki czemu możliwe jest tworzenie specyficznych śladów pamięciowych. Pozwala to wnioskować, że człowiek jest zdolny do rozpoznania ponad 10 tysięcy różnych zapachów. Próg pobudzenia jest różny dla każdego zapachu, przykładowo dla eteru etylowego wymagane do odczucia jego zapachu stężenie wynosi 79 umoii/dm3 powietrza, natomiast zapach merkaptanu metylowego odczujemy już przy stężeniu 831 fmoii/dm3, czyli przy prawie 100 min mniejszej ilości.

Przy czym cztowiek łatwiej odczuwa zmiany rodzaju zapachu, natomiast trudniej zmiany stężenia tego samego środka. W przypadku merkaptanu etylowego musi nastąpić zmiana stężenia przynajmniej o 3 rzędy wielkości, aby człowiek zauważył zmianę w intensywności zapachu. Ekspozycja na dany związek chemiczny prowadzi do tzw. adaptacji, czyli stopniowego zaniku odczuwania zapachu. Tempo adaptacji zależy od budowy chemicznej cząsteczek, do pewnych zapachów ludzie przyzwyczajają się bardzo szybko, do innych dużo wolniej.

Ludzie zawodowo wykorzystujący narząd węchu to perfumiarze, określani mianem „nosów”. Projektują oni zarówno perfumy, jak i mieszanki zapachowe służące do aromatyzacji wszelkich produktów spożywczych, kosmetycznych czy chemii gospodarczej. 

Podobne prace

Do góry