Ocena brak

NARRACJA, opowiadanie

Autor /Kasia_O Dodano /08.03.2012

NARRACJA, opowiadanie, wypowiedź relacjonująca uporządkowany przebieg zdarzeń; formułowana zazwyczaj - jako rekonstrukcja minionego przebiegu wypadków - w czasie przeszłym (z wyjątkiem tzw. opowiadania unaoczniającego, które posługuje się czasem teraźniejszym). W utworze fabularnym ( —> fabuła), czyli narracyjnym, może też oznaczać całość wypowiedzi —> narratora, tzn. również opisy i komentarze, z wyłączeniem wypowiedzi postaci w tzw. mowie niezależnej (oratio recta) bądź łącznie z nimi; w tym znaczeniu n. rozciąga się również na ich —> dialogi i —> monologi, traktowane jako tzw. przytoczenia narracyjne. Wśród rozmaitych klasyfikacji wypowiedzi narracyjnych podstawowe znaczenie ma podział wynikający ze sposobu językowego przejawiania się narratora, tzn. na n. autorską (zw. też trzecioosobową, formułowana jest bowiem w trzeciej osobie gramatycznej), w której anonimowy, i abstrakcyjny opowiadacz znajduje się poza przedstawionym światem i zachowuje wobec niego mniej lub bardziej wyrazisty dystans, oraz n. pamiętnikarską (pierwszoosobową), w której narrator umieszczony jest wewnątrz świata przedstawionego, jako konkretna osoba (będąca jedną z postaci utworu) opowiadająca o wydarzeniach, których była świadkiem lub uczestnikiem. N. jest podstawową formą wypowiedzi językowej w utworach epickich (—> epika). Zob. też powieść).

M. JASIŃSKA Narrator w powieści. Zarys problematyki badań, „Zag. Rodź, Lit." 1962 z. X\ H. MARKIEWICZ Rodzaje i gatunki literackie, w: Główne problemy wiedzy o literaturze, wyd. 5 Kr. 1980 (prwdr. 1963 pt. Spory genologiczne)-, M. ŻMIGRODZKA Problem narratora w teorii powieści XIX i XX wieku, „Pam. Lit." 1963 z. 2; M. GŁOWIŃSKI N. jako monolog wypowiedziany, w: Gry powieściowe, W. 1973 (prwdr. 1963); M. JASIŃSKA Narrator w powieści przedro-mantycznej 1776-1831, W. 1965; J. SŁAWIŃSKI Semantyka wypowiedzi narracyjnej, w: Dzieło, język, tradycja, W. 1974 (prwdr. 1967); E. KASPERSKI Przesłanki semiotyczne n., „Kult. i Społ." 1967 z. 3; S. EILE Światopogląd powieści, Wr. 1973. 

Maria Jasińska

Podobne prace

Do góry