Ocena brak

Muzyka polska w latach międzywojennych - W kręgu dawnych tradycji

Autor /Halszka Dodano /04.04.2013

Równolegle z Karolem Szymanowskim działali i komponowali m.in. Fe­liks Nowowiejski, Witold Maliszewski, Eugeniusz Morawski, Stanisław Niewiadomski, Bolesław Wallek-Walewski, Ludomir Rogowski.

Spośród dzieł Feliksa Nowowiejskiego (1877-1946) na uwagę zasłu­gują oratoria: Quo vadis (wg H. Sienkiewicza), Powrót syna marnotraw­nego oraz Znalezienie Świętego Krzyża. Na obfitą twórczość wokalno--instrumentalną tego kompozytora składają się również msze, offertoria, pieśni solowe i chóralne oraz opery, wśród których największą popular­ność zyskała Legenda Bałtyku. Nowowiejski jest twórcą muzyki Roty do słów M. Konopnickiej.

Witold Maliszewski (1873-1939) zajmuje w historii muzyki ważne miejsce jako kompozytor i pedagog (jego uczniem był m.in. Witold Lu-tosławski). W jego dorobku twórczym wyróżniają się: 5 symfonii, balet Syrena, Wielka kantata biblijna, 3 parafrazy na tematy ludowe Z niwy polskiej oraz Fantazja kujawska na fortepian i orkiestrę. Maliszewski pisał też muzykę kameralną, fortepianową oraz pieśni.

W twórczości Eugeniusza Morawskiego (1876-1948) zaznaczyły się wpływy muzyki francuskiej (efekt studiów i pobytu w Paryżu). W nie­których kompozycjach zauważyć można silne wpływy impresjonizmu francuskiego, zwłaszcza w sposobie instrumentowania i wyczuleniu na sensualistyczne brzmienie. Morawski napisał 3 balety (Krak i Smok, Świtezianka oraz Miłość), trzy symfonie (h-moll, e-moll, g-moll) oraz zaginione oratorium Boska Komedia i Mszę Częstochowską; podjął rów­nież formę koncertu instrumentalnego, komponował muzykę kameralną, fortepianową, pieśni oraz muzykę do sztuk teatralnych.

Stanisław Niewiadomski (1859-1936) to przede wszystkim przedsta­wiciel pieśni solowej i chóralnej, kontynuator zdobyczy Moniuszki. Do najpopularniejszych pieśni Niewiadomskiego należą: Kołysanka, Dzwony, Nie swatała mi Cię matka. Rytmika polskich tańców i pieśni, obecna często w twórczości tego kompozytora, świadczy o silnym związku z pol­ską muzyką ludową. Nowowiejski napisał dwa, cieszące się w swoim czasie dużą popularnością, podręczniki: Wiadomości z muzyki zasadnicze i ogólne oraz Historia muzyki, a obok nich także monografię S. Moniu­szko i kilka prac o Chopinie.

Bolesław Wallek-Walewski (1855-1944) działając w Krakowie współ­organizował Instytut Muzyczny w Krakowie, założył Krakowskie To­warzystwo Operowe, Towarzystwo Śpiewacze „Echo" w Krakowie. Był również cenionym recenzentem i publicystą muzycznym. W twórczości B. Wallek-Walewskiego pierwszoplanowe znaczenie mają opery oraz utwory na chór męski. Opery mają charakter narodowy i nawiązują do tradycji Moniuszki. Do ważniejszych utworów tego rodzaju należą: Legenda o królewnie Wandzie, Twardowski, Kochanek Maryli oraz Pomsta Jont-kowa, pomyślana jako dalszy ciąg Halki Moniuszki. Z innych utworów wokalno-instrumentalnych tego kompozytora na uwagę zasługują: ora­torium Apokalipsa, Kantata ku czci św. Pawła, msze, cykl pieśni Cztery pory roku, Suita pieśni góralskich. Przejawem nawiązania do romantycz­nej muzyki programowej są poematy symfoniczne — Zygmunt August i Barbara oraz Gawęda o Pawle i Gawle.

W twórczości Ludomira Rogowskiego (1881-1954), który spędził wiele lat poza granicami kraju, krzyżują się wpływy francuskiego impresjoniz­mu, kultur Wschodu oraz pierwotnej kultury słowiańskiej. W swoich utworach Rogowski posługiwał się często skalami: pentatoniczną, całoto-nową i perską. Z połączenia różnych skal utworzył tzw. skalę słowiańską (c-d-e-fis-g-a-b-c), którą zastosował w Symfonii radosnej (w rzeczywisto­ści skala słowiańska jest konglomeratem skali podhalańskiej i lidyjskiej, wobec czego nie stanowi nowego pomysłu tonalnego. Jako publicysta Rogowski postulował zbliżenie kulturalne krajów słowiańskich. W swojej twórczości uprawiał różne formy i gatunki muzyczne, pisząc symfonie, poematy symfoniczne, suity orkiestrowe, balety, opery, kompozycje chó­ralne oraz miniatury fortepianowe.

Oprócz wymienionych kompozytorów tworzyli w tym czasie m.in. Tadeusz Joteyko (1872-1932), Stanisław Kazuro (1881-1961), Raoul Koczalski (1884-1948), Piotr Rytel (1884-1970), Tadeusz Jarecki (1889--1955). Wzbogacili oni repertuar polski o dzieła oratoryjne, operowe, symfoniczne oraz pieśni solowe i chóralne. W zakresie techniki kompo­zytorskiej nawiązywali do osiągnięć klasyków i romantyków, o czym świadczy kontynuacja gatunku poematu symfonicznego, symfonii z ele­mentami wokalnymi czy zwiększona obsada orkiestry. Rodzimy charakter utworów był przede wszystkim efektem nawiązań do polskiej muzyki ludowej. W kompozycjach T. Joteyki rodzimy pierwiastek twórczości zaznacza się już silnie w samych tytułach utworów (Uwertura koncertowa na tematach polskich, poemat symfoniczny Samuel Zborowski, Polonez symfoniczny, Suita ludowa polska, Suita tatrzańska, Suita legionowa).

Popularność form oratoryjnych i operowych łączyła się z zainteresowa­niem śpiewem chóralnym. Typ oratorium chóralnego rozwinął Stanisław Kazuro w kilku interesujących kompozycjach: Lot, Morze, Słońce, Moja pieśń wieczorna. Z ważniejszych znanych oper — poza wspominanymi wcześniej operami B. Wallek-Walewskiego — odnotować należy takie dzieła jak: Ijola, Krzyżowcy P. Rytla, Zygmunt August T. Joteyki, Maze­pa R. Koczalskiego.

Podobne prace

Do góry