Ocena brak

MRONGOWIUSZ, Mrongovius, Mrągowiusz, KRZYSZTOF CELESTYN

Autor /muzzza Dodano /07.03.2012

MRONGOWIUSZ, Mrongovius, Mrągowiusz, KRZYSZTOF CELESTYN, ur. 19 VII 1764 w Olsztynku, zm. 3 VI 1855 w Gdańsku, językoznawca, leksykograf, tłumacz, pierwszy badacz języka i folkloru Kaszubów, obrońca języka pol. na Mazurach. Syn pastora, po studiach teol. i filol. w Królewcu został tamże nauczycielem języka pol. i gr. (1790), urzędowym tłumaczem i korektorem pol. druków. W 1798 osiadł w Gdańsku, gdzie uczył języka pol. w —> Gdańskim Gimnazjum Akad. (1798-1817) i szkole Św. Jana (1812-55; od 1827 bezpłatnie) oraz był kaznodzieją pol. gminy ewangelickiej. Od 1794 wydawał wielokrotnie wciąż udoskonalane podręczniki do nauki języka pol. (Mentorpolski 1830, Ausfuhrliche Grammatik der polnischen Sprache 1837) oraz słowniki pol.-niem. i niem.-pol. (najpełniejsze wyd. 1835-37), zbiory kazań, kancjonały (Pieśnioksiąg, czyli Kancjonał gdański 1803), przekłady (m. in. tłumaczył na pol. pisarzy staroż.), wskazówki dla tłumaczy. Wyprawą nauk. 1826 w okolice Słupska zapoczątkował gromadzenie kaszubskiego materiału słownikowego, przysłów, pieśni, podań itp. W l. czterdziestych współdziałał z —> G. Gizewiuszem w obronie języka pol., wypieranego ze szkół na Mazurach. Utrzymywał żywe kontakty ze środowiskiem nauk. warsz., później pozn., a także z uczonymi ros. i niem.; był czł. towarzystw nauk., m.in. IPN (1823), TNK (1828), Tow. Hist.-Lit. w Parvżu (1852). Dla uczczenia zasłuą M. miastu Ządzbork na Mazurach nadano 1946 nazwę Mrągowo.

PSB 22 (W. Bieńkowski); K.C.M. 1764-1855. Księga pamiątkowa (zbiór.), Gd. 1933; A. WOJTKOWSKI K.C.M., „Zapiski Hist." 1955 z. 3/4; W. BIEŃKOWSKI K.C.M., Olszt. 1964; Z. BROCKI Nieporozumienia wokół osoby K.C.M.,,, Por. Jęz." 1978 z. 9.

Tadeusz Oracki

Podobne prace

Do góry