Ocena brak

Motyw sądu w literaturze

Autor /kostek Dodano /10.04.2013

Sądjest instytucją powołaną do orzekania o zgodności z prawem czynów obywateli. Obraz sądu i jego funkcja zależą od czynników politycznych (ustrój państwa, jego konstytucja), tradycji, momentu historycznego (sądy w czasie pokoju i w czasie wojny). Proces to rozprawa sądowa orzekająca o winie oskarżonego.

Homer "Iliada" - Na tarczy Achillesa widnieje scena sądu. Na rynku miasta toczy się spór o zapłatę za zabójstwo. Sędziami są starcy, z których każdy wydaje wyrok. Symbolem władzy sądowniczej jest berło brane do ręki przez kolejnych sędziów.

Wolter "Kandyd" - Jednym z epizodów powiastki jest proces prowadzony przez Wielką Inkwizyję w Lizbonie. Kara śmierci dla Kandyda i Panglossa nie wynikała z ich winy; spalenie ich na stosie miało uspokoić ludność miasta i wskazać winnych trzęsienia ziemi. G.G. Byron "Giaur" - patrz: zbrodnia/zbrodniarz.

A. Dumas "W dwadzieścia lat później" - Dumas przedstawia proces króla Anglii, Karola I, sądzonego przez parlament w styczniu 1649 roku. Według autora król był męczennikiem niesłusznie oskarżonym o dążenia absolutys tyczne. Na sali sądowej znajdują się przeciwnicy i nieliczni sympatycy monarchy. Karol I przez cały czas siedzi w kapeluszu, co świadczy o jego pogardzie dla sędziów. Został skazany na karę śmierci i ścięty 31 stycznia 1649 roku. Patrz: władza/władca, kat.

L. Carroll "Alicja w krainie czarów" - Obraz sądu widziany jest oczyma śniącej małej dziewczynki. Sędziami są karty do gry, uczestnikami - postacie baśniowe. Brak tu dowodów, brak istotnej przyczyny (jest nią kradzież ciastek), a proces przypomina farsę. Wyrokiem jestjednak kara śmierci dla Waleta Kier.

B. Prus "Lalka" - Sekwencja sądowa w powieści obejmuje dwa procesy. Pierwszy z nich, w którym oskarżoną przez baronową Krzeszowską była pani Stawska, dotyczył kradzieży lalki. Miał on swój rzeczywisty pierwowzór (proces w Wiedniu, d~którym Prus czytał w gazetach), ajest o tyle ważny, że od niego powieść wzięła swój tytuł. Drugi, także Wytoczony przez baronową Krzeszowską, dotyczył nie zapłaconego przez studentów komornego. Jakkolwiek studenci przegrali sprawę (w przeciwieństwie do pani Stawskiej), sympatia zgromadzonych na sali sądowej była po ich stronie.

F. Kafka "Proces" - Sąd przedstawiony został jako tajemnicza instytucja, której oskarżony do końca nie poznaje. Społeczność dzieli się na oskarżonych i oskarżających, przy czym tych pierwszych jest nieporównywalnie więcej. Aparat sądowniczy jest zhierarchizowany, a Józef K. poznaje jedynie najniższy szczebel tej hierarchii. Sprawy toczą się latami i rcadko kiedy kończą się pomyślnie dla oskarżonych. Główny bohater nie wie nawet, o co został oskarżony. Ani on, ani jego adwokat nie mogą wpłynąć na bieg procesu. Wiadomo jednak, że wyrok jest z góry znany: kara śmierci. Obraz procesu można potraktować dwojako: a) proces w państwie autorytarnym, gdzie oskarża się niewinnych ludzi i skazuje na śmierć, b) życie człowieka, który nie zna prawa ani zasad nim kierujących, prowadzące nieuchronnie do śmierci ("byt ku śmierci"). Patrz: śmierć (bohaterów literackich).


Podobne prace

Do góry