Ocena brak

MONUMENTOM PRO COMITIIS GENERALIBUS REGNI SUB REGE CASIMIRO PRO REIPUBLICAE ORDINATIONE CONGESTUM, Memoriał o urządzeniu Rzeczypospolitej

Autor /muzzza Dodano /07.03.2012

MONUMENTOM PRO COMITIIS GENERALIBUS REGNI SUB REGE CASIMIRO PRO REIPUBLICAE ORDINATIONE CONGESTUM, Memoriał o urządzeniu Rzeczypospolitej, traktat J. Ostroroga, zawierający projekt reformy ustroju państw, i społ. Polski. Powst. w 2 poł. XV w., bliższa data sporna. Tekst oryginału zaginął i dzieło jest znane jedynie z późniejszych dwu redakcji. Fragm. pierwszej wyd. T. Czacki w Warszawie 1809, całość J.W. Bandtkie tamże 1831, red. drugą T. Wierzbowski tamże 1891. Widoczne są tu wpływy czes., husyckiej myśli polit., z którą rodzina Ostrorogów się stykała, i wyraźny pol. program narodowy. Memoriał stał na gruncie niezależności Polski od papiestwa i cesarstwa. Żądał podporządkowania Kościoła kontroli państwa i wyznaczania biskupów przez króla. Ostro domagał się zniesienia opłat na rzecz Kurii Rzym. - annat i świętopietrza, oraz zakazu apelacji od pol. sądów duchownych do Rzymu. Postulował ograniczenie świadczeń ludu na rzecz Kościoła. Występując przeciw oligarchii (zwł. duchowieństwa), głosił konieczność wzmocnienia władzy królewskiej. Wysuwał program ujednolicenia prawa, które w sprawach karnych powinno być jednakowe dla wszystkich stanów. Występował przeciw stosowaniu prawa kanonicznego i niem. oraz apelacjom do Magdeburga. Domagał się wzmocnienia obronności kraju, udziału mieszczan i chłopów w pospolitym ruszeniu. Akcenty stanowe, skierowane przeciw cfiłopom i mieszczanom, tó potępienie studiów dzieci chłopskich i postulat zniesienia cechów. Memoriał stanowił szczytowe dzieło pol. myśli polit. i prawniczej średniowiecza i otwierał drogę nowym, odrodzeniowym prądom w tej dziedzinie.

Wyd. łac. M. Bobrzyński, Kr. 1877; 700 lat. Wiek XIII-XV.

W. SOBOCIŃSKI Memoriał Jana Ostroroga a początki reformacji w Polsce, Odr. i Ref. w Polsce, t. 3-4 (1958-59); A. STRZELECKA Uwagi w sprawie daty powstania oraz, genezy f.Monumentum'' Ostroroga, w: Prace z dziejów Polski feudalnej ofiarowane Romanowi Gródeckiemu (zbiór.), W. 1960; zob. też Ostroróg Jan.

Roman Heck

Podobne prace

Do góry