Ocena brak

Modernizm i integryzm

Autor /BolekII Dodano /30.04.2013

Dawna nazwa ultramontanie zamknęła; pojawiła się nowa: integralni katolicy, którzy jeszcze bardziej niżtamci dążyli do integracji kościelnej nauki i życia, według swego modelu rzymskiego. Zwalczali oni zarównomodernistów, jak i katolików liberalnych. Wydawali książki, mieli własne czasopisma, ale nietworzyli żadnej organizacji, jedynie Sodalitium Pianum uważa się za ich centralę.

Nasilili swą działalnośćw latach 1912-1913. Pragnęli podporządkować swemu ruchowi katolicką prasę, by była jedynietłumaczem myśli Stolicy Apostolskiej. Wobec poglądu innych katolików, że głos prasy powinien dotrzećdo wszystkich ludzi, zwłaszcza do klas rządzących, toczyli spór o stampa di concentrazione i stampa dipenetrazione. Ich ideałem była prasa pierwszego wzorca, a więc skupiająca się na sprawach kościelnych ina pogłębianiu katolicyzmu, a nie na zajmowaniu się sprawami politycznymi i społecznymi, by wywieraćnaciski w kierunku reform.

Modernizm nie był wyłączną reakcją na integryzm. Jako ruch zwany początkowo nowym katolicyzmemmiał szeroki zamiar unowocześnienia Kościoła, a zaczął się od stosowania we Francji krytycznych metodhistorycznych i literackich w badaniach naukowych nad Pismem świętym i początkami chrześcijaństwa.Nie był żadnym jednolitym systemem, lecz bardzo zróżnicowanymi ideami religijnymi i społecznymi czynawet politycznymi, głoszonymi przez wielu duchownych i świeckich. Nazwą modernizm określił je wKościele po raz pierwszy List pasterski biskupów włoskich prowincji kościelnych, Turynu i Vercelli(1905).

W encyklice Pascendi został modernizm szczegółowo scharakteryzowany, oraz w teologicznej InterpretacjiNauczycielskiego Urzędu Kościoła, dlatego tak trudno ustalić, jaki system myślowy mieli ci, którychnazywano modernistami.

Rozwinięty modernizm społeczny typu włoskiego domagał się swobodnego działania katolików wewszystkich dziedzinach poza-religijnych, czyli autonomii świeckiego zakresu życia, łącząc jednak z tymużalanie religii za subiektywny problem człowieka, a Kościoła za faktor cywilizacji i moralnego postępu,nie zaś za zbawiającą instytucję.

W Wiedniu nie przywiązywano większej wagi do walki. Piusa X z modernizmem, ale powstał tam takżeswoisty spór, nazwany sporem o literaturę. O modernizm oskarżono uczonego Alberta Ehrharda, któryteż utracił katedrę uniwersytecką w Wiedniu. Zaprzyjaźniony z nim teoretyk chrześcijańskiej partii socjalistycznejksiądz Franz Martin Schindler nie został biskupem. Arcybiskupa wiedeńskiego Gustava Piffiatakże podejrzewano w Rzymie o modernizm, bo nie godził się na otwarcie filii czasopisma Correspoizdancede Rome. Najostrzejszy spór toczył się o kanonistę Ludwiga Wahrmunda z Iransbrucku, którywystąpił (1902) w obronie reformatorsko nastawionych uczonych, Ehrharda i Schella, atakując zaś (1908)Syllabus w mowie o katolickim światopoglądzie i wolnej nauce. Gdy nuncjusz wystąpił przeciw niemu,stał się bohaterem prasy i opinii publicznej.

Pius X w sprawie modernizmu miał rację, gdy potępiał konkretne principia i dawał ostrzeżenia. Nie zgadzanosię jednak z podejmowaniem surowych sankcji wobec wybitnych nawet ludzi Kościoła, którychpotem nieraz długo nie rehabilitowano, oraz z odsunięciem kleru od problemów nowoczesnej kultury irozwiązywania sprzeczności, bo to Kościół od niej odsunęło.

Podobne prace

Do góry