Ocena brak

Mistrzowie franciszkańscy po Bonawenturze - Jan Peckham

Autor /Faustyna Dodano /04.01.2013

Wielu wybitnych bonawenturystów działa w Anglii. Od 1270 r. uczniem Bonawenturybył Jan Peckham. Urodzony około 1240 r. był bardzo wybitnym profesoremw Oksfordzie; umarł w 1292 r. jako arcybiskup Canterbury. Napisał następującedzieła: Perspectwa communis, dzięki której jest obok Bacona i Witelonauznawany za jednego z twórców optyki; De animalibus; Summa de esse etessentia; Komentarz do Sentencji; Quaestiones disputatae i ąuodlibetales; Listy.

W listach przejawia się szczególnie namiętność Peckhama w walce z tomizmem;gwałtowność tonu świadczy o szczerości, ale w liście z 1 czerwca 1285 r.czytamy, że pośród filozofów odmienność poglądów nie niszczy przyjaźni (opinionumsiąuidem diversitas apud philosophos non sohit amicitiamf^. Pewno ma tu namyśli Tomasza i Bonawenturę. W innych dziełach znika ton namiętnej walkii Peckham kieruje ataki przeciw awerroistom (samego Awerroesa określa jakoperniciosushaereticus) i materialistom, których znowu nazywa najgorszymi (vilissimi).

W poglądach swych P e c k h am jest konserwatywnym augustynistą. Uznaje bezpośrednią oczywistość istnienia Boga; dowód ontologiczny (ratio Anselmi)\niemożliwość stworzenia ab aeterno; powszechny hylemorfizm; złożoność wszystkichstworzeń (nulla creatura estpure simplex). Głosi również, że Bóg mógł oddzielniestworzyć samą materię pierwszą.

W epistemologii głosi wprawdzie, że do poznania pewnych przedmiotówkonieczna jest abstrakcja (choć i w niej występuje iluminacja) - są to przedmiotyświata podpadającego pod zmysły, ale inne przedmioty poznajemy bezpośrednio(intuicyjnie). Chodzi przede wszystkim o istnienie Boga, istnienie duszy,pierwsze zasady:

Rzeczy poznawalnych przez się, czyli duchowych, nie poznaje się przezwyabstrahowane formy poznawcze.

Res intelligibiles per se seu spirituales non intelliguntur per species abst r a c t a s.

Zarazem każde poznanie to współdziałanie trzech elementów: intelektumożnościowego, naszego intelektu czynnego, i iluminacji dokonanej przez intelektczynny, to znaczy przez Boga. Dzięki konieczności iluminacji możemytwierdzić, że p e ł n e i doskonałe poznanie rzeczywistości mamy tylko za sprawądoskonałego wglądu w odwieczne pojęcia {plena rerum et perfecta cognitio non habeturnisi perperfectam inspectionem rationum aeternarum).

W antropologii Peckham przyjmuje formę cielesności (fortna corporeitatis),która pozwala utrzymać identyczność zwłok i żywego ciała (quia vivum etmortuum nihilfacimus ad essentiam corporeitatis). W duszy zaś według Peckhamasą trzy formy:

Jedna jest dusza w człowieku w pełni ożywiająca go, która składa sięz trojakiej substancji i życia: wegetatywnej, zmysłowej i intelektualnej.

Unam esse in homine animam plene e um vivificentem, compositam extriplici substantia et vita, scil. vegetativa, sensitiva et intellectiva.

Jednakże całe rozumowanie Peckhama jest zawiłe. Chce on zachować teorięArystotelesa o połączeniu duszy-formy z ciałem-materią - i połączyć tę teorięz ową troistością formy. Chce również iść za Arystotelesem w nauce o duszyi jej władzach, które zależnie od przedmiotów, jakich dotyczą, są substancjalne(substantialis) lub akcydentalne (accidentalis).

Wilhelm z la Mare ( zm. 1298 r.), przyjaciel Rogera Bacona zyskał sławę jakoautor słynnego Correctorium fratris Thomae.

Podobne prace

Do góry