Ocena brak

MIMESIS, (gr.) naśladowanie rzeczywistości w sztuce

Autor /cykoria Dodano /06.03.2012

MIMESIS, (gr.) naśladowanie rzeczywistości w sztuce; jedna z podstawowych i swoistych kategorii antycznej estetyki, określająca relację między dziełem a światem wobec niego zewnętrznym. Przez m. rozumiano początkowo wyrażanie dynamiki uczuć i przeżyć w muzyce i tańcu (teoria pitagorejska), nast. wzorowanie działań twórcy na sposobach działania przyrody (Demokryt), wreszcie naśladowanie wyglądów w malarstwie i poezji (Platon). Najbardziej rozwiniętą teorię m. stworzył Arystoteles, który rozróżniał sztuki uzupełniające przyrodę o nowe formy i sztuki naśladujące to, co przyroda ukształtowała, czyli tzw. sztuki mimetyczne (malarstwo, rzeźba, poezja i częściowo muzyka). W jego koncepcji naśladowanie nie było tożsame z biernym kopiowaniem świata, lecz obok momentu odtwarzania zawierało również moment odgrywania rzeczywistości w sztuce, swobodnego jej przedstawiania. Szczególnie istotne są następujące tezy Arystotelesa: 1) twórca naśladując przyrodę może ją przedstawiać nie tylko taką, jaka jest, ale też piękniejszą (idealizacja) lub brzydszą (karykatura) od istniejącej; 2) twórca przedstawia jedynie te rzeczy i zdarzenia, które mają znaczenie ogólne i są typowe (dążność ta różni poezję od historii, która ukazuje fakty indywidualne i szczegółowe, zbliża ją zaś do filozofii); 3) zadaniem twórcy jest przedstawiać nie to, co zaszło rzeczywiście, lecz to co możliwe - na mocy prawdopodobieństwa lub konieczności; 4) w przedstawieniu mniej ważne są poszczególne odtwarzane rzeczy i zjawiska niż ich kompozycja, dzięki której tworzą nową całość, niesprowadzalną do rzeczywistych pierwowzorów. Kategoria m. w teorii Arystotelesa obejmowała zatem nie tylko relację odwzorowania, ale także tę właściwość przedstawienia, którą określa się jako -» fikcję literacką. Zob. też realizm.

Janusz Sławiński

Podobne prace

Do góry