Ocena brak

Mikroflora przewodu pokarmowego i jej rola regulacyjna

Autor /mirela Dodano /05.05.2014

Naturalna mikroflora przewodu pokarmowego, obejmująca wiele gatunków drobnoustrojów, ma istotne znaczenie dla procesu trawienia i wchłaniania oraz stanu zdrowia człowieka.

Spośród niezliczonej liczby mikroorganizmów, które przez nos i usta nieustannie dostają się do przewodu pokarmowego, zdecydowana większość nie pokonuje bariery, jaką stwarza kwaśne środowisko żołądka, dzięki bakteriobójczemu działaniu kwasu solnego. , liczebność i skład mikroflory dominującej w poszczególnych odcinkach przewodu pokarmowego jest zróżnicowana. Najmniej drobnoustrojów znajduje się w żołądku, gdzie występują głównie względne beztlenowce gramdodatnie, a najwięcej 

w jelicie grubym, zasiedlanym przez obfitość ścisłych beztlenowców zarówno gramdodatnich, jak i gramujemnych. Podstawową „tubylczą” mikroflorę przewodu pokarmowego człowieka tworzą bakterie kwasu mlekowego, bi-fidobakterie, streptokolci, enterobakterie oraz drożdże. Występują one na tyle obficie, że mogą znacząco oddziaływać na procesy trawienia i wchłaniania. Oprócz nich w jelitach znajdują się mniejsze ilości wielu innych gatunków bakterii, o mniejszym znaczeniu, których obecność może być dla organizmu korzystna lub niekorzystna.

Skład i liczebność mikroflory 11 poszczególnych ludzi może się dość znacznie różnić, przy czym szczególnie uwidacznia się to w dzieciństwie i starości. U niemowląt, których przewód pokarmowy przed urodzeniem byl jałowy, w ciągu pierwszych dwóch dni życia ustala się w nim równowaga między bakteriami tlenowymi i beztlenowymi. Później skład mikroflory jelitowej bywa bardzo zmienny i w dużej mierze zależy od sposobu żywienia. Wyłączne karmienie mlekiem matki sprzyja wzrostowi i dominacji bilidobakterii, podczas gdy żywienie preparatami mlekozastępczymi promuje namnażanie się drobnoustrojów z rodzaju Bacleroides i Enterobacterium, które mogą wywoływać biegunki. W miarę włączania do diety dziecka innych pokarmów mikroflora jego przewodu pokarmowego staje się coraz bardziej różnorodna i około drugiego roku życia swoim składem i stabilnością odpowiada już w przybliżeniu mikroflorze człowieka dorosłego. Z kolei u ludzi starszych zmiany w składzie i funkcjonowaniu mikroflory jelitowej wynikają głównie z niedokwaśności żołądka, spowodowanej zmniejszeniem produkcji kwasu solnego (hypochlorhy-ilia), wskutek czego może dochodzić do nadmiernego rozwoju drobnoustrojów w żołądku i jelicie cienkim oraz dominacji gatunków z rodzaju ClostridiumStreptococcus i Enterobacterium, kosztem szczególnie pożytecznych bilidobakterii.

Istnieją trzy podstawowe funkcje, jalcie mikroflora jelitowa spełnia w organizmie gospodarza. Są to: degradacja nie strawionych resztek pożywienia, biosynteza witamin oraz ochrona przed zagrożeniem ze strony bakterii chorobotwórczych.

Skład mikroflory jelitowej zdrowych ludzi jest w miarę stabilny, ale może zostać zaburzony pod wpływem takich czynników jak: niewłaściwa dieta, stresy, zmiany w perystaltyce i wydzielaniu żółci (sole żółciowe hamują rozwój bakterii), stany chorobowe jelit, zabiegi operacyjne w obrębie przewodu pokarmowego, terapia radiacyjna oraz niektóre leki, zwłaszcza antybiotyki.

Zaburzenia w składzie mikroflory jelitowej są niespecyficzne i zwykle charakteryzują się wzrostem liczby drobnoustrojów w jelicie cienkim, zwłaszcza bakterii tlenowych, enterobakterii i streptokoków, oraz redukcją bifido-bakterii w jelicie grubym. Charakterystycznym efektem przyjmowania antybiotyków jest redukcja liczby bakterii wrażliwych,, z jednoczesnym nadmiernym wzrostem bakterii antybiotyko-opornych, np. Clostńdium dijjicile, przez co zwiększa się ryzyko biegunek. Po zaprzestaniu działania czynnika wpływającego destrukcyjnie na mikroflorę jelitową potrzeba zwykle kilku tygodni, aby odtworzył się jej właściwy skład i funkcjonowanie.

Odbudowie i utrzymywaniu korzystnego składu mikroflory jelitowej sprzyja wprowadzanie odpowiednich żywych bakterii z pokarmem lub w postaci preparatów farmaceutycznych.

Środki spożywcze (zawierające żywe mikroorganizmy), które po spożyciu w określonej ilości przez człowieka wywołują korzystny efekt zdrowotny, niezależnie od posiadanej wartości odżywczej, nazywa się probiotykami.

Do najważniejszych probiotyków należą fermentowane napoje mleczne, przede wszystkim: kefiry i jogurty typu „bio” oraz mleko acidofilne. Ich dobroczynne działanie wiąże się z wprowadzaniem do przewodu pokarmowego dużej liczby żywych pałeczek kwasu mlekowego i bifidobakterii, które zasiedlając go bezpośrednio lub pośrednio poprawiają skład mikroflory jelitowej i stymulują immunologiczne funkcje ustroju. Ponadto, pewne szczepy Luctobac.ilhis acidophiliis,obecne w fermentowanych produktach mlecznych, są zdolne hamować wzrost Hclicobacl.er pylori — bakterii odgrywającej ważną rolę w etiopalogenezie choroby wrzodowej żołądka.

Wszystkie fermentowane napoje mleczne zawierają też produkty fermentacji (kwasy organiczne, peptydy, substancje antybakteryjne), które korzystnie wpływają na skład mikroflory jelitowej i ograniczają wytwarzanie enzymów pochodzenia bakteryjnego (np. /f-glukuronidazy i nitroreduktazy) odpowiedzialnych za powstawanie w okrężnicy związków mutagennych i kancerogennych.

 

Podobne prace

Do góry