Ocena brak

Metody taksonomiczne

Autor /Encyklopedia Zarządzania Dodano /30.11.2011

Charakterystyka


Taksonomia numeryczna - to dyscyplina zajmująca się zasadami i procedurami porządkowania oraz klasyfikacji. Zadaniem metod taksonomicznych jest pogrupowanie zbioru elementów dowolnej natury <math>\Omega\,\!</math> na bardziej jednorodne statystycznie podzbiory spełniające zarazem formalne warunki rozłączności, zupełności oraz niepustości.


Historia


Taksonomia to wywodząca się z nauk biologicznych dyscyplina, wykorzystywana początkowo do klasyfikacji organizmów żywych na podstawie ich cech anatomiczno- fizjologicznych. Sam termintaksonomia’ wywodzi się z połączenia dwóch słów języka greckiego: taksis – ‘uporządkowanie’ + nomos – ‘prawo’, ‘zasada’.


Początkowo kryteria klasyfikacji były opisywane słownie. Przełomem było wprowadzenie na miejsce słownego opisu metod ilościowych na początku XX wieku. Pierwsza praca wykorzystująca metody ilościowe opublikowana została przez polskiego uczonego, Jana Czekanowskiego w 1913 roku. Jego badania to początek zastosowania taksonomii w innych dziedzinach nauki, takich jak: ekonomia, socjologia, antropologia, rolnictwo. Taksonomia oparta na zastosowaniu metod ilościowych to taksonomia numeryczna.


Obecnie taksonomia numeryczna znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach nauki:

  • w ekonomii, np. do tworzenia portfela akcji.
  • w badaniach społeczno- ekonomicznych, np. do wyodrębnienia regionów, państw najuboższych w celu przyznania im pomocy międzynarodowych organizacji.
  • w medycynie, np. do przewidywania przekształceń wirusa gryp w celu znalezienia szczepionki dla nowego szczepu tego wirusa.
  • w przemyśle rozrywkowym, np. do przewidywania, czy wprowadzony do ramówki nowy serial ma szansę stać się hitem.


Podział metod taksonomicznych


Najbardziej ogólny i najbardziej przydatny podział wszystkich metod taksonomicznych wyróżnia:


  • metody hierarchizacji (hierarchiczne i niehierarchiczne).
  • metody grupowania (aglomeracyjne i podziałowe).
  • metody obszarowe.
  • metody optymalizacyjne.

Metody hierarchizacji


  • Metody hierarchiczne Metody hierarchiczne prowadzą do wyodrębnienia pełnej hierarchii. Metody te tworzą struktury skupień, które można przedstawić za pomocą dendrogramu.
  • Metody porządkowania liniowego Określają one liniową hierarchię obiektów na podstawie ich odległości od tzw. wzorca rozwoju. Po ujednoliceniu cech, za współrzędne wzorca przyjmuje się maksymalne wartości zaobserwowanych cech (dla wzorca) lub minimalne (dla antywzorca). W metodach stosuje się różne miary wykorzystywane do obliczenia odległości wykorzystywane do obliczenia odległości poszczególnych elementów zbioru od wzorca. Najczęściej wykorzystywane to odległość Euklidesowa lub odległość miejska (Hamminga). Inną metodą porządkowania liniowego jest metoda sum standaryzowanych wartości, W tej metodzie dla każdego obiektu sumuje się zestandaryzowane wcześniej wartości, a następnie konstruuje względny wskaźnik poziomu rozwoju. Metodę tą można stosować również wtedy, kiedy wartości maksymalne dla stymulant nie są wartościami optymalnymi.
  • metody dendrytowe ( Taksonomia wrocławska)
  • metody hierarchizacji drzewkowej ( metoda najbliższego, najdalszego sąsiedztwa, metoda środka ciężkości, metoda J.H Warda)
  • Metody niehierarchiczne W metodach niehierarchicznych nie jest możliwe przedstawienie na dendogramieprocesu tworzenia skupisk.

Do najważniejszych metod niehierarchicznych należy zaliczyć metodę k- średnich oraz EM.


Metody grupowania


  • Metody aglomeracyjne - w metodach tych obiekty traktowane są na początku jako osobne skupienia (grupy)Proces klasyfikacji polega na łączeniu się w pary, na podstawie macierzy odległości, najbliższych podgrup aż do otrzymania jednej grupy, w której znajdują się wszystkie elementy zbioru <math>\Omega\,\!</math>. Do metod aglomeracyjnych zalicza się m.in.: metoda najbliższego, najdalszego sąsiedztwa, metoda mediany, metoda średniej grupowej, metoda J.H. Warda.
  • Metody podziałowe - w metodach tych postępowanie jest odwrotne niż w metodach aglomeracyjnych, tzn. dzieli się grupę <math>\Omega\,\!</math> na jednoelementowe grupy. Do metod podziałowych zalicza się: metodę wrocławską, metodę jednakowego natężenia, metody iteracyjne (np. metoda J. Czekanowskiego, metoda k- średnich)

Metody obszarowe


Metody obszarowe mogą być metodami hierarchicznymi lub niechierarchicznymi. W metodach obszarowych dzieli się hiperprzestrzeń na rozłączne podprzestrzenie. Charakteryzują się one większą gęstością obiektów i są oddzielone obszarami o mniejszej gęstości obiektów. Do metod obszarowych należą: taksonomia hiperkul, taksonomia stochastyczna, metoda Thorndike’a, metoda Hartigana, metoda katowicka.


Metody optymalizacyjne


Metody optymalizacyjne mają za zadanie poprawienie wstępnego podziału zbioru punktów danej klasyfikacji. Polegają one na przenoszeniu obiektów ze swoich zbiorów do innych zbiorów i sprawdzaniu, czy przesunięcie obiektu poprawiło jakość całego podziału. Do metod optymalizacyjnych należą: metoda środków ciężkości, metoda Forgy- Janceya, metoda Wisharta.


Autor: Danuta Tomera
Źródło: Encyklopedia Zarządzania
Treść udostępniana na licencji GNU licencja wolnej dokumentacji 1.3 lub nowsza.

Podobne prace

Do góry