Ocena brak

Meksyk i Ameryka Środkowa

Autor /Nunilona Dodano /26.04.2013

Sytuacja Kościoła w Meksyku wydawała się być dobra. Do swej działalności miał silną podstawę ekonomiczną.Prawie połowa ziemi należała do niego. W niższym duchowieństwie była dość znaczna liczbatubylców, którzy bardziej z racji społecznych niż politycznych włączali się w ruchy rewolucyjne. Gdywięc w krajach Ameryki Południowej tworzono junty i zwoływano kongresy narodowe do ogłaszanianiepodległości, w Meksyku ksiądz Miguel Hidalgo y Costilla poderwał wieśniaków do walki, prowadzącich pod sztandarem Matki Boskiej z Guadelupe. Rozstrzelanego (1811) zastąpił w walce Metys, ksiądzJose Maria Morellos y Pavon (rozstrzelany 1815), który domagał się zwrócenia Indianom ziemi i zniesienianiewolnictwa. Powstańcy nie znaleźli szerokiego poparcia Indian i byli skłóceni. Hierarchia opowiadałasię za zachowaniem wewnętrznego spokoju, czyli za hiszpańskim panowaniem.

Pod wpływem wieści o rewolucji w Hiszpanii ambitny generał Augustyn de Iturbide podjął (1820) walkęo niepodległość i ogłosił się (24.02.1821) cesarzem Meksyku jako Augustyn I, lecz został obalony podwóch latach. Próbował wprawdzie (1824) powrócić do władzy, ale nie zdołał utrzymał się przy niej.Meksyk, ogłoszony republiką, przyjął konstytucję na wzór Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.Walczący o wolność (libertadores) okazywali religii szacunek i starali się pozyskać kler. Iturbide, choćpanował krótko, w opinii konserwatystów pozostał jako symbol wszystkiego, co było najlepsze w katolickichtradycjach okresu kolonialnego. Duchowieństwo ceniło sobie jego niezależność od Stanów Zjednoczonych,skąd obawiano się wpływów protestanckich. Po upadku jego cesarstwa rząd federacyjnej republikiza prezydenta Victorii nawiązał (30.10.1824) stosunki ze Stolicą Apostolską, lecz dopiero za prezydentaGuerrery zawarto układ z Grzegorzem XVI, ogłoszony w Meksyku (16.05.1831) jako prawopaństwowe.

Miał on zapewnić obsadzenie wakujących stolic biskupich, lecz jorkiści nie dopuścili do jegorealizacji pod pretekstem, że papież nie dokonał wyraźnego uznania republiki i nie przyznał jej patronatu,który mieli królowie hiszpańscy. Gdy Hiszpania uznała (1836) niepodległość Meksyku i Stolica Apostolskamiała większą swobodę działania, z kolei jego sytuacja wewnętrzna była niekorzystna dla załatwieniaspraw kościelnych. Władzę sprawowali (od 1833) jorkiści, a prezydent Antonio Lopez de Sant’Anna zatwierdziłuchwałę o zniesieniu klasztorów i zajęciu majątków prowadzonych przez zakonników misji iszkół, co pozbawiło ludność indiańską misjonarzy i oświaty. Prezydent Herrera (od 1840) podjął staraniao uporządkowanie spraw kościelnych, a nawet ustanowienie nuncjatury w Meksyku, lecz został strąconyz urzędu, do władzy zaś powrócił Lopez de Sant’Anna.

Nieustanne nieomal walki o władzę, zamachy stanu, spiski wojskowe łączyły się zawsze w jakiś sposób zgwałtownymi sporami, czy republice nadać formę federacyjną, czy centralistyczną (unitarną). Sporomsprzyjało istnienie dwóch obozów, wywodzących się z masonerii i od jej dwóch rytów (amerykańskiego iszkockiego) biorących nazwę: jorkistów (Yorkinos), którzy byli federalitstami, i szkotystów (Escosesos),zwolenników centralizmu państwowego.

W sporach o strukturę republiki duchowieństwo wyższe opowiadało się za centralizmem, wspierało nawetdotacjami szkotystów. Tendencje centralistyczne prowadziły jednak do powstawania dyktatur.Wszystko to utrudniało pracę duszpasterską, obciążało Kościół materialnie, ale też dzieliło duchowieństwo,stale jeszcze składające się z tubylców i przybyłych z Hiszpanii duchownych, zwłaszcza zakonników.Wewnętrzne niepokoje hamowały ten napływ, doszło zresztą do tego, że za rządów prezydenta V.Guerrery, po nowym powstaniu (30.11.1826), wygnano wszystkich Hiszpanów. Ta okoliczność i trudnasytuacja Kościoła od początku walk wewnętrznych przyczyniła się do zmniejszenia liczby duchowieństwa.O ile więc w 1810 roku było w kraju 7341 duchownych, to w 1850 roku tylko 3275 duchownych,liczba zaś ludności wzrosła z 6 milionów do 7,5 miliona, mimo że Meksyk stracił (1841) na rzecz StanówZjednoczonych Ameryki Północnej cztery prowincje: Yucatan, Teksas, Nowy Meksyk i Kalifornię.

Kraje Ameryki środkowej (Gwatemala, Honduras, Kostaryka, Nikaragua, Salwador), z wyjątkiem Panamy,związanej z Wielką Kolumbią, przez dłuższy czas po uzyskaniu niepodległości wspólnie kształtowałyswe polityczne i kościelne dzieje. Tworząc (1823-1839) Federację Ameryki środkowej, zakazałyprzyjmować pisma papieskie, uznały śluby zakonne za nie obowiązujące, zniosły zakony, z wyjątkiemtubylczych betlejemitów, zabrały majątki kościelne, wprowadziły małżeństwa cywilne. Był to wynikprzewagi liberałów w rządzie. Trudna sytuacja wewnętrzna każdego z tych państw po usamodzielnieniusię (1839) skłoniła je do zawarcia konkordatów z Piusem IX.

Podobne prace

Do góry