Ocena brak

MĄŻ I ŻONA. Komedia we 3 aktach wierszem

Autor /madziaCMG Dodano /06.03.2012

MĄŻ I ŻONA. Komedia we 3 aktach wierszem, komedia A. Fredry, wyst. 29 IV 1822 we Lwowie, prwdr. w t. 2 Komedii, Wiedeń 1826. W akcji biorą udział 4 osoby: Elwira, mąż jej - hrabia Wacław, kochanek - Alfred, oraz pokojówka i powiernica - Justysia, z którą obaj panowie zdradzają hrabinę; komedia obraca się wokół jednej sprawy - zdrady małżeńskiej, i rozgrywa w jednej dekoracji w domu Wacława, zachowując jedność miejsca i zręcznie skonstruowanej akcji, prowadzącej do zdemaskowania czworokąta. Z realizmem i odwagą obserwacji obycz., przesyconej jadowitą ironią, harmonizuje zakończenie, w którym obaj mężczyźni całą winę zrzucają na Justysię, zapowiadając wysłanie jej do klasztoru (co pozwoli im pozbyć się świadka); w trójkącie Elwira-Wacław-Alfred wszystko zostanie po dawnemu. W pośm. edycji dzieł Fredry (1880) pojawiło się zakończenie odmienne (istnieją poszlaki, że sporządzone samowolnie przez syna pisarza), wyszlachetnione, ale pozbawione prawdopodobieństwa psychol. i osłabiające wymowę utworu: Justysia nie zostaje ukarana, a mąż wybacza żonie i uwodzicielowi; sprawa dwu zakończeń wywołała ostrą dyskusję między znawcami Fredry (E. Kucharski, T. Żeleński), a A. Polewka wystawił 1938 w teatrzyku Cricot M. i ż. z obu finałami i odtworzeniem sporu w wierszowanych międzyaktach. Komedia M. i ż. to najwybitniejszy utwór w dorobku Fredry przed 1830; jej geneza jest prawdop. osobista: stanowić miała odpowiedź pisarza na plotkę towarzysko-oby-czajową komentującą jego niekonwencjonalne „narzeczeństwo". Przekłady: franc., niem., ros., czes. i angielski.

Wyd. kryt. S. Pigoń w: Pisma wszystkie, t. 1, W. 1955.

T. ŻELEŃSKI (BOY) Kamienna osoba, Nie fałszujcie nam Fredry!, Ochłap czy Telimena, w: Obrachunki fredrowskie, wyd. 3 W. 1953, i Pisma, t. 5, W. 1956 (prwdr. 1933); E. KUCHARSKI Kamienna osoba a kamyczkowa argumentacja, „Wiad. Lit." 1933 nr 50; K. WYKA Fredro i komentatorzy, „Gaz. Pol." 1938 nr 160; por. też S. PIGOŃ w t. 1 Pism wszystkich, s. 395—403.

Kazimierz Wyka

Podobne prace

Do góry