Ocena brak

MARTA, powieść E. Orzeszkowej

Autor /madziaCMG Dodano /05.03.2012

MARTA, powieść E. Orzeszkowej, prwdr. w „Tygodniku Mód i Powieści" 1873, wyd. os. w Warszawie 1873. Powieść napisana jako ilustracja lit. wcześniejszej rozprawy Kilka słów o kobietach (ogł. w „Tygodniku mód" 1870), w której Orzeszkowa propagowała konieczność harmonijnego rozwoju władz umysłowych, uczuć i sprawności fizycznej dziewcząt. Żądała dla nich rzetelnej wiedzy, przygotowania do życia samodzielnego, nauczenia zawodów, otwarcia szkół wszystkich stopni. Bohaterka powieści, Marta Swicka, wdowa po urzędniku, obarczona dzieckiem, stając wobec konieczności podjęcia pracy, nie może jej znaleźć. Niedostateczne wykształcenie nie pozwala jej pracować w zawodach nauczycielki, tłumaczki, ilustratorki, krawcowej, konwenanse nie dopuszczają do pracy w zawodach zajmowanych tradycyjnie przez mężczyzn (w handlu, u jubilera). Pozostaje jej praca niewykwalifikowanej szwaczki. Po jej utracie skazana wraz z dzieckiem na nędzę i zmuszona do żebractwa, a wreszcie do kradzieży, ginie pod kołami tramwaju konnego, dziecko zostaje na łasce losu. M., typowa powieść tendencyjna wczesnego pozytywizmu, zawiera nasyconą realiami charakterystykę stosunków społ. i postulaty reformy. Jest to utwór o konstrukcji jednowątkowej, wśród powieści pierwszego okresu twórczości Orzeszkowej jedyny bez akcji erotycznej. Powieść była świat, sukcesem pisarki i odegrała doniosłą rolę w historii ruchu emancypacyjnego kobiet. Przekłady na 15 języków.

Wyd. J. Krzyżanowski w: Pisma zebrane, t. 8, W. 1949. Z. ŻABICKI, posłowie w wyd. W. 1953.

Mieczysława Romankówna

Do góry