Ocena brak

MAREK AURELIUSZ

Autor /Beatus Dodano /02.04.2012

Marcus Aurelius Antoninus, 121-180, cesarz rz. od 161, jeden z najbardziej wykształconych ludzi swego czasu. Gdy wstąpił na tron, cała Italia i wszystkie prowincje ujrzały w nim ziszczenie się marzenia Platona o królu-filozofie.

Na nieszczęście sława jego jako filozofa i długi okres pokoju pod Hadrianem i Antoninusem zachęciły do buntów wewnątrz granic państwa i ośmieliły plemiona germańskie i sarmackie do napaści.

Wbrew swym pokojowym tendencjom Marek, uzdolniony dowódca, musiał prowadzić długotrwałe wojny, które choć nieodmiennie zwycięskie, nie potrafiły jednak zażegnać germańskiego niebezpieczeństwa; po raz pierwszy użył on jednych plemion germańskich do obrony granic przed innymi Germanami, co stało się z czasem niezbędną, ale w końcu zgubną dla Rzymu praktyką. Wojska walczące na Wschodzie sprowadziły na Rzym i prowincje zarazę, która osłabiła kraj i wyludniła całe okolice.

Prawość Marka i lojalność w stosunku do Lucjusza Werusa (którego uczynił współwładcą - precedens ten miał się kiedyś fatalnie odbić na sile i spoistości cesarstwa) i Kommodusa (którego naznaczył w 177 współrządcą, a później następcą) dała złe skutki: obaj okazali się niegodni tych nominacji; zob. też Matka (obozów).

Kolumna Marka Aureliusza na Piazza Colonna w Rzymie, zbud. w końcu II w. ne. na cześć jego zwycięstw nad Germanami. Wzorowana na kolumnie Trajana, z pasem reliefowym obiegającym 30-metrowy słup, przedstawiającym czyny wojenne cesarza w 116 scenach. Na szczycie, na miejscu posągu cesarza, postawiono w XVI w. posąg św. Pawła.

Pomnik Marka Aureliusza jedyny posąg konny władcy antycznego Rzymu, zachowany tylko dzięki nieporozumieniu, bo wzięty za pomnik chrześc. cesarza Konstantyna Wielkiego; gdy nieporozumienie się wyjaśniło, zapał do niszczenia dzieł sztuki pogańskiej zdążył już minąć; posąg ze złoconego brązu, postawiony na Kapitolu w Rzymie ok. 164 r.; por. Gattamelata (Pomnik); Poniatowski Józef (Pomnik); por. też. Dziady, cz. III, Ustęp, Pomnik Piotra Wielkiego, 32-56, Mickiewicza.

Rozmyślania, gr. Ta eis heautón 'sobie samemu', dziennik pisany przez Marka Aureliusza po grecku, prawdop. w ciągu ostatnich lt) lat życia, w różnych okolicznościach, także na wojnie, w obozach, gdzie Marek spędził wiele lat. Rzecz nie przeznaczona do publikacji, zachowana dla potomności niemal cudem, ogłoszona drukiem (po gr.) po raz pierwszy w 1599 w Zurychu (wyd. pol. 1913).

Cesarz zawarł w tym dziele poglądy filozoficzne, reprezentatywne dla późnego stoicyzmu eklektycznego. Ideałem jego było życie zgodne z naturą. Mimo swego egalitaryzmu żądał, aby każdy na swym przez los wyznaczonym miejscu - czy niewolnik, czy cesarz - spełniał, jak najlepiej potrafi, swoją rolę, kierując się wobec bliźnich sprawiedliwością i humanitaryzmem.

Dzieło to Wywarło znaczny wpływ na czytelników, począwszy od cesarzy Justyniana i Juliana, aż do Petrarki i. Fryderyka II Pruskiego. Niestety, stoicka „samowystarczalność" okazałą się groźna dla cesarstwa, nie popierała szerokiego doświadczenia administracyjnego opartego na osobistych kontaktach, potęgowała biurokrację.

Ostatnie słowa Marka Aureliusza obraz E. Delacroix, Paryż, Luwr.

Podobne prace

Do góry