Ocena brak

MAJĄTEK SKARBU PAŃSTWA

Autor /Blandyna Dodano /14.08.2013

Mienie Skarbu Państwa, to własność i inne prawa majątkowe stanowiące mienie państwowe, przysługujące Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym. Majątek oznacza ogół praw majątkowych przysługujących danemu podmiotowi. Występuje on zawsze w powiązaniu z oznaczonym podmiotem. W znaczeniu węższym odnosi się on do ogółu aktywów przysługujących danej osobie (w skład tak rozumianego majątku nie wchodzą długi, które ciążą na nim, obniżając jego wartość ekonomiczną). W znaczeniu szerszym majątek rozumiany jest jako ogół aktywów i pasywów, czyli praw i obowiązków danego podmiotu. Prawa majątkowe są podstawowym rodzajem praw podmiotowych, które określają bezpośrednio lub pośrednio ekonomiczny interes podmiotu uprawnionego. Oznaczają one reżim prawny w aspekcie materialnym i procesowym. Występują jako bezpośrednie lub uwarunkowane. Kryterium wyróżniającym kategorie mienia państwowego nie jest rodzaj praw majątkowych wchodzących w skład majątku państwowego, ale fakt, że prawa te przysługują określonemu typowi podmiotów, którymi są państwowe osoby prawne, w tym Skarb Państwa.

Ogólnie m.S.P. można podzielić na: 1) prawa majątkowe na zasadach ogólnych; 2) prawa majątkowe zastrzeżone dla Skarbu Państwa; 3) uprawnienia względem państwowych osób prawnych.

Klasyfikacja. Według klasyfikacji przedmiotowej m.S.P. dzieli się na: 1) dobra kultury narodowej; 2) zasoby naturalne; 3) grunty; 4) drogi, obiekty budownictwa wodnego i inne urządzenia infrastruktury; 5) mienie powierzone urzędom państwowym i państwowym jednostkom organizacyjnym oraz agencjom; 6) akcje i udziały Skarbu Państwa; 7) m.S.P. oddany do odpłatnego korzystania; 8) mienie po likwidacji i upadłości przedsiębiorstw państwowych i spółek z udziałem Skarbu Państwa; 9) mienie państwowych osób prawnych.

Klasyfikacja podmiotowa m.S.P. obejmuje mienie: 1) urzędów państwowych i podporządkowanych im jednostek organizacyjnych, których kierownicy (imiennie wymienieni w ustawie budżetowej jako dysponenci wyodrębnionych części budżetu) reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do powierzonego im mienia oraz w zakresie zadań ich urzędów (jednostek); 2) państwowych osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej powołanych do gospodarowania szczególnymi składnikami m.S.P. i wykonywania w jego imieniu prawa własności.

Dobrami kultury narodowej są wszystkie przedmioty ruchome lub nieruchome, dawne lub współczesne, mające znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturowego ze względu na ich wartość historyczną, naukową lub artystyczną. Są one bogactwem narodowym i powinny być chronione przez wszystkich obywateli.

Zasoby naturalne dzielą się na: 1) kopaliny, które są własnością Skarbu Państwa, jeżeli nie stanowią części składowych nieruchomości gruntowej (zob. ustawa - Prawo geologiczne i górnicze); 2) wody, które ustawowo są własnością Skarbu Państwa (zob. ustawa - Prawo wodne); 3) lasy - większością lasów stanowiących własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne „Lasy Państwowe”, pozostałe są w zarządzie parków narodowych, wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub znajdują się w użytkowaniu wieczystym na mocy odrębnych przepisów (zob. ustawa o lasach); 4) zwierzęta w stanie wolnym, które jako dobro ogólnonarodowe stanowią własność Skarbu Państwa (zob. ustawa - Prawo łowieckie).

Grunty podlegają dwojakiej klasyfikacji: 1) według podmiotów nimi władających dzielą się na grunty: a) w dyspozycji starostów, b) w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, c) Agencji Nieruchomości Rolnych, d) w zarządzie jednostek organizacyjnych podporządkowanych Ministerstwu Środowiska; należą do nich: PGL „Lasy Państwowe”, parki narodowe, dyrekcje gospodarki wodnej, e) Agencji Mienia Wojskowego i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, f) w zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, g) w zarządzie PKP, h) tereny portowe; 2) według grup użytkowania dzielą się na: a) grunty orne, b) sady, c) łąki i pastwiska, d) grunty pod lasami (lasy i tereny zadrzewione), e) grunty pod wodami (stojącymi, płynącymi, rowy), f) drogi i koleje, g) tereny osiedlowe (zabudowane, niezabudowane i tereny zieleni), h) tereny różne, w tym nieużytki i użytki kopalne.

Drogi, obiekty budownictwa wodnego i inne urządzenia infrastruktury podlegają klasyfikacji na: 1) drogi, mosty, wiadukty, 2) budowle i urządzenia hydrotechniczne, 3) urządzenia melioracyjne.

Mienie powierzone urzędom państwowym i państwowym jednostkom organizacyjnym oraz agencjom dzieli się na mienie: 1) jednostek budżetowych (kierownicy urzędów państwowych, w rozumieniu przepisów o pracownikach państwowych, reprezentują Skarb Państwa w odniesieniu do powierzonego im mienia i w zakresie zadań ich urzędów, określonych w odrębnych przepisach): a) jednostek administracji centralnej i jednostek im podporządkowanych, b) urzędów wojewódzkich i jednostek im podporządkowanych, c) innych centralnych instytucji państwowych; 2) instytucji kultury (działalność kulturalną organizują ministrowie i kierownicy urzędów centralnych, tworząc państwowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym; zob. ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej); 3) powierzone Agencjom: a) Agencji Nieruchomości Rolnych, b) Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, c) Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, d) Agencji Mienia Wojskowego, e) agencjom rezerw państwowych, w tym: Agencji Rezerw Materiałowych, Agencji Rezerw Artykułów Sanitarnych, Agencji Rynku Rolnego.

Skarb Państwa ma obecnie swoje udziały w takich spółkach, jak: 1) narodowe fundusze inwestycyjne (NFI); 2) spółki portfelowe NFI; 3) spółki sprywatyzowane kapitałowo; 4) spółki, których akcje wniesiono do innych jednoosobowych spółek Skarbu Państwa; 5) spółki, w których miała miejsce konwersja wierzytelności na akcje; 6) jednoosobowe spółki Skarbu Państwa; 7) akcje i udziały, z których prawa tymczasowo wykonują wojewodowie.

M.S.P. oddane do odpłatnego korzystania i należności z tytułu zbycia mienia obejmują jego dwie formy: 1) mienie zlikwidowanych przedsiębiorstw państwowych oddane, na podstawie odpowiedniej umowy, do odpłatnego korzystania spółce z udziałem pracowników (tzw. leasing pracowniczy) - do chwili całkowitej spłaty lub wcześniejszego przeniesienia własności majątek ten pozostaje własnością Skarbu Państwa; 2) wierzytelności z tytułu zbycia mienia, którymi są należności Skarbu Państwa z tytułu sprzedaży akcji i udziałów Skarbu Państwa w prywatyzowanych spółkach.

Mienie pozostałe po likwidacji i upadłości przedsiębiorstw państwowych i spółek z udziałem Skarbu Państwa dzieli się na: 1) mienie pozostałe po likwidacji i upadłości przedsiębiorstw państwowych i spółek z udziałem Skarbu Państwa; 2) mienie pozostałe po rozwiązanych umowach o odpłatne korzystanie z m.S.P. (po rozwiązaniu umowy mienie takie staje się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa).

Zasady wyceny. Wycena jest procesem polegającym na dokonaniu pomiaru wartościowego poszczególnych składników majątkowych (w tym przypadku m.S.P.). Do wyceny m.S.P. można stosować te same metody, które powszechnie wykorzystuje się do wyceny przedsiębiorstw, tj. ich mienia i akcji będących przedmiotem obrotu rynkowego.

Czynnikami determinującymi wybór metody wyceny m.S.P. są: polityka gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, polityka ochrony interesów Skarbu Państwa oraz klasyfikacja tego mienia.

Uwzględniając zasadę wiernego i rzetelnego obrazu, do wyceny m.S.P. przyjmuje się, że: 1) do wyceny poszczególnych grup składników dobrane zostały różne metody wyceny; 2) do wyceny poszczególnych grup składników dobrane zostały metody wyceny najbliższe ich wartości rynkowej; 3) kryteria wyboru metody wyceny uwzględniają także: a) cel ewidencji majątku Skarbu Państwa, b) stopień szczególności ewidencji majątku Skarbu Państwa, c) ekonomikę informacji, d) możliwości Zintegrowanego Systemu Informatycznego Ministerstwa Skarbu Państwa.

Dokonując wyceny m.S.P., należy mienie przedmiotowe podzielić na dwie podstawowe grupy: 1) mienie niebędące przedmiotem obrotu, czyli zawsze pozostające własnością Skarbu Państwa; 2) mienie stanowiące obecnie lub w przyszłości przedmiot obrotu, w tym prywatyzacji.

Dla każdego rodzaju mienia przyjmuje się indywidualną podstawę wyceny: 1) grunty wycenia się według średniorocznej transakcyjnej ich ceny w poszczególnych województwach lub wartości przekazanych przez kierowników urzędów rejonowych i innych dysponentów; 2) obiekty i urządzenia infrastruktury wycenia się w przypadku: a) sieci dróg, obiektów drogowych i urządzeń melioracyjnych - metodą kosztów odtworzenia, b) obiektów budownictwa wodnego - według zaktualizowanych kosztów realizacji; 3) mienie jednostek budżetowych wyceniane jest według wartości bilansowej funduszy własnych, skorygowanej o wynik finansowy; 4) akcje i udziały w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa wyceniane są według wartości aktywów netto, na podstawie bilansów rocznych tych spółek; 5) udziały Skarbu Państwa w spółkach portfelowych NFI nienotowanych na GPW wyceniane są według nominalnej kwoty kapitału akcyjnego doprowadzonej do pierwotnej wartości kapitału własnego tych jednostek; 6) akcje i udziały w sprywatyzowanych spółkach: a) należące do Skarbu Państwa i notowane na GPW oraz w piętnastu NFI wyceniane są według kursu giełdowego, b) nienotowanych na GPW - według ceny uzyskanej w pierwszym dniu sprzedaży; 7) akcje i udziały w pozostałych spółkach wyceniane są według wartości nominalnej; 8) należności z tytułu oddania m.S.P. do odpłatnego korzystania podlegają wycenie według wartości tego mienia pomniejszonej o dokonane spłaty kapitałowe; 9) mienie po likwidacji i upadłości podmiotów państwowych i spółek z udziałem Skarbu Państwa wyceniane jest według wartości w protokole przejęcia; 10) mienie przedsiębiorstw państwowych wyceniane jest według wartości aktywów netto na podstawie ich rocznych bilansów.

Podobne prace

Do góry