Ocena brak

MACIEJOWSKI IGNACY, pseud. Sewer, Gryf

Autor /mamaela Dodano /05.03.2012

MACIEJOWSKI IGNACY, pseud. Sewer, Gryf, ur. 7 .VII 1835 w Sandomierzu, zm. 22 IX 1901 w Krakowie, powieściopisarz, nowelista i dramaturg. Studiował w Instytucie Agronomicznym w Marymoncie. Związany z L. Mierosławskim, brał udział w konspiracji przedpowstamowej i w powstaniu styczniowym, i m. in. jako komisarz woj. sandomierskiego i pełnomocnik Rządu Nar. w Galicji. Więziony 2 lata przez władze austr., po zwolnieniu przebywał na emigracji. W1868 wrócił; do Galicji i wszedł na krótko do redakcji —> „Kraju", lecz, zagrożony aresztowaniem, wyjechał powtórnie i osiadł w;Lóndyńie. Po powrocie 1878 gospodarzył bez powodzenia dzierżawionych majątkach pod Tarnowem i Krakowem, dorabiając piórrem jako autor licznych nowel i powieści,, by Ostatecznie zamieszkać w Krakowie 1894. Dom jego stał się ośrodkiem życia towarzyskiego literatów i malarzy (A. Asnyk, S. Wyspiański. W.S. Reymont, T. Miciński, A, Górski, W. Orkan, K i W. Tetmajerowie, J. Malczewski, L. Wyczółkowski i in.). W 1898 M. był red. nacz. —>„Życia", które odstąpił później S. Przybyszewskiemu.

Twórczość lit. rozpoczął M. Szkicami z Anglii, ogłaszanymi, od 1874 w prasie krajowej. Jednym z wcześniejszych utworów M. jest Na pobojowisku. Epizod z wojny 1871 roku (1877),. opowiadanie o ostatnim boju i śmierci gen. J. Hauke-Bosaka. Tematyka utworów beletrystycznych M. obejmuje kilka dziedzin życia zbiorowego, wśród nich miejsce naczelne przypada sprawom wsi, tak aktualnym w czasach Sienkiewicza, Orzeszkowej i Prusa. Gdy jednak pisarze ci ukazywali stosunki w Poznańskiem, Królestwie i na Litwie, a dolę chłopa przedstawiali w barwie czarnej, M. lubował się w,.obrazkach malowanych w słońcu" i choć nie zamykał oczu na niedolę chłopa galic., akcentował jego kult „świętej ziemi"-, jego umiejętność i zdobywania awansu społ. (Głodowa pożyczka, ,,Gaz. Nar." 1881, Przybłędy,Ateneum" 1881, Franuś Walczak, „Ateneum" 1883, Biedronie 1896). Z utworów o tej tematyce największą popularność zdobyły —> Bajecznie kolorowa (1898) i —> Matka (1898), wznawiane kilkakrotnie, podczas gdy in. dzieła M., znacznie doskonalsze, ulegały zapomnieniu, a egzemplarze ich należą do białych kruków. Dziedzinami dalszymi, jakie ukazywał w swej twórczości, były: sprawa żyd. i rola Żydów w kulturze pol. (Zyzma 1896), początki przemysłu naftowego na Podkarpaciu (Nafta 1894 i Ponad siły 1900), wreszcie stosunki w środowiskach artyst., a więc życie malarzy (Bajecznie kolorowa) i wędrownych trup teatr. (U progu sztuki 1897).

Bystry obserwator-realista, lubował się w powieściach z kluczem; wprowadzał w nich wydarzenia i osoby, które znał z bliska. Tak więc w Matce ukazał trudną drogę do oświaty W. Orkana; w Bajecznie kolorowej wprowadził W. Tetmajera i jego małżeństwo z dziewczyną wiejską, a w U progu sztuki -pierwsze kroki teatr. H. Modrzejewskiej. W grupie tej pozycją szczególnie interesująca jest powieść —> Ponad siły, oparta na dziejach kariery S. Szczepanowskiego, ideologa uprzemysłowienia Galicji. M. jest również autorem kilkunastu sztuk teatr., m. in. Dla świętej ziemi (1898) i napisanej wspólnie z T. Micińskim przeróbki Biedroniów pt. Marcin Łuba (wys. 1896). Dramaty M. stanowią margines jego twórczości. Upamiętniony w legendzie lit. dzięki m. in. wspomnieniom Boya i A. Grzymały-Siedleckiego.

Wybór pism, t. 1-12, W. 1902; Dzieła, W. [1933-39]; Dzieła, Ł. 1946-48; Dzieła wybrane, oprac. S. Frybes, J. Skórnicki, wstęp S. Frybes, t. 1-7, Kr. 1955; Miscellanea literackie 1864-1910, Wr. 1957 (tu korespondencja M. z M. Pawlikowskim 1870-92 w oprać. S. Sierotwińskiego, listy M. w oprac. S. Pigonia). PSB 19 (S. Frybes); OLPIV2 (tenże); A. GRZYMAŁA-SIEDLECKI U Sewerów na Batorego, w: Niepospolici ludzie w dniu swoim powszednim, Kr. 1962; E. ŁOCH Twórczość nowelistyczna I.M. Sewera, Wr. 1971; S. SMAK Sewer - M. Życie i twórczość, Opole 1971; M. KĄCKA Listy i „Szkice z Anglii " I.M. (Sewera), „Przegl. Hum." 1976 nr 4.

Julian Krzyżanowski

Podobne prace

Do góry