Ocena brak

Łosoś atlantycki

Autor /Siejka Dodano /31.01.2012

Łosoś atlantycki przebywa przez większą część swego dorosłego ży­cia w wodach północnego Atlanty­ku. Wraz z nadejściem pory rozrodu rozpoczyna zadziwiającą wędrówkę w kierunku ujść rzek. Płynąc pod prąd i skacząc często wysoko, by pokonać duże wodo­spady, zmierza do strumienia, w którym sam wcześniej przyszedł na świat, aby przystąpić do tarła.
Łosoś atlantycki jest ceniony wyżej niż inne gatunki ryb ze względu na smak jego mięsa. Ryba ta słynie także z niezwykłej siły, którą okazuje, kiedy skacze w górę pokonując wodospa­dy i płynie w górę strumieni w czasie wędrówki
na tarło. Najbardziej zadziwiającą cechą łososia jest zdolność odnalezienia właściwej drogi do stru­mienia, w którym sam przyszedł na świat. Aby do niego dotrzeć, musi wytrzymać zmianę warunków środowiskowych w czasie przejścia z wód słonych do słodkich. Dla wielu innych gatunków ryb jest to bariera nie do pokonania.
Łosoś odbywa tarło jesienią w czystych, dobrze natlenionych wodach zimnych, płytkich i wartkich rzek oraz strumieni o kamienistym dnie. Ryby sta­rannie zagrzebują w żwirze zapłodnione jaja, aby nie zostały one porwane przez prąd wody. Po trzech, czterech miesiącach z ikry wylęga się nary­bek. Każdy świeżo wykluty osobnik jest zaopatrzo­ny w woreczek żółtkowy, zawierający wszystkie substancje pokarmowe, których potrzebuje mała rybka w pierwszym miesiącu swego życia. W mo­mencie wessania woreczka żółtkowego młody łosoś rozpoczyna samodzielne żerowanie.

Pokarm i żerowanie
W tym stadium ryba ma zaledwie 5-6 mm długo­ści i żywi się głównie drobnymi skorupiakami, gdy dorasta, stopniowo zaczyna polować na więk­sze ofiary, takie jak owady, ich larwy oraz duże skorupiaki. Małe łososie, palczaki, są charakte­rystycznie ubarwione - na oliwkowozielonym tle mają rozmieszczone wzdłuż linii bocznej ciemne plamki. W bogatych w pokarm wodach narybek rośnie szybko i w ciągu roku może urosnąć do 12 cm; w wodach uboższych, aby osiągnąć tę wiel­kość, młode rybki muszą przebywać od trzech do ośmiu lat. Po osiągnięciu odpowiednich rozmia­rów ciała małe łososie są gotowe do rozpoczęcia wędrówki w kierunku morza. Płyną ławicą w dół strumieni pokonując, wzburzone wody wodospa­dów i docierają do rzek, a później do morza. W miarę zbliżania się do celu nabierają one sre­brzystego połysku, co jest wynikiem zachodzących w organizmie gwałtownych zmian fizjologicznych.

Wędrówka
Gdyby ryby słodkowodne znalazły się w wodzie morskiej, większość z nich zginęłaby wskutek od­wodnienia w wyniku osmozy. Łososie, zbliżając się do morza, przystosowują się do życia w słonej wodzie i stopniowo nabywają one zdolności regu­lacji gospodarki wodno-mineralnej organizmu, jak ryby morskie.
Opuszczając wody rzek i strumieni oraz kieru­jąc się w stronę oceanu, łososie zmieniają także swoją dietę. Zaczynają odżywiać się krewetkami, głowonogami i małymi rybkami, takimi jak młode śledzie, gromadniki oraz tobiasze. Kierują się na północ i płyną w stronę Morza Norweskiego oraz Cieśniny Da visa pomiędzy Grenlandią a Kanadą. Wody arktyczne obfitują w pokarm, którym żywią się łososie. Zanim instynkt rozrodczy nakaże im płynąć z powrotem na tarliska w kierunku rzek Europy i Ameryki Północnej, łososie mogą żerować w lodowatych wodach ponad cztery lata i spędzać zimę pływając pod lodem.

Instynkt powrotu
Dorosłe łososie prawie zawsze powracają na tarto do rzeki, w której same przyszły na świat. Nie wia­domo dokładnie, w jaki sposób odnajdują drogę. Prawdopodobnie wyczuwają zmiany natężenia pola magnetycznego Ziemi, co umożliwia im obieranie prawidłowego kierunku w czasie wędrówki przez ocean. Im bliżej wybrzeża, tym większą rolę zaczy­na odgrywać pamięć chemiczna. Dzięki zmysłom węchu i smaku łososie potrafią rozróżnić charak­terystyczne składniki rodzimej wody.
Czekając na przypływ, łososie mogą gromadzić się w rejonach przyujściowych w stada liczące setki osobników i dopiero wtedy wpływają do rzeki.
W tym okresie przyzwyczajają się do wody słod­kiej. Po dotarciu do rzeki stado szybko płynie w górę i może pokonywać dziennie do 40 kilome­trów. Szybki nurt i wodospady oraz różne progi wodne spowalniają wędrówkę stada.

Skoki
Duży, dorosły łosoś potrafi wyskakiwać z głębokiej wody w powietrze na wysokość 3 metrów. Jest to bardzo widowiskowe. Skacząc wysoko może poko­nywać małe wodospady i różnorodne przeszkody. Skoki wyczerpują zwierzę i ma to często drama­tyczne konsekwencje. Niektóre ryby nigdy nie docierają do celu, a wiele osobników traci w cza­sie wędrówki ponad połowę swej masy ciała.
Dorosłe łososie nie żerują, płynąc w górę rzeki - być może dlatego, aby nie zjadać spływającego do morza narybku - i po dotarciu na tarliska są nie­mal zupełnie wycieńczone.
Na początku wędrówki na tarliska samice i sam­ce łososi wyglądają podobnie, jednak w miarę upły­wu czasu grube, srebrzyste samce chudną, ich łuska nabiera brązowego odcienia, a na końcu żuchwy wykształca się duży, wygięty ku górze haczyk. Samice także smukleją, a ich łuski ciemnieją. Przy­czynami tych zmian są zmęczenie wędrówką i roz­budowa organów rozrodczych, która dokonuje się kosztem substancji pokarmowych zgromadzonych
w mięśniach. W tym okresie swego życia ryby są gotowe poświęcić całą swoją energię na rozmna­żanie się. W rezultacie po tarle wiele z nich ginie i stosunkowo mało osobników powraca do morza.
Samice składają jaja w zagłębieniach wygrze­banych płetwami ogonowymi w żwirowym dnie. Po zapłodnieniu przez samca ikra zostaje dla ochro­ny zasypana, a po odpoczynku samica wygrzebu­je następne zagłębienie i znowu wypełnia je ikrą. Tarło trwa przez dwa tygodnie i gdy tylko z jaj wykluje się narybek, cykl życiowy łososia zaczy­na się od nowa.

Łosoś atlantycki (Salmo salar) należy do rodziny Salmonidae i rzędu Salmoniformes.
Do 10 rodzajów należy 70 gatunków.
Bliskimi krewniakami łososia atlantyckiego są łososie pacyficzne (Oncorhynchus), pstrąg potokowy (Salmo trutta) i pstrąg źródlany (Salvelinus alpinus).
Długość ciała: zwykle 40-90 cm; nawet 150 cm
Masa: do 36 kg;
Długość życia: 8-10 lat

Podobne prace

Do góry