Ocena brak

Liberalni katolicy Belgii i Holandii

Autor /Sozanttt Dodano /26.04.2013

W Belgii Kościół miał przed połową XIX wieku takie warunki działania i rozwoju, że stał się ideałem dlaKościoła w innych krajach europejskich. Widoczny był jego wpływ na życie kraju, choć zasada wolnościnie pozwalała czynić tego de iure, ale czyniono de facto. Liberałowie więc doszli do przekonania, że muszątemu przeciwdziałać. Na swoim kongresie już w 1846 roku przyjęli program trzymania się litery prawakonstytucyjnego i zapewnienia władzy świeckiej faktycznej niezawisłości od Kościoła.

Pierwszą realizacjątego programu było prawo o szkołach średnich w 1850 roku, według którego wprowadzono wyłączniepaństwową organizację nauczania bez żadnej kontroli Kościoła. Kardynał Sterckx zajmował pojednawczestanowisko, ale większość biskupów była nieprzejednana, podobnie jak Rzym. Liberałowiewięc zradykalizowali swe dążności do sekularyzacji i za rządów Rogier-Frère Orbana (1857-1870) wydanoszereg niekorzystnych dla Kościoła praw o fundacjach dobroczynnych, cmentarzach i zarządzie kościołami.Prowadzono też kampanię o usunięcie wpływu kleru na nauczanie w szkołach elementarnych.

Walka szkolna 1878-1884, zaostrzona antyreligijnym nastawieniem młodej generacji liberałów, a z drugiejstrony aktywnością ultramontan, łagodzona była nawoływaniami Leona XIII do umiarkowania.

Obrona katolicka była utrudniona brakiem jedności co do jej metod, nawet w episkopacie. Kardynał EngelbertSterckx, arcybiskup z Malines, obdarzony rozwagą i umiejętnością czekania, nie chciał tworzeniawyznaniowej partii politycznej, wbrew mniemaniu innych biskupów. Starano się jednak mobilizowaćwszystkie siły katolików przez kongresy. Kilku laików wokół Edouarda Ducpétiaux (zm. 1864) rozpoczęłoje w 1863 roku. Miały one wpływ na urabianie opinii publicznej i koordynowały poczynania organizacyjnekatolików. Działano także przez prasę. W niektórych diecezjach przystąpiono do tworzeniaszkół prywatnych. Przekształcono koło katolickie w stowarzyszenie wyborcze, co przyniosło katolikomzwycięstwo w wyborach w 1870 roku i utrzymanie się przy władzy przez osiem lat.

Industrializacja Belgii wywołała rozdźwięk między robotnikami i Kościołem. Masoneria zwiększyła takżedziałanie na ludność wiejską. W rezultacie narósł bojowy antyklerykalizm i areligijny humanizm, któregopierwszym stowarzyszeniem była La Librę Pensée (1863).

W Niderlandach (Holandii) proces ten wystąpił nieco później. Alians liberałów z katolikami na forumparlamentu trwał do 1866 roku, lecz bardziej niż w Belgii był podyktowany względami taktycznymi. Niedoprowadził do konkordatu z powodu zdecydowanej opozycji protestantów. Pius IX wydał jedynie(4.03.1863) bullę cyrcumskrypcyjną, która ustalała metropolię w Utrechcie i cztery biskupstwa.

Katolicy holenderscy nie zorganizowali własnych szkół, mogli więc Jedynie wybierać między politykąszkolną państwa lub polityką szkolną liberałów. Pierwsza chciała zachowania kalwińskiego charakteruszkół Państwowych. Druga domagała się neutralności religijnej szkół. Większość katolików poparła liberałówi wspólnie spowodowano wydanie prawa (1857), które wprowadzało po raz pierwszy w Europie całkowitą neutralność szkolnego nauczania. Po latach przekonali się katolicy, że ta neutralność oznaczałasekularyzację szkół.

Biskupi, pobudzeni encykliką Quanta cura, na synodzie prowincjalnym (1865), a potem w Liście pasterskim(1868) postawili sprawę zasadniczo: dziecko katolickie ma prawo wychowywać się w szkole katolickiej.Podjęli też starania o tworzenie wolnych szkół. W parafiach powstawały komitety szkolne. Wżądaniu wolnych szkół wyznaniowych zbliżyli się katolicy do umiarkowanych protestantów, wspólnie teżzwalczając u liberałów racjonalistyczne i pozytywistyczne ujmowanie życia. Był to pewien wspólny fundamentdziałania, ale nie baza ekumenicznego dialogu. Celu nie osiągnięto na razie, bo liberałowie wwyborach (1877) zdobyli przewagę i zdecydowanie odrzucili ideę wolnego nauczania jako niebezpieczną.Katolicy wówczas, biorąc za przykład niemiecką partię Centrum, utworzyli własną partię polityczną,dzięki niestrudzonym zabiegom księdza Hermana Schaeppmana (zm. 1903).

Podobne prace

Do góry