Ocena brak

Leniwce i mrówkojady

Autor /Karmazyn Dodano /31.01.2012

Leniwce i mrówkojady, chociaż bardzo różnią się od siebie wyglą­dem, to jednak należą do tego sa­mego rzędu ssaków, do szczerbaków. Te dziwnie wyglądające ssaki są bardzo wąsko przystosowane do swojego środowiska życia.
Cztery gatunki mrówkojadów i dwa gatunki leniwców występują tylko w Nowym Świe­cie i zasiedlają obszary Ameryki Środko­wej. Podczas gdy wszystkie gatunki leniwców mają zbliżone rozmiary, to rozpiętość wielkości ciała mrówkojadów jest znaczna - od 16 centymetrów u mrówkojadka do prawie jednego metra u mrówkojada wielkiego.
Wspólne cechy.
Chociaż leniwce i mrówkojady bardzo różnią się wyglądem, to jednak wykazują wiele cech, które są wspólne dla obu tych małych grup ssaków.
Przedstawiciele obu wiodą głównie samotny, nocny tryb życia i większość czasu spędzają na drzewach. Wyjątkiem jest tutaj tylko mrówkojad wielki, który żyje na ziemi i jest aktywny zarów­no w nocy, jak i w dzień. Tak leniwce,jak i mrów­kojady mają zazwyczaj małe areały osobnicze, któ­rych granice oznaczają substancją zapachową będącą wydzieliną gruczołów odbytowych. Obie grupy ssaków mają kryptyczne ubarwienie oraz rysunek ciała i w ten sposób przede wszystkim chronią się przed drapieżnikami, chociaż gdy zaj­dzie taka potrzeba, w czasie walki o życie, mogą użyć swych potężnych pazurów.
W zasadzie samice leniwców i mrówkojadów rodzą raz w roku tylko jedno, dobrze rozwinięte młode, którym bez udziału samców się opiekują. Ssaki te mają bardzo dobrze rozwinięty węch i słaby słuch. Leniwce ponadto mają dobry wzrok i wydaje się, że mogą odróżniać kolory. Wzrok mrówkojadów jest natomiast słaby i nieostry, nie odróżniają one barw.
Wygląd.
Długa, rozczochrana, włochata sierść, która cał­kowicie okrywa ciała wszystkich leniwców, na­daje im charakterystyczny, „niechlujny" wygląd. Zazwyczaj szarobrązowy kolor ich futra ma odcień zielonkawy, a to z powodu porastających je glo­nów. Obecność glonów w sierści nie tylko za­pewnia leniwcom dobre maskowanie w leśnym otoczeniu - glony te mogą być czasami wykorzy­stywane jako pokarm.
Wszystkie leniwce mają dosyć małe, zaokrą­glone głowy o spłaszczonej części twarzowej i ma­łych małżowinach usznych zasłoniętych włosami. Ich kończyny przednie są dłuższe niż kończyny tylne, a obie pary odnóży są opatrzone skórzasty-mi opuszkami. Te cechy, a także długie pazury i mała masa ciała w stosunku do wielkości zwie­rzęcia, pozwalają leniwcowi zwisać bez wysiłku na wysoko umiejscowionych gałęziach.
W przeciwieństwie do leniwców, mrówkojady mają wydłużone ciało i czaszkę oraz zwężający się klinowato pysk, który u mrówkojada wielkiego jest szczególnie długi. Ssak ten na całym ciele jest okry­ty szorstkim, szarym włosiem. Po bokach ciała i na kończynach przednich jaśniejsze włosy ukła­dają się w charakterystyczny rysunek, ogon jest bardzo gęsty i wygląda jak pióropusz. Trzy mniej­sze gatunki mrówkojadów mają długie, chwytne ogony, które ułatwiają tym zwierzętom porusza­nie się po gałęziach drzew. Dwa gatunki - tamanduy - mają stosunkowo duże, stojące małżowiny uszne oraz nieowłosiony od spodu ogon, co zwięk­sza jego przyczepność.
Środowisko.
Głównym środowiskiem życia leniwców i mrów­kojadów jest tropikalny las deszczowy. Tempera­tura ciała leniwców w dużym stopniu jest uzależ­niona od temperatury otoczenia i z tego powodu muszą one przebywać w miejscach ciepłych o usta­bilizowanej temperaturze. Mrówkojad wielki zasie­dla tereny stepowe, trawiaste i podmokłe, a także wilgotne lasy. Leniwce spędzają prawie cały czas zwisając na gałęziach i często w tej pozycji - wyglądąjąc jak kupa usychających liści - jedzą, śpią, kopulują i rodzą młode. Tylko od czasu do czasu, wykonując przy tym bardzo wolne ruchy, przesu­wają się wzdłuż gałęzi i wtedy każda kończyna pracuje jakby oddzielnie. W bardzo rzadkich sytu­acjach leniwce schodzą na ziemię, po której nie­zdarnie się przemieszczają. Niespodzianką jednak jest to, że gdy są ku temu zmuszone, potrafią bar­dzo dobrze pływać.
Mrówkojady nieco sprawniej chodzą po ziemi. Mrówkojad wielki w razie konieczności potrafi nawet galopować, jest także dobrym pływakiem. Wszystkie mrówkojady chodzą na zaciśniętych w pięść palcach lub opierają ciało na zewnętrznych częściach stóp, chroniąc w ten sposób długie, pod­winięte pazury. Dwa gatunki tamanduy spędzają około połowy swojego życia wśród gałęzi drzew, gdzie śpią w dziuplach. Na ziemi poruszają się bar­dzo niezgrabnie i bardzo wolno.
Pokarm
Leniwce żywią się prawie wyłącznie liśćmi róż­nych gatunków roślin. Ssaki te na żerowaniu spę­dzają od sześciu do dziesięciu godzin w ciągu dnia, a przez resztę czasu śpią lub drzemią. Czasami dieta jest uzupełniana owocami lub najdelikatniejszymi gałązkami, które łatwo jest im dosięgnąć.
Leniwce wkładają pokarm do pyska kończyna­mi. Wykształciły wyspecjalizowany sposób wol­nego trawienia. Okres trawienia połkniętego pokar­mu może niekiedy trwać nawet miesiąc. Mocz i kał oddają tylko raz na tydzień i w tym celu scho­dzą na ziemię do swych ulubionych miejsc defe­kacji. Takie latryny świadczą o obecności leniw­ca na danym obszarze i są wyznacznikiem granic jego areału osobniczego.
Tak jak sama nazwa wskazuje, ulubionym po­karmem mrówkojadów są mrówki i termity. Różne gatunki ssaków z tej grupy mają jednak odmienne preferencje pokarmowe. Mrówkojad wielki po­szukuje zazwyczaj wielkich mrówek żyjących pod ziemią. Ich gniazda odszukuje za pomocą bardzo dobrego węchu i rozkopując ziemię swymi potęż­nymi pazurami, dostaje się do środka. Chociaż w ciągu dnia jest w stanie zjeść do trzydziestu ty­sięcy mrówek, to jednak przy każdym znalezio­nym gnieździe żeruje tylko przez minutę i wyjada nie więcej niż sto pięćdziesiąt owadów. Później podąża w stronę kolejnego gniazda. W ten sposób mrówkojady wielkie zapewniają sobie ciągły do­stęp do pokarmu i są im znane prawie wszystkie mrowiska w okolicy.
Tamanduy zjadają termity, szczególnie gatun­ki termitów nadrzewnych, a ulubionym pokarmem rnrówkojadka są nadrzewne mrówki. Mrówkojady pożerają także inne owady, zjadają pszczoły i ich miód. Ofiary chwytają długim lepkim językiem, który może być wysuwany z jamy gębowej na dużą odległość - u mrówkojada wielkiego wystająca poza pysk część języka może mieć nawet długość 60 centymetrów. Zlepione śliną owady są wciąga­ne do środka jamy gębowej.
Rozmnażanie
Zwyczaje rozrodcze mrówkojadów i leniwców nie są dobrze znane, gdyż nie prowadzono wielu badań nad tymi ssakami i nie wiadomo dokładnie, w jaki sposób te samotnie żyjące zwierzęta odnajdują part­nerów rozrodczych. Uważa się, że różnorodne sub­stancje zapachowe, jakie one pozostawiają na swoim terytorium, ułatwiają odnalezienie się sam­ców i samic, gdyż mogą informować one o goto­wości rozrodczej zwierzęcia.
Samice mrówkojadów rodzą swoje jedno młode w pozycji stojącej. Następnie noworodek prze­chodzi na grzbiet samicy, gdzie zostaje dokładnie wylizany przez matkę. Samice mrówkojada wiel­kiego karmią mlekiem swe młode przez mniej wię­cej sześć miesięcy.
Tamanduy, w przeciwieństwie do innych mrów­kojadów, czasami rodzą bliźniaki. Młode są noszo­ne przez rodziców na grzbiecie przez rok czasu. Wydaje się, że tylko mrówkojadek jest gatunkiem, u którego młodymi opiekują się oboje rodzice. Samiec i samica karmią młode, zwracając nadtrawiony w żołądku pokarm.
Samice leniwców również opiekują się młody­mi i noszą je na grzbiecie, czasami przez dziewięć miesięcy. Młode przestają pić mleko po miesiącu życia i wtedy przechodzą na dietę roślinną, zry­wając liście, których mogą dosięgną przyczepio­ne do przedniej części ciała samicy. Po osiągnięciu pełnej niezależności zajmują zwykle terytoria poło­żone w sąsiedztwie areału swej matki.

■ W czasie oligocenu, który rozpoczął się 38 milionów lat temu, żyły olbrzymie, sze­ściometrowe leniwce. Niektóre z nich prze­trwały do czasów historycznych.
■ Leniwce i mrówkojady należą do rzędu Edentata. Nazwa tę można przetłumaczyć jako „bezzębne". W rzeczywistości tylko mrówkojady nie mają zębów, a leniwce ma­ją proste, pozbawione korzeni trzonowce, które służą do rozcierania pokarmu.
■ Mrówkojad wielki ma bardzo niską tem­peraturę ciała (32,7 stopnia Celsjusza). Nadrzewne leniwce dwupalczaste mają jeszcze niższą (24-33 stopnie Celsjusza)
■ Leniwce mają bardzo duże żołądki, które napełnione treścią pokarmową mogą osią­gnąć masę jednej trzeciej masy całego ciała.
■ Tamanduy są znane jako „leśni śmier­dziele", gdyż ich gruczoły odbytowe produ­kują silnie cuchnącą wydzielinę. Część ich żołądka jest silnie umięśniona i w niej na­stępuje rozdrobnienie twardych ciał mró­wek. Taki mocny żołądek pełni więc funk­cję, którą u uzębionych ssaków zwykle spełniają zęby.

Mrówkojady i leniwce należą do rzędu Edentata.

Mrówkojady należą do rodziny Myrmecophagidae.
Występują cztery gatunki skupione w trzech rodzajach.
Należą do nich: Mrówkojad wielki (Myrmecophaga tridactyla)
Tamandua północna (Tamandua mexicana)
Tamandua południowa (Tamandua tetradactyla)
Mrówkojadek (Cyciopes didactylus)

Leniwce dwupalczaste należą do rodziny Megafonychidae.
Występuje jeden gatunek z dwoma podgatunkami należący do jednego rodzaju.

Leniwce trójpalczaste należą do rodziny Bradypodidae.
Występuje jeden gatunek z trzema podgatunkami należący do jednego rodzaju. Należą do nich:
Leniwiec dwupalczasty - podgatunki: (Choloepus didactylus hoffmanni i Choloepus didactylus didactylus)
Leniwiec trójpalczasty - podgatunki: (Bradypus tridactylus tridactylus, Bradypus tridactylus variegatus, Bradypus tridactylus torquatus)

Podobne prace

Do góry