Ocena brak

Leczenie operacyjne w ortopedii

Autor /grubaska Dodano /18.12.2012

Jest ono jednym ze sposobów lub etapów kompleksowego leczenia wad, zniekształceń, porażeń itp. Przeprowadza się je, jeśli leczenie zachowawcze jest nieskuteczne, jeżeli daje ono gorsze wyniki, jeżeli wymaga tego stan miejscowy lub ogólny, jeżeli jest ono koniecznym etapem czy ogniwem w programie działania leczniczego.

Zasadą i celem leczenia operacyjnego jest przywrócenie lub poprawienie czynności narządu ruchu jako całości, środkiem zaś działania przywracające kształt, formę, poprawne stosunki anatomiczne — zabiegami na szkielecie i stawach oraz działania przywracające poprawne lub zastępcze stosunki dyna miczne — zabiegami na ścięgnach, mięśniach i nerwach.

W przypadkach zabiegów okaleczających (resekcje anatomiczne, biologiczne, odjęcia, usztywnienia) przeprowadza się jednoczasowo lub w innym etapie zabiegi rekonstrukcyjne, mające na celu naprawić szkody, zaadaptować kończynę do uzupełnienia jej protezą, a także ustawić stawy (porażone, uszkodzone) w pozycji ułatwiającej czynność kończyny (pozycje czynnościowe).

Bezwzględnym wskazaniem do leczenia operacyjnego jest: a) brak możliwości zastosowania innych (zachowawczych) sposobów leczenia, b) pogarszanie się stanu miejscowego lub ogólnego, c) rozwijanie się zmian nieodwracalnych, których powstaniu lub nasilaniu można zabiegiem zapobiec, bądź po ich wytworzeniu się — poprawić je.

Względne wskazania do zabiegu powstają wtedy, gdy leczenie operacyjne umożliwi: a) podjęcie wczesnego usprawniania (np. w traumatologii złamania wymagające długotrwałego unieruchomienia, uszkodzenia więzadeł itp.), b) wyeliminowanie aparatu ortopedycznego (np. u porażonych), c) skrócenie okresu leczenia lub cl) gdy zabiegiem można chociażby tylko częściowo lub w małym stopniu poprawić sytuację miejscową lub ogólną.

Działanie operacyjne ze względów prawnych wymaga zgody pełnoletniego na zabieg lub zgody rodziców lub opiekunów nieletnich. Osobnej zgody wymagają zabiegi o charakterze kosmetycznym oraz pobranie i dokonanie przeszczepu tkanek własnych i obcych.

Zabiegi operacyjne na układzie kostnym:

1) osteotomia — przecięcie kości dla poprawienia ustawienia osi, kształtu stosunków anatomicznych, biomechanicznych, dla wydłużenia (jednoczasowe-go, etapowego), skrócenia kończyny, kości;

2) zespolenie odłamów (złamania, stawu rzekomego, zrostu opóźnionego) za pomocą przeszczepów kostnych (własnych, obcych), za pomocą elementów metalowych (śruby, płytki, drut, złożone konstrukcje); jest to unieruchomienie wewnętrzne, zakładane na pewien czas, które po wygojeniu kości można usunąć;

3) uzupełnienie ubytku kości przeszczepami kostnymi, protezami metalowymi lub z tworzyw sztucznych;

4) resekcja anatomiczna kości z rekonstrukcją w przypadkach nowotwo rów, wycięcie odcinka kości, zmian zapalnych i zwyrodnieniowych z jedno czasowym przeszczepieniem własnych lub obcych tkanek;

5) resekcja biologiczna — zabieg polegający na zniszczeniu nowotworu prądem elektrycznym (diatermia) i pozostawienie zdewitalizowanej kości jako własnego przeszczepu.

Zabiegi operacyjne na układzie stawowym:

1) rekonstrukcja, plastyka wiązadeł i torebki (np. po urazowym uszkodzeniu, w wadach wrodzonych, porażeniach, zwichnięciach);

2) uruchamianie stawów drogą wydłużenia, przeszczepienia ścięgien, usunięcia blizn, wycięcia wyrośli i nierówności (cheilotomia), plastyki jednego lub obu końców stawowych (hemiartroplastyka, artroplastyka), z użyciem przeszczepu powięzi (fascioplastyka), skóry (dermoplastyka), tworzyw sztucznych i metalu (alloplastyka) z użyciem protez (tworzywo, metal) jednego koń ca lub całego stawu;

3) wycięcie stawu: a) zwykle (resectio simplex), np. w gruźlicy dla usunięcia ogniska chorobowego, b) klinowe (r. cuneilormis) dla usunięcia zniekształcenia stawu, c) ortopedyczne (r. oithopaedica) — nietypowe wycięcie stawu, celem przywrócenia prawidłowego kształtu; zabiegi te połączone sę z usztywnieniem stawu; d) plastyczne (r. piąstka) — przywracające kształt stawu umożliwiający wyćwiczenie ruchu;

4) usztywnienie stawu (arthrodesis), wykonywane w porażeniach dla poprawienia czynności kończyny, zmianach zapalnych (gruźlica), nowotworowych, zwyrodnieniowych dla usunięcia ogniska chorobowego, przyczyny bólów itp.; stawy usztywnia się w pozycjach ułatwiających czynność kończyny (pozycje czynnościowe), przy użyciu przeszczepów, konstrukcji metalowych wewnętrznych i zewnętrznych (docisk odłamów przez okres zrastania się);

5) lenodeza — ograniczenie ruchu stawu użyciem przeszczepu ścięgna, powięzi (fascjodeza) lub tworzywa sztucznego (allodeza); o tenodezie uczynnionej mówimy wtedy, gdy przeszczep dodatkowo wzmacnia się działaniem przeszczepionego mięśnia;

6) artrotomia — otwarcie stawu (np. dla upuszczenia ropy, usunięcia cial wolnych, usunięcia łąkotki — meniscectomia);

7) synowektomia — wycięcie błony maziowej zmienionej chorobowo (gruźlica, gościec, przewlekły stan zapalny);

8) kapsulotomia, ligamentotomia — przecięcie torebki, więzadeł w przypadkach przykurczów stawowych;

9) wyłuszczenie stawu (exarticulatio) — odjęcie kończyny na wysokości stawu.

Zabiegi na układzie mięśniowo-więzadłowym:

1) przeszczepienie ścięgna (celem zastąpienia mięśni porażonych lub osłabionych, przywrócenia równowagi napięcia i siły mięśni, zniesienia przykurczu i nieprawidłowego ustawienia lub nieprawidłowego ruchu stawu (stawów); w tym celu wykonuje sę również wydłużenie, skrócenie ścięgien i oddzielenie przyczepów mięśniowych (desinsertio itp.);

2) przecięcie ścięgna, mięśnia (tenotomia, miotomia) w przypadkach przykurczów dla poprawienia ustawienia lub zwiększenia zakresu ruchów.

Zabiegi na kręgosłupie:

1) odbarczenie rdzenia (przednio-tylne) — decompressio medullae spinalis,

2) usztywnienie przednie i tylne (spondylodesis anterior, posterior — skolioza, gruźlica, wypadnięcie „dysku", kręgozmyk);

3) wycięcie nasad trzonów (epiphysectomia), wyrostków stawowych (lace-tectomia), uwolnienie kręgosłupa (liberatio) przez przecięcie więzadeł, torebek, wycięcie wyrostków stawowych — w skoliozach;

4) użycie metalowych konstrukcji dla zmniejszenia skrzywienia (skolioza, kifoza), ustabilizowanie kręgosłupa (złamania) za pomocą sprężyn (alloplastyka Grucy), drutu, dystraktorów itp.

Wymienione oraz inne zabiegi przeprowadza się jednoczasowo lub w kilku zaplanowanych etapach.

Do uzyskania jednak zaplanowanego wyniku konieczna jest współpraca i współdziałanie chorego w usprawnianiu ruchów, wzmacnianiu mięśni, w używaniu aparatów ortopedycznych, czasowo zabezpieczających operowany odcinek (stawy, mięśnie) narządu ruchu, czy protez — uzupełniających ubytek kończyny.

Dlatego działanie operacyjne musi być powiązane ściśle z rehabilitacją leczniczą i zaopatrzeniem ortopedycznym według zaplanowanego programu leczenia, zwłaszcza wieloetapowego.

Podobne prace

Do góry