Ocena brak

KSIĄŻĘ

Autor /Epifan Dodano /28.03.2012

Hist. wyraz obejmujący dwa śrdw. tytuły zachodnioeuropejskie różnego pochodzenia: 1. łac. pńnceps, fr. prince, nm. Fiirst- tytuł wielkich feudałów śrdw., przekazywany niekiedy potomkom jako tytuł arystokratyczny, 2. łac. dux, fr. duc, nm. Herzog - w państwie Karoła Wielkiego dostojnik zarządzający prowincją, mający również władzę wojskową, którego potomkowie albo utrzymywali władzę nad terytorium (jak nm. królowie i książęta aż do 1918), albo (jak we Francji) zadowolić się musieli tylko tytułem arystokratycznym; tytuł dziś używany przez panujących w karłowatych państewkach, przez członków panujących dynastii i rodów arystokratycznych; dawne zdrobnienie wyrazu ksiądz 'władca'; zob. Ksiądz.

Książę, wł. II Principe; łac. De Principatibus, dzieło Niccoló Machiavellego (zob.. Makiawel), najpilniej studiowane, najbardziej wychwalane i oczerniane dzieło literatury politycznej świata, napisane od lipca do grudnia 1513 w willi zw. Albergaccio w pobliżu San Casciano, dokąd się Makiawel usunął, popadłszy w całkowitą niełaskę u nowych władców Florencji, Medyceuszów.

Książka, wydana pośmiertnie w 1532 w Rzymie, uważana jest za źródło doktryny politycznej zwanej od nazwiska autora maki a we lizmem, zalecającej stosowanie podstępu, przemocy i obłudy przy realizacji zamierzeń, nacechowanej cynizmem, przewrotnością i brakiem skrupułów w dążeniu do osiągnięcia celów uznanych za godziwe, w myśl zasady „cel'uświęca środki".

Autor prezentował tu jednak raczej praktykę polityczną współczesnych Włoch niż własne przekonania. Książę ujmuje szeroko problematykę władzy, począwszy od filozoficznej dyskusji o naturze i pochodzeniu księstwa aż do praktycznych komentarzy na temat stosunków między księciem i jego poddanymi; chwaląc bezwzględność Borgii wobec jego wrogów, autor potępia bezsensowne okrucieństwo.

Obserwując włoską politykę z cynizmem, widzi, jeden z pierwszych, polityczny interes Włoch w dążeniu do wyzwolenia się od obcych najeźdźców i do zjednoczenia. Uchodzi on także za odkrywcę pojęcia „racji stanu" i pierwszego teoretyka powszechnego obowiązku służby wojskowej.

Książka jest jednym z arcydzieł literatury i prozy włoskiej; przetłumaczono ją wkrótce na większość języków europ. (wyd. pol. 1868); cieszyła się niezrównaną popularnością; była też celem niesłychanie ostrych oskarżeń i obelg, zwł. w 2. poł. XVI i 1. poł. XVII w. Książę Asturii tytuł następcy tronu hiszpańskiego.

Książę ciemności zob. Szatan. Książę, co psy wiąże wyrażenie przysł., żart., oznaczające arystokratę bez majątku. Książę Igor zob. Igor Swiatosławowicz (Kniaź Igor). Książę kościoła wysoki dostojnik kościelny, mający tytuł z nadania papieskiego; kardynał. Książę krwi zob. Krew. Książę małżonek, ang. prince consort, mąż królowej, nie mający władzy ani tytułu królewskiego.

Książę muzyków przydomek kompozytora flam. Josąuina des Pres, ok. 1450-1521, wybitnego reprezentanta szkoły flamandzkiej, twórcy polifonicznych utworów chóralnych, relig. i świeckich, który większą część życia spędził we Włoszech. Książę Piemontu tytuł następcy tronu dynastii sabaudzkiej, dawnych królów Włoch. Książę poetów polskich Ignacy Krasicki (przydomek nadany przez współczesnych).

Książę tego świata zob. Diabeł. Książę d'Urbino obraz (1465) Piero delia Franęesca, Florencja, Uffizi. Książę Walii tytuł nadawany brytyjskiemu następcy tronu (który rodzi się jako książę Kornwa Hi).

Nie miejcie ufności w książętach, w synach człowieczych, w których nie masz zbawienia! z Biblii, Psalm 145, 3. Udzielny książę władający dzielnicą, księstewkiem, obszernymi włościami itd. Wielki książę zob. Wielki (książę; Wielka księżna Gerolstein).

Podobne prace

Do góry