Ocena brak

Kryzys i upadek komunizmu. Wschód i Zachód w okresie rewolucji demokratycznych w Europie Wschodniej i Środkowej (1980 - 1992) - Początek rozpadu ZSRR

Autor /Pecislaw Dodano /09.05.2012

 

Nie znamy do dziś przebiegu rozmów radziecko-amerykańskich z końca lat osiemdziesiątych, domyślać się jednak można, że spotkanie na Morzu Śródziem­nym na początku 1989 roku przesądziło o demontażu imperium radzieckiego. Związek Radziecki już w 1988 roku odczuwać zaczął nowe trudności, wywołane tym razem obudzeniem się lokalnych nacjonalizmów.

Wiosną 1988 roku wy­buchły rozruchy, a potem wojna domowa w Nagornym Karabachu. Teren ten stanowił od czasów stalinowskich tzw. obwód autonomiczny w granicach Azer­bejdżanu. Zamieszkały był w większości przez Ormian, do których należał (posiadając tradycje lokalnej państwowości) także w średniowieczu.

Dążenie Ormian do połączenia sił z Armenią rozpaliło konflikt narodowościowy, tlący się na tym terenie od podboju Armenii i Azerbejdżanu przez Rosję Radziecką w 1920 roku. Konflikt w Nagornym Karabachu, w którym obydwie strony do puściły się okrucieństw (i obydwie mają swoje racje historyczne i polityczne) trwa do dziś.

Stał się on pierwszym z serii następnych. Niebawem doszło w Uz­bekistanie do rzezi Turków Meschetyńskich (tureckiej ludności Gruzji, wysiedlo­nej w 1944 r. do Azji Środkowej), a następnie do rzezi pomiędzy Kirgizami i Uzbekami.

Siły nacjonalistyczne pojawiły się na arenie politycznej na Kauka­zie, we Wschodniej Galicji (czy - jak kto woli - na Zachodniej Ukrainie), szczególnie zaś w brutalnie uciemiężonych w czerwcu 1940 roku trzech krajach nadbałtyckich.

W ciągu 1989 roku kontrola nad tymi trzema krajami, nad repub­likami azjatyckimi i kaukaskimi, nad zachodnimi obwodami Ukrainy przeszła w ręce sił nacjonalistycznych.

Gorbaczow zmuszony był w 1989 roku podjąć decyzję o wycofaniu w dramatycznych zimowych warunkach armii generała Borisa Gromowa z Afganistanu.

Reżim Nadżibullaha przetrwał jednak aż do kwietnia 1992 roku.

Do góry