Ocena brak

Krytycyzm kartezjański

Autor /NaumxD Dodano /24.04.2013

Burzliwe życie okresu reformacji i reformy trydenckiej niosło ze sobą krytyczne ustosunkowanie się dotwierdzeń przeciwników. Nawet wobec dowodów z Pisma Świętego starano się bronić swego stanowiskaargumentami rozumowymi. Racjonalizm przeważył nad teologicznym dowodzeniem u antytrynitarzy(arian), którzy nie mogli zrozumieć bóstwa Chrystusa. Inni wszakże, jak mer z Bordeaux, Michel Eyquemde Montaigne (zm. 1592) i jego uczniowie: kanonik Pierre Charron i biskup Jean Pierre Camus (zm.1652) głosili, że rozum ludzki nie jest zdolny do poznania prawd metafizycznych, należy jednak zachowaćszacunek dla wiary ojców (fideizm), ideałem zaś życia jest postawa stoicka. Problem sceptycyzmupoznawczego starał się rozwiązać Kartezjusz.

Rene Descartes (Kartezjusz, 1596-1650), ongiś uczeń kolegium jezuickiego, matematyk, fizyk i filozof,twórca geometrii analitycznej, nie był wolnomyślicielem, nie myślał też o oddzieleniu wiary od wiedzy.Swoją filozofią pragnął potwierdzić objawione prawdy o istnieniu Boga i nieśmiertelności duszy. Wedługniego, naturalny rozum zyskuje pewność istnienia ze swojej świadomości: cogito, ergo sum (myślę, więcjestem). W ten sposób przygotował drogę do wszystkich systemów idealistycznych, a zarazem do podkreślaniaautonomii rozumu ludzkiego. Na naleganie przyjaciół, zwłaszcza kardynała Berulle’a, opublikował(1637, 1641) dwa dzieła: Rozprawa o metodzie (Discours de la methode) i Medytacje o pierwszej filozofii(Meditationes de prima philosophia). W pierwszym wskazywał na metodyczne wątpienia jako najlepszysposób dochodzenia rozumem do prawdy.

Dzieła Kartezjusza nie doznały entuzjastycznego przyjęcia za jego życia, miał on wszakże wielu wybitnychuczniów i wywarł ogromny wpływ na myślicieli następnego okresu dziejów Kościoła. Pod jegowpływem powstały w kręgu katolicyzmu poglądy Nicolas Malebranche’a, a w kręgu mozaizmu filozofiaBarucha Spinozy. Wnikliwa logika Kartezjusza w odniesieniu do prawd wiary dostarczała atutów sceptykomi wolnomyślicielom. Nie było to jego zamierzeniem. On sam zmarł jako katolik w Sztokholmie, dokądprzybył (1649) w celu kierowania edukacją królowej Krystyny.

Podobne prace

Do góry