Ocena brak

KOZACY, nieregularna kaw. ros.

Autor /AlbertynaII Dodano /12.06.2013

Wywodząca się ze zbiegów osiadłych na krańcach ros. imperium. Cieszyli się pewnymi przywilejami i mieli - w przeciwieństwie do chłopów pańszczyźnianych - wolność osobistą. Pozwolono im posiadać broń i tworzyć własne oddziały w zamian za obowiązek obrony granic przeciwko Tatarom, Turkom i ludom Azji Srodk. Dzielili się na „wojska”, czyli ziemie, w których zamieszkiwali.

Podstawową formacją była sotnia, kilka sotni (najczęściej pięć) tworzyło p. Na czele wojska stał ataman, który dowodził bezpośrednio własnym p. atamańskim, liczącym 10 sotni. K. formowani byli głównie na czas wojny. 1799 uczestniczyli w wyprawie Suworowa do Italii i Szwajcarii, potem w kampanii 1807, ale najliczniej w końcowych kampaniach - poczynając od 1812. Ich szlak bojowy zakończył się w Paryżu na Polach Elizejskich.

Zadaniem k. był przede wszystkim udział w działaniach nękających. Nie atakowali nigdy silniejszych od siebie. Starali się uzyskać parokrotną przewagę liczebną i ogniową. Działali podstępem i ten, kto nie znał ich taktyki pozorowanej ucieczki, często wpadał w pułapkę. Tak stało się m.in. z poi. jazdą pod Mirem i Romanowem.

W kampanii 1812, zwłaszcza podczas odwrotu WA spod Moskwy, zyskali ponurą sławę. Napadali głównie na maruderów, licząc na zagrabione w Moskwie łupy. Mordowali bez litości, rzadko biorąc jeńców. Uderzali na przeciwnika w szyku luźnym, bezładną kupą, wydając okrzyki „hurra”. Ich najsłynniejszymi dow. byli atamani Płatów i Uwarow. Podstawową bronią k. była długa drewniana pika, zakończona żelaznym ostrzem. Mieli także szable bez osłony rękojeści i często parę pistoletów.

Niektórzy używali krótkich karabinków, zwłaszcza zdobytych na franc. jeździe. Ubrani byli w długie, sięgające kolan kaftany, bufiaste spodnie i juchtowe buty, nosili futrzane czapy. W pułkach kozackich nie przestrzegano przepisów mundurowych, stąd też była to często pstrokacizna najprzeróżniejszych ubiorów. Dyscyplina oddziałów pozostawiała wiele do życzenia, skoro podstawowym motywem działania była chęć rabunku.

Najliczniejsi byli k. dońscy, którzy w 1812 wystawili 80 pułków. Ich kolorem rozpoznawczym był granat bądź błękit. K. czarnomorscy sformowali 10 regimentów. K. bużscy (od rz. Boh) to tylko 3    pułki. K. syberyjscy mieli 10 regimentów, różniących się kolorem proporczyków przy lancach: 1 - jasnozielone, 2 - jasnoniebieskie, 3 - żółte, 4    - granatowe, 5 - malinowe, 6 - kasztanowe, 7 -pomarańczowe, 8 - czerwone, 9 - fioletowe, a 10 -ciemnozielone. K. czugujewscy - zaledwie 1 p. -zostali w 1808 zamienieni na ułanów.

Ukraińscy k. to 4 pułki powstałe w 1812. Jeszcze przed początkiem kampanii Napoleona poi. szlachta mieszkająca na Podolu i Ukrainie przygotowywała potajemnie powstanie przeciwko Rosji, gromadząc konie, broń, żywność. Nie otrzymała jednak na czas sygnału z Warszawy i przez pierwsze tygodnie wojny czekała bezczynnie. Kiedy Napoleon nie odnosił zdecydowanego zwycięstwa, część szlachty uznała, że bezpieczniej będzie opowiedzieć się po stronie Rosji. Jesienią 1812 utworzyła więc wspomniane 4 regimenty. Pułki k. ukraińskich zostały rozwiązane w 1813 i 1814.

Byli też k. uralscy, którzy wystawili 10 pułków. Przy niektórych wojskach istniała piech. i art. konna.

Podobne prace

Do góry