Ocena brak

KOŚCIÓŁ I NIESPOKOJNI LATYNOAMERYKANIE - Chile i Argentyna

Autor /Sozanttt Dodano /26.04.2013

Status Kościoła w Chile opierał się na konstytucji z 1865 roku. Znacznie osłabł dawny wolnomularskiantyklerykalizm, choć zdarzały się wrogie wystąpienia liberałów, przed którymi arcybiskup R. V. Valdivieso(zm. 1878) wytrwale bronił Kościoła. W szkołach państwowych zapewniono katolickie nauczanie,uzyskano przybycie z Europy aktywnych zakonów i zgromadzeń, jak jezuici i siostry Sacré-Coeur,lecz nowy prezydent Errazuriz (1871-1876) usiłował dokonać laicyzacji. Odebrano więc Kościołowisądownictwo we wszystkich sprawach cywilnych i kryminalnych (1874), zabezpieczono prawa protestantów,choć arcybiskup groził ekskomuniką każdemu, kto je poprze.

Prezydent Pinto (1876-1881) starał się polepszyć stosunki z Kościołem, a tymczasem nastąpiło ich zaostrzeniez powodu obsadzenia arcybiskupstwa w Santiago. Sporu nie potrafił załagodzić papieski delegatCelestino del Frate, a za prezydenta Santa Marii (1881-1886) doszło do zerwania stosunków. W 1883roku podjęto egzekwowanie laickich praw, przy pomocy ministra spraw wewnętrznych Josego ManuelaBalmacedy, który był ongiś seminarzystą w Santiago. Zlaicyzowano cmentarze, wprowadzono obowiązkowemałżeństwa cywilne. Kiedy jednak chciano dokonać rozdziału Kościoła od państwa, doszło do wewnętrznychniepokojów. Skłoniło to Balmacedę, już jako prezydenta (1886-1891), do wznowienia stosunkówz Watykanem i obsadzenia arcybiskupstwa po dziewięcioletnim wakansie. Odtąd przez ćwierćwieczestosunki układały się pomyślnie.

Arcybiskup Mariano Casanova zwołał (1894) synod prowincjalny, pierwszy w dziejach Kościoła katolickiegochilijskiego. Ustalono nowe normy życia kościelnego, a że w synodzie brał udział przedstawicielpaństwa i uznał postanowienia, zakończył się republikański regalizm.

W 1905 roku odbył się pierwszy Krajowy Kongres Eucharystyczny, utworzono Katolicki Uniwersytetw Santiago, powołano katolickie organizacje robotnicze. Odparto próbę liberałów (1906) dokonania rozdziałuKościoła od państwa. Nauczanie religii w szkołach publicznych pozostało obowiązkowe.

Do nowego napięcia w stosunkach z Watykanem doszło z powodu przyłączonych (1883) prowincji peruwiańskichTacna i Arica. Rząd chilijski miał urządzić tam plebiscyt po 10 latach od ich przyłączenia,czego nie uczynił. Peruwiański kler tych prowincji bronił się przed chilenizacją (chilenizatión). Watykanwbrew żądaniom władz chilijskich nie ustanowił w tych prowincjach osobnego wikariatu apostolskiego.Doszło (1908) do zerwania stosunków dyplomatycznych, co trwało do 1915 roku.

Argentyna w latach 1852-1880 przeżywała kształtowanie narodu w jeden organizm państwowy (OrganizacionNacional), walcząc z tendencją federacyjną prowincji. Doszło do walk wewnętrznych. Po ichustaniu, za prezydenta generała Bartolomé Mitrego (1862-1868), zaczął się okres tworzenia nowoczesnej Argentyny, a jednocześnie niezmiernie wielki napływ emigrantów. Oblicza się, że w ciągu stulecia 1857-1957 przybyło ich prawie 8 milionów. Po Stanach Zjednoczonych był to w Ameryce kraj, który przyjąłnajwięcej emigrantów, w przeważającej części Włochów (43,7%) i Hiszpanów (33,8%). Polscy emigranci,choć stanowili 4,5% ogółu emigrantów, byli trzecią najsilniejszą grupą narodowościową. Emigranci, wzdecydowanej większości katolicy, powiększyli liczebnie Kościół, lecz utrudniali proces integracji ludności.

Konstytucja z 1853 roku, wzorowana na modelu Stanów Zjednoczonych, uznawała katolicyzm za religiępaństwową, ale była tolerancyjna wobec innych religii. Obowiązywała do 1920 roku. Nieco antyklerykalizmupokazało się w kraju, gdy otwarł się na wpływy europejskie. Pozytywistyczna kultura emigrantów,propagowana przez argentyńskie warstwy wykształcone, wydawała się niszczyć, a co najmniej pomniejszaćwartości kreolskiej kultury. Katolicy z niechęcią przyjęli akcję prezydenta Dominga Faustina Sarmienta(1868-1874), który ściągał północnoamerykańskich nauczycieli, mniej z sentymentu do protestantyzmu,bardziej dlatego że odpowiadał mu typ ich kultury.

Przybywanie emigrantów zwiększało potrzeby duszpasterskie. Leon XIII erygował biskupstwa w LaPlata, Santa Fé i Tucumanie, Pius X dalsze trzy biskupstwa. Utworzono Katolicki Uniwersytet w Buenos Aires.

Z odejściem dyktatora Rosy w 1852 roku zakończył się złoty okres klerykalizmu, jak mówiono, ale Kościółmiał spokój jeszcze przez następne lata, gdyż konstytucja z 1853 roku zawierała korzystne dla niegopostanowienia. Dopiero po objęciu (1874) władzy przez nacjonalną partię (Partido autonomista) zacząłsię proces laicyzacji Argentyny.

Prezydent Avellanedas (1874-1880) przystąpił do zdobywania pustkowi, co oznaczało posyłanie osiedleńcówi podporządkowanie ludności indiańskiej kulturze pozytywistycznej. Nasilenie praw laickichnastąpiło za prezydentów J. A. Roca (1880-1886) i Juareza Celmana (1886-1892). Doszło do usunięcianauki religii ze szkół (1883), wprowadzenia małżeństw cywilnych (1887), sekularyzacji cmentarzy. Posprzeciwie władz kościelnych wydalono apostolskiego delegata (1884) i usunięto wikariusza kapitulnegow Cordobie.

Słabością Kościoła było to, że najbiedniejsi (gaucho), walcząc o swoje prawa, domagali się też świątyń.Mówili: Gaucho musi mieć dom, szkolę, kościół i prawo. Niewątpliwie brak duchowieństwa właśniewśród tych ludzi sprawił, że Kościół nie związał się z ludem, który był katolicki, ale religijnie zaniedbany.Związał się zaś z oligarchią, która oddaliła się od ludu, wpatrzona w swój ideał postępu. Dla budowylinii kolejowych, zakładania telegrafów i tworzenia banków (cudzoziemskich) czyniono wszystko, nawetwyzyskiwano ludzi.

Brakowi duchowieństwa niełatwo było zaradzić, skoro metropolia Buenos Aires miała (1857) tylko 16seminarzystów, a w całym kraju prawie żadnego nowicjatu zakonnego. Odbudowano seminarium duchownew Buenos Aires i powierzono (1865) jezuitom. Sytuację duszpasterską ratował znaczny napływzakonników z Europy.

Podobne prace

Do góry