Ocena brak

Konstantyn [Wielki, Flavius Valerius Constantinus]

Autor /bOlo Dodano /04.05.2013

ok. 280-337 roku, syn Konstancjusza Chlorusa i Heleny, cesarz rzymski od 306 do 337 roku. Po zwycięstwie w 312 roku nad Maksencjuszem przy Moście Mulwijskim przybrał tytuł augusta. Edykt mediolański, ogłoszony w 313 roku przez Konstantyna i Licyniusza zapewnił chrześcijanom wolność religijną.

W 324 roku Konstantyn kazał zamordować Licyniusza. kładąc w ten sposób kres tetrarchii ustanowionej przez Dioklecjana, i stał się jedynym panem cesarstwa. Za jego rządów odbył się sobór w Nicei (325 r.), na którym potępiony został arianizm. W 330 roku Konstantyn podniósł do godności stolicy miasto Bizancjum, które otrzymało nazwę Konstantynopol.

Sprawa nawrócenia się Konstantyna stała się tematem obfitej literatury i sprzecznych interpretacji. Budzi wątpliwość i szczerość tego nawrócenia, i jego charakter. Jeżeli, co wydaje się pewne, Konstantyn nie był zwyczajnym politykiem oportunistą, właściwie na co się nawrócił i w jakim czasie? Fakt, że chrzest przyjął dopiero na łożu śmierci, nie wyklucza możliwości, że pozyskano go dla chrystianizmu znacznie wcześniej, gdyż opóźnianie chrztu było w tej epoce częstym zjawiskiem.

Tradycja chrześcijańska, opierając się zwłaszcza na pismach Euzebiusza i Laktancjusza, sytuuje jego nawrócenie w roku 312, tuż po bitwie przy Moście Mulwijskim. Niektórzy historycy twierdząc, że dopiero od 324 roku, kiedy zerwał z Licyniuszem, postępuje on istotnie jak władca chrześcijański i przestaje utrzymywać równowagę pomiędzy dwiema religiami, sądzą, że na ten czas przypadać winno jego prawdziwe nawrócenie. Inni uważają, że był to duch niespokojny, który stopniowo przechodził od religijności synkretystycznej, skłaniającej się do monoteizmu solarnego, do chrystianizmu.

Jeśli chodzi o jego wizję chrześcijańską, zrelacjonowaną, zresztą z wyraźnymi różnicami, przez Laktancjusza oraz przez Euzebiusza z Cezarei w jego Żywocie Konstantyna, niektórzy przeciwstawiają jej wizję pogańską, wcześniejszą, o której opowiada jeden z panegiry-ków i która mogła zostać przetworzona w wizję chrześcijańską. Dyskutowano również, jaki właściwie znak widział Konstantyn: jedni utrzymują, że była to chryzma, czyli monogram złożony połączonych greckich liter x (chi) i p {rho), co miało znaczyć Christos, inni -że krzyż monogramatyczny, którego górne ramię wygina się w kształt litery rho, a jeszcze inni mówią o znaku pogańskim albo ambiwalentnym.

Inskrypcja na łuku triumfalnym (fot. 12, 13), jaki Konstantyn kazał wznieść w Rzymie, aby upamiętnić swoje zwycięstwo nad Maksencjuszem, stwierdza, że zwyciężył on instinctu divinitatis; wyraża ona religijność o tendencji monoteistycznej, ale dość elastycznej, aby zadowolić zarówno pogan, jak i chrześcijan. Symbole chrześcijań-skie^aczynają się ukazywać na monetach ok. 315-317 roku (monogram Chrystusa), a symbole pogańskie znikają stopniowo mniej więcej w latach 320-322.

Najtrafniejszą interpretacją owych wskazówek wydaje się ta, według której Konstantyn, ożywiony wiarą dość zabobonną, „postawił" w roku 312 na Boga chrześcijan i Jemu przypisał zwycięstwo nad Maksencjuszem, ze względów politycznych nie chciał jednakże opowiedzieć się zbyt stanowczo po stronie chrześcijaństwa, co sprawiło, że pozycja jego była dwuznaczna: Bóg chrześcijański kojarzył się w jego świadomości z najwyższym bóstwem czczonym przez wielu pogan. Jego chrystianizm nabierał powoli wyrazistości w jego postępowaniu jako głowy państwa, aby utrwalić się zdecydowanie w chwili zerwania z Licyniuszem.

Podobne prace

Do góry