Ocena brak

Koniowate - Konie, osły i zebry

Autor /Jana Dodano /31.01.2012

Konie, dzikie osły i zebry należą do rodziny Equidae. W obrębie jednego rodzaju jest siedem gatunków. Ich wielkość wynosi od 2 metrów długości ciała u afrykańskiego dzikiego osła, do 2,75 metra u zebry Grevy'ego.

Wśród gatunków:

Koń Przewalskiego (Equus przewalski)
Koń domowy (Equus caballus)
Dziki osioł afrykański (Equus asinus)
Kułan (Equus hemionus)
Zebra Burchella (Equus burchelli)
Zebra górska (Equus zebra}
Zebra Grevyego (Equus grevyi)

Są trzy gatunki zebr. Wszystkie one mają cha­rakterystycznie pręgowaną sierść, a kilka ich podgatunków ma typowy dla siebie układ paskowa­nia. Rysunek pasów zebr jest przydatną cechą w rozpoznawaniu gatunków tych ssaków. Jest on także pomocny w rozróżnianiu konkretnych osob­ników, gdyż każda zebra ma charakterystyczny dla siebie wzór, tak samo jak każdy człowiek ma inne odciski palców. Kiedy po ataku drapieżnika stado się rozproszy, ponowne odszukanie się jego człon­ków może trwać kilka dni. Wzór paskowania sier­ści prawdopodobnie umożliwia rozpoznanie się zwierząt z jednego stada, a szczególnie rozpozna­nie matek przez ich młode.
Podczas gdy pasy są wyraźne i przyciągające uwagę z małej odległości, z dużego dystansu stado dzięki nim jest dobrze wtopione w krajobraz zadrzewionej sawanny. Wydaje się też, że pasy na ciele zebry mogą spełniać jeszcze inną, być może ważniejszą funkcję - funkcję behawioralną. Zauwa­żono bowiem, że pasiaste obiekty zwabiają zebry - z takim rysunkiem kojarzą one bezpieczeństwo. Pasiasty wzór, który przez ludzi jest uważany za niepokojący, może być dla zebr wzorem uspoka­jającym. Może być więc i tak, że pasy są ważnym czynnikiem utrzymującym więź stadną.
Komunikacja.
Koniowate są zawsze czujne i mają dobrze roz­winięte zmysły węchu i słuchu. Wydają również przeróżne dźwięki - klacze parskają na źrebaki, a ogiery, na widok rywali, rżą i uderzają kopyta­mi w ziemię. Język ciała odgrywa ważną rolę w porozumiewaniu się pomiędzy tymi ssakami. Podekscytowany koń nadyma swoje nozdrza, aby rozpoznać węchem niepokojące go zwierzę. Przy­bierając charakterystyczną postawę ciała, porusza się sztywno i wyniośle. Swym zachowaniem zwra­ca na siebie uwagę innych koni, które poinformo­wane w ten sposób, rozglądają się dookoła za przy­czyną wywołującą zdenerwowanie ich towarzysza, którą może być zbliżający się drapieżnik lub natręt­ny inny ogier, i przygotowują się w tym czasie do ewentualnej ucieczki.
Środowisko życia.
Koniowate wymagają do życia terenów trawia­stych, ale zasiedlają wiele różnych typów środo­wisk od leśnych polan po sawanny i suche stepy. Ssaki te występują zarówno w rejonach tropikal­nych, jak i w strefie umiarkowanej. Ostatni dziko żyjący gatunek konia - koń Przewalskiego - został odkryty na surowych stepach Mongolii. Jego kuzyn tarpan, który wyginął, występował wcześniej w lasach wschodniej Europy i zachodniej Azji.
Koniowate są wyspecjalizowanymi roślinożercami. Ich pokarmem są przede wszystkim trawy i zioła. Jedzą także liście, pędy drzew i krzewów oraz owoce. W zimie ogryzają z kory gałęzie w po­szukiwaniu składników odżywczych. Dzikie osły często zadowalają się korzonkami.
Konie, osły i zebry nie mogą długo przetrwać na obszarach, gdzie jest mało pokarmu. Aby móc żyć na terenie ubogim w paszę, muszą żerować bez przerwy. Są w ciągłym ruchu i ciągle się przemiesz­czają w poszukiwaniu nowych pastwisk. Niestety pokarm przechodzi przez ich przewód pokarmo­wy dosyć szybko, więc nie wszystkie substancje odżywcze są tak dobrze wchłaniane, jak to ma miej­sce u przeżuwaczy - bydła, jeleni lub antylop.
Koniowate są zwierzętami towarzyskimi. Stada składają się przeważnie z sióstr, matek i córek, po­między którymi występują różnego rodzaju więzi. Potrzeba łączenia się w stada jest tak silna, że konie domowe trzymane w pojedynkę często próbują nawiązać kontakt z krowami, kozami, a nawet świniami. Nawołują one swych pobratymców rżeniem, obwąchują i pielęgnują się wzajemnie, poszuku­jąc towarzystwa.
Konie, zebry górskie i zebry Burchella żyją w stałych grupach rodzinnych. Na czele każdego stada stoi jeden ogier, który chroni dostępu do sa­mic przed innymi samcami. W grupie panuje ści­sła hierarchia samic. Klacz o najwyższej pozycji w grupie przewodzi, podczas gdy samiec zabez­piecza tyły lub boki stada. Areały poszczególnych grup często nakładają się z areałami grup sąsiadu­jących, ale obecność ogiera w grupie zwykle powo­duje, że inne samce trzymają się z daleka.
Kłopotliwe ogiery.
Kłopoty zaczynają się, gdy klacz jest w okresie płodnym albo wtedy, gdy młody ogier stara się zdobyć przywództwo w stadzie. Dochodzi wtedy do walki pomiędzy ogierami. Czasami kilka mło­dych ogierów pomaga sobie w takich potyczkach o samice ze starymi samcami. Nierzadko walki ta­kie mają charakter zrytualizowany i wtedy pokaz siły, który przejawia się jako składanie kału w to samo miejsce, może wystarczyć, aby wystraszyć przeciwnika. Rzeczywista walka polega na stawa­niu dęba, przepychaniu się i uderzaniu kopytami tylnych kończyn. Na szyjach dorosłych ogierów po takich walkach pozostają też blizny po ukąsze­niach zębami.
Źrebięta rodzą się w lecie. W ciągu godziny po narodzinach są już na nogach i mogą biegać. Cho­ciaż mogą paść się już po kilku tygodniach życia, to jednak do prawidłowego rozwoju potrzebują mleka matki. Młode źrebięta ssą mleko nawet do trzynastego miesiąca życia. Z tego powodu, pomi­mo że klacz może wydawać potomstwo corocznie, zwykle źrebi się co dwa lata.
Gdy tylko młode klacze osiągną dojrzałość płciową, opuszczają rodzinne stado i są wtedy prze­chwytywane przez młode ogiery, które zakładają własny harem. Normalnie młode samce opuszcza­ją stado rodzinne na długo przed osiągnięciem peł­nej dojrzałości płciowej. Żyją one w tym czasie w stadach złożonych z młodych ogierów, ale cza­sami mogą pozostać w stadzie rodzinnym i wtedy pomagają dorosłemu ogierowi w walkach o inne samice, spoza już istniejącego haremu.
Stada zebr Grevy'ego i dzikich osłów mają inną organizację. Zwierzęta te żyją w stadzie najwyżej przez kilka miesięcy. Samotne samce znakują kop­czykami kału granice swoich dużych terytoriów. Samice, które znalazły się w granicach władane­go przez takie samce obszaru, kojarzą się z nimi. Młode i podstarzałe samce, które nie uczestniczą w rozrodzie, formują mniejsze lub większe jednopłciowe grupki.
Człowiekowi udało się udomowić tylko dwa gatunki koniowatych. W hodowli rozwinęły się gatunki koni i osłów domowych. Przez tysiące lat konie służyły jako wierzchowce wojowników wy­ruszających na wyprawy wojenne i jako zwierzę­ta pociągowe. Być może, z tego powodu stały się one symbolem siły i oddania. Przez wiele pokoleń hodowla wytworzyła liczne rasy konia. Pow­szechnie znane są rasy wierzchowców, takie jak rasa angielska lub arabska, lub rasy ciężkich koni pociągowych - perszerony.
Dzikie konie.
Na świecie jest wiele rodzajów dzikich koni, któ­rych przodkowie uciekli z hodowli i zdziczeli. Mustangi żyją na południowym zachodzie USA. Są to potomkowie koni, które zostały przywiezio­ne do Ameryki przez Hiszpanów. W dużych licz­bach wyłapywali je Indianie, szczególnie Mohawkowie, którzy ponownie je oswajali. W Camargue we Francji białe dzikie konie zamieszkują słone bagna, a w Anglii, w New Forest i Dartmoor, zdzi­czałe kucyki biegają od tysięcy lat.
Ochrona.
Chociaż konie domowe występują bardzo licznie, to dzikie konie są zagrożone. Koń Przewalskiego jest jedynym gatunkiem, który przetrwał do na­szych czasów. Odkryty na stepach Mongolii przez polskiego badacza w 1879 r., ten gatunek konia nie był widziany w stanie dzikim od 1968 r. Jednakże w ogrodach zoologicznych osobniki z tego gatun­ku rozmnażają się. Europejski tarpan wyginął w XVIII wieku. Zanim do tego doszło, dał on wiele krzyżówek z koniem domowym. Polscy naukow­cy obecnie czynią próby regeneracji tarpanów na bazie koni pochodzących ze wschodniej Polski.
Konie typu tarpana są trzymane w stanie półwolnym na Mazurach w Popielnie. Do rozrodu są do­bierane klacze i ogiery o typie tarpana spośród koni domowych ze wschodniej Polski. Wiele spośród tych koni ma poziome pasy na nogach i ciemną linię na grzbiecie, ciągnącą się po nasadę ogona.
Polowania na zebry.
Zebry Burchella licznie występują w Afryce, nato­miast zebry górskie przetrwały tylko w parkach narodowych. Populacja zebr Grevy'ego została zdziesiątkowana przez myśliwych i kłusowników, którzy sprzedawali ich skóry za wysoką cenę. W XIX stuleciu kwaga, złocistobrązowa zebra mająca pasy tylko na głowie, szyi i przedniej czę­ści korpusu, była niezmiernie licznym gatunkiem na południu Afryki. Zbyt częste polowania dla zdo­bycia mięsa i skór doprowadziły do wytępienia tego gatunku około 1880 roku. Po gatunku, który tysiącami zamieszkiwał sawannę pozostały zaled­wie trzy fotografie. Obecnie jedynie, utrzymywa­ne dzięki pieniądzom z turystyki, parki narodowe mogą zapewnić w miarę spokojny byt ocalałym dzikim koniowatym.
Dzikie osły były kiedyś pospolite w Indiach. Obecnie liczącej tam mniej niż 1000 osobników populacji zagrażają choroby, które przenoszą się na nie z osłów domowych i koni.

■ Muł jest krzyżówką pomiędzy samcem osła a samicą konia. Niestety jest on nie­płodny i nie może wydawać potomstwa. Wytrzymałość muła jest jego najlepiej znaną cechą.
■ Dziki osioł jest przodkiem współcze­snych osłów domowych. Występuje on w Somalii, Etiopii i południowym Sudanie.
■ Najwyższą rasą konia domowego jest rasa Shire. Jej przedstawiciele mają w kłę­bie nawet 170 cm. Najmniejsze są kucyki Falabella - w kłębie dochodzą do 70 cm.
Hybrydy zebr można otrzymywać w ogrodach zoologicznych. W stanie dzikim one nie występują. W niewoli krzyżo­wano pomyślnie zebry z innymi koniowatymi, takimi jak osły, konie, a nawet z azjatyckim kułanem.

REAKCJA WĘCHOWA
Reagując na obecność klaczy w okresie płodnym, ogier zwija wargi i nozdrza. Ostro wciągane powietrze jest wdmuchiwane do leżącej w głębi okolicy węchowej, która jest wrażliwa na feromony płciowe i inne zapa­chy. Konie mogą tak reagować na jakikol­wiek nieznany zapach.

Podobne prace

  • Tapiry

    Ocena / Autor /Kuzyn
    Dodano /31.01.2012 praca w formacie txt

  • ZEBROID

    Ocena / Autor /dymka
    Dodano /12.03.2013 praca w formacie txt

  • KOŃ

    Ocena / Autor /Pudens
    Dodano /28.03.2012 praca w formacie txt

  • OSIOŁ

    Ocena / Autor /Przybywoj
    Dodano /06.04.2012 praca w formacie txt

Do góry