Ocena brak

Koncyliaryzm. Piza i Konstancja

Autor /Hygin696 Dodano /03.05.2012

 

  • Nadzieje na zakończenie schizmy z chwilą śmierci jednego ze zwalczających się papieży nie spełniły się. W 1389 r., po śmierci Urbana VI, kardynałowie rzymskiej obediencji wybrali Bonifacego IX, a potem dwu dalszych jego następców. Również awiniońskie konklawe po śmierci Klemensa VII wybrało papieżem Benedykta XIII.

  • W tej sytuacji w gronie teologów uniwersyteckich zaczęła rodzić się myśl o konieczności zwołania soboru powszechnego, który zakończyłby schizmę. Myśl ta wiązała się z poglądem głoszonym przez profesorów uniwersytetu paryskiego, Piotra d'Ailly i Jana Gersona, że sobór wszystkich chrześcijan stoi nad papieżem (koncyliaryzm).

  • Pogląd ten nie był nowym- już Filip Piękny w czasie swego sporu z Bonifacym VIII odwołał się do soboru, jako organu nadrzędnego nad papieżem. Papieże podtrzymujący swe pretensje do absolutnej władzy odrzucali tezę o wyższości soboru. Od czasu soboru we Vienne (1311- 1312) zwołanego przez Klemensa V pod naciskiem Filipa Pięknego (głównie dla rozstrzygnięcia po myśli króla sprawy templariuszy), papieże unikali zwoływania soborów.

  • Udało im się także uniknąć kurateli kolegium kardynalskiego. Bowiem po śmierci Klemensa VI (1352) kardynałowie zobowiązali mianowicie, że ten z nich, którego wybiorą papieżem, uzależni swe decyzje w licznych w kwestiach od zgody kolegium. Wybrany papieżem Innocenty VI unieważnił to postanowienie i niebezpieczeństwo oligarchicznych rządów na Kościołem zostało uchylone. Ale schizma stworzyła nowe możliwości dla realizacji ten koncyliaryzmu.

  • Po licznych próbach doprowadzenia do ustąpienia jednego z papieży lub obu, kardynałowie obu obediencji porozumieli się ze sobą i w większości poparli myśl zwołania soboru powszechnego do Pizy na rok 1409. Sobór ten, na którym decydującą rolę odegrali przedstawiciele uniwersytetów, w szczególności zaś Paryskiego, złożył z tronu i wyklął obu papieży- Benedykta XIII i Grzegorza XII, wybierając na ich miejsce franciszkanina jako Aleksandra V, po którego rychłej śmierci objął rządy Jan XXIII (1410).

  • Jednak akcja soboru poniosła klęskę, nowy papież bowiem, mimo iż przejściowo opanował Rzym, nie zyskał powszechnego uznania. Król neapolitański Władysław stał nadal po stronie Grzegorza XII, którego ponownie wprowadził do Rzymu, a Hiszpania popierała Benedykta XIII.

  • Zwolennicy koncyliaryzmu odwołali się wówczas do głównego świeckiego autorytetu chrześcijaństwa- króla rzymskiego Zygmunta Luksemburskiego. W tym charakterze Zygmunt zwołał na rok 1414 sobór powszechny do Konstancji, za zgodą Jana XXIII, który liczył na zwycięstwo swej sprawy. Tym razem sobór obesłały wszystkie kraje katolickie.

  • Rozpoczęto od usunięcia wszystkich 3 papieży: najdłużej stawiał opór Benedykt XIII, a opuszczony w 1416 r. nawet przez Hiszpanów, zamknął się w twierdzy, gdzie do swej śmierci uważał się za prawowitego namiestnika Chrystusa.

  • Sobór w Konstancji, na którym znowu wiodącą rolę odgrywali teologowie paryscy, stanowił trium koncyliaryzmu. W 1415 r. uchwalił on, że władza soboru reprezentującego powszechność Kościoła pochodzi bezpośrednio od Boga, a więc wszyscy, nawet papież, podlegają jego decyzjom pod grozą kar. Papież nie ma prawa rozwiązać ani zawiesić soboru. W celu reformy Kościoła in capite et in membris postanowiono periodycznie zwoływać sobory, które w Kościele miały grać rolę podobna do tej, jaką w państwach ówczesnych pełniły zgromadzenia przedstawicieli stanów, ograniczające władzę monarchy i poddające ją kontroli społecznej.

  • Po usunięciu wszystkich dotychczasowych papieży wybrano Marcina V (1417). Z powodu przeciągania się obrad i groźnej sytuacji politycznej we Francji sobór konstancjeński nie podjął żadnych poważniejszych reform ponad uporządkowanie administracji i finansów Kurii i rozwiązał się w 1418 r., odkładając decydujące sprawy do następnego soboru.

  • Jednym z problemów dyskutowanych na soborze w Konstancji były poglądy czeskiego reformatora Jana Husa, profesora Uniwersytetu Praskiego, który idąc w ślady Wiklefa zwalczał nadużycia hierarchii kościelnej i łącząc wystąpienia przeciw niemieckiemu klerowi Czech z obroną praw narodowości i języka czeskiego, zyskał sobie ogromną popularność w kraju. Zewnętrznym symbolem nauki Husa była Komunia sub utraque specie (stąd jego zwolenników nazywano utrakwistami). Już to żądanie jednakowego sposobu przyjmowania Komunii przez kler i lud podważyło zasadę przewagi władzy duchownej. Hus szedł dalej: żądał sekularyzacji dóbr kościelnych i przywrócenia pierwotnego ubóstwa kleru, usuwania księży niegodnych i oddawania ich pod sąd wiernych. Postulował także, że sakramenty przyjmowane od grzesznych księży są nieważne.

  • Wyklęty przez abp praskiego, odwołał się Hus do papieża, ale jego wystąpienia przeciwko sprzedaży odpustów dla zasilenia skarbca Jana XXIII ściągnęły nań klątwę papieską.

  • Z listem żelaznym od Zygmunta Luksemburskiego, gwarantującym osobistą nietykalność, pojawił się Hus na soborze w Konstancji. Tam jednak został z miejsca uwięziony i zamiast dysputy czekał go sąd. Mężna obrona własnych poglądów przez sądem soborowym przypieczętowała jego los. 6 lipca 1415 r. został spalony na stosie.

  • W 1416 r. poniósł śmierć na stosie przyjaciel i zwolennik Husa, Hieronim z Pragi. Potępiony został także Wiklef: w 1429 r. spalono w Anglii wydobyte z grobu zwłoki angielskiego reformatora.

  • Jeżeli teologom wydawało się, że definitywnie rozstrzygnęli sprawy reformatorów, to wkrótce wypadki w Czechach wykazały, jak bardzo się mylili.

Podobne prace

Do góry