Ocena brak

Koncerty w epoce Haydna i Mozarta

Autor /Burchard Dodano /10.04.2013

Epoke Haydna i Mozarta moemy okreslic mianem epoki koncertu instrumentalnego. Wyrosłe z idei concerto grosso koncerty solowe datuja sie co prawda od poczatku XVIII wieku(Torelli, Albinoni, Jacchini), ale dopiero pod koniec tego wieku nastepuje pełny rozkwit tejformy. Haydn napisał 20 koncertów fortepianowych, Mozart 25; Haydn 9 skrzypcowych,Mozart — 8; koncerty pisano na wszystkie moliwe instrumenty.

Koncert klasyczny róni sie od barokowego załoeniami formalnymi, w obu rodzajach koncertów zasada jestwieloczesciowosc: w koncercie barokowym — typu suitowego, w koncercie klasycznym oparta na załoeniach klasycznego allegra sonatowego w pierwszej czesci, formy piesni wdrugiej i - przewanie — ronda w czesci ostatniej. Dla architektoniki całosci szczególnieznaczaca jest czesc pierwsza, oparta na dwu tematach, wprowadzanych przez orkiestre, apózniej przez instrument solowy. Wanym miejscem w koncercie staje sie wystepujacy przed zakonczeniem czesci pierwszej fragment zwany kadencja, grany przez instrument solowy bezakompaniamentu orkiestrowego, oparty na materiale obu tematów, traktowanych swobodnie.Kadencja mogła sie pojawic w formie skrótowej równie w czesci ostatniej.

W kadencji instrumentalista miał okazje popisac sie wirtuozostwem, czesto kadencje pisali samiwykonawcy. Przed klasykami idee koncertu rozwineli przede wszystkim kompozytorzywłoscy: Antonio Vivaldi, Benedetto Marcello, Francesco Geminiani, Giuseppe Tartini, PietroLocatelli, Bach i Haendel, a po nich znakomity mistrz formy sonatowej Luigi Boccherini,wirtuoz wiolonczelista, autor koncertów skrzypcowych. Jesli przedtem pisano przedewszystkim koncerty skrzypcowe, to w epoce klasycznej rozwinał sie koncert fortepianowy, jakzreszta w ogóle twórczosc fortepianowa.

Od C. Ph. E. Bacha poprzez Mozarta prowadzi liniaklasycznego stylu muzyki fortepianowcj, której przedstawicielami stali sie Muzio Clementi (załoyciel wiedenskiej szkoły pianistów), uczen Mozarta Johann Nepomuk Hummel (którymajac lat 12, uchodził za jednego z najlepszych pianistów Wiednia; na jego koncertach i grzewzorowali sie Liszt i Chopin) oraz Johann Baptist Cramer (1771—1858, uczen, a potem rywal Clementiego, nauczyciel Beelhovena, autor 84 etiud i 105 zapomianych dzis sonat).

Natomiast we Francji powstała w tym czasie liczaca sie w Europie szkoła skrzypcowa, równorzedna zwłoska, dzieki takim wirtuozom jak Jean-Marie Leclair i Pierre Gavinies (1728—1800), aprzede wszystkim przybyły do Parya Wioch Giovanni B. Viotti. Po Yiottim pojawia sie w Paryżu wielka trójka skrzypków francuskich: Pierre Baillot(1771—1842,autorZ-'ar/(/Mv/o/on,1834), Pierre Rode( 1774- l 830, znakomite 24 Kaprysy na skrzypce solo) oraz RodolpheKreutzer (1766—1831, autor oper, baletów i 19 koncertów skrzypcowych, a nadto znanychpowszechnie i dzis jeszcze granych etiud skrzypcowych).

Wszyscy trzej opracowali wspólniesławna Melhode de yiolon, 1799, obowiazujaca w Konserwatorium Paryskim. W Anglii dałsie poznac, podziwiany pózniej w Europie, George August Polgreen Bridgetower (ok. 1780 —1860), syn Afrykanina i Polki, zwany przez współczesnych Mulatem; dla niego Beethovennapisał słynna Sonate A-dur, poswiecona pózniej Kreutzerowi. on te wykonał ja w r. 1803 wWiedniu; na fortepianie grał kompozytor.

Podobne prace

Do góry