Ocena brak

KOLUMBOWIE, ROCZNIK 20

Autor /bolo000 Dodano /29.02.2012

KOLUMBOWIE, ROCZNIK 20, powieść R. Bratnego, powst 1955—56, wyd. w Warszawie 1957. Poświęcona pokoleniu wkraczającemu w życie dojrzałe w czasie II wojny świat., przedstawia gł. losy warsz. młodzieży ze środowiska inteligenckiego uczestniczącej w zbrojnej konspiracji antyhitlerowskiej w szeregach AK. Oparta na materiale autobiogr., daje lit transpozycję wielu autentycznych wydarzeń i postaci, m.in. z kręgu konspiracyjnego czas. —»Sztuka i Naród" (w powieści „Prawda i Naród") i powojennego —» „Pokolenia" (w powieści „Głos Pokolenia"). Akcja rozgrywa się w okresie 1943 - ok. 1947: podczas okupacji niem. (cz. 1 Śmierć po raz pierwszy), powstania warsz. (Śmierć po raz drugi) i po wojnie, w kraju i na Zachodzie (Życie). Koleje życiowe gł. bohaterów mają w zamyśle autora wyznaczać typowe losy pokolenia młodych konspiratorów i żołnierzy-podchorążych AK, od uczestnictwa w tajnym nauczaniu i podziemnym życiu kult., przez udział w małym sabotażu i dywersyjnych akcjach Kedywu, walkę w oddziałach powstańczych, niewolę w obozach jenieckich, po dram. powikłania lat powojennych - pozostanie na emigracji (tytułowy Kolumb), zejście do podziemia podejmującego walkę zbrojną (Zygmunt), próby akceptacji i czynnego kształtowania nowej rzeczywistości, zakończone śmiercią z ręki dawnych towarzyszy broni (Jerzy) lub otwierające szansę legalnej działalności publicznej (Czamy Olo). O ich postępowaniu decydują najczęściej reakcje emocjonalne i zewn. okoliczności, w mniejszym stopniu określa je świadomy wybór ideowy czy stosunek do nadrzędnych racji historycznych. Za gł. wartość K. krytyka uznała bogaty obraz okupacyjnej i powstańczej Warszawy, jej środowisk, atmosfery i realiów, utrwalający zwł. charakterystyczne koleje losu, styl życia i typ psych, młodego żołnierza konspiracji-jego waleczność, ofiarność, solidarność, poczucie obowiązku patriot., gorycz i dezorientację po militarnej i polit. klęsce powstania. Powieść ujęta w formę zbeletryzowanego zapisu kronikarsko-reportażowe-go o wielowątkowej, dynamicznej akcji, pełnej dram. epizodów i sensacyjnych powikłań, ma jednocześnie cechy publicyst. wypowiedzi pokoleniowej. Często wznawiana (wyd. 15 1976), adaptowana w telewizji (cz. 1-2 1970, reż. J. Morgenstern), doczekała się.wielu przekł. (niem., franc., wł., hol., duń., fiń., czes., słowac., bułg., słoweń., afrikaans). Tytuł K. przyjął się w języku publicyst. jako nazwa pokolenia, którego wczesna młodość przypadła na lata II wojny świat, i które wzięło udział w walce z okupantem.

J. SŁAWIŃSKI Powieść o generacji K., „Twórczość" 1957 nr 10/11; E. BŁUSZKOWSKA Przeżycie pokoleniowe K., „Przegl. Hum." 1971 nr 4.

Podobne prace

Do góry