Ocena brak

KLONOWIC SEBASTIAN FABIAN, Acernus

Autor /bolo000 Dodano /28.02.2012

KLONOWIC SEBASTIAN FABIAN, Acernus, ur. ok. 1545 w Sulmierzycach (Wielkopolska), zm. 29 VIII 1602 w Lublinie, późnorenesansowy poeta, satyryk. Pochodził z rodziny mieszcz., nazwisko ojca brzmiało Klon (łac. acer); stąd pseud. którym podpisywał swe łac. utwory. Dowodzą one, iż K. otrzymał staranne wykształcenie; gdzie jednak studiował, nie wiadomo. Zapewne przebywał na Rusi pd., prawdop. we Lwowie. Ostatecznie 1574 osiadł w Lublinie i był tam kolejno pisarzem sądu miejskiego, ławnikiem (1583), wójtem (1592), burmistrzem (1594), wreszcie dożywotnim rajcą (1595). Krótki epizod w jego życiu (1589-91) stanowiła praca nauczycielska w szkole zamojskiej.

Debiutem literackim K. był przekł. łac. katalogu królów K. Janickiego (Królów i książąt polskich... zawarcie i opis 1576), nast. suchy moralist. poemat łac. Philtron (1582), z opisem Lublina; w 2 l. później wydany został łac. poemat —» Roxolania, ukazujący barwne oblicze ziem Rusi Czerwonej. W 1585 żegnał K. śmierć największego poety epoki cyklem epicedialnym Żale nagrobne... Jana Kochanowskiego. Moralizatorstwo i dydaktyzm obciążają wierszowany traktat łac. z wykładem alegorycznym —» Victoria deorum (druk. prawdop. w Rakowie 1587-1600), a tendencje te zaważyły również na podstawowych dziełach polskich K. - poemacie krajoznawczo-obyczajowym —» Flis, to jest spuszczanie statków Wisłą (1595) i wyrosłym z obserwacji prawniczo-sądowych pisarza poemacie satyr. —» Worek Judaszów (1600), przynoszącym serię nakreślonych szkiców z surowym realizmem obycz., wypowiadającym się w obronie krzywd społ. - chłopów i mieszczan. Bliskie stosunki K. z braćmi pol., zarówno w —» Lublinie, jak ze szkołą lewartowską (—» Lubartów) i —» Rakowem, o czym świadczą dedykacje w utworach i wybór drukarza (—» S. Sternacki), sprawiły, że pomawiano go o autorstwo bezim. pamfletu anty-jezuckiego Eąuitis Poloni in Iesuitas actioprima. Zatarg z Tow. Jezusowym i demokr. postawa satyryka były przyczyną, iż w epoce romantyzmu powstała swoista legenda o K., i to podwójna. Z jednej więc strony przesadnie oceniano jego twórczość, z drugiej ukazywano go, za tradycją Starowolskie-go, jako ofiarę prześladowań ze strony rozpustnej żony i jezuitów. Przypomniał go J.I. Kraszewski szkicem w Nowych studiach literackich (1843), później zaś m. in. W. Syrokomla w poemacie Zgon Acerna (1856), J. Zachariasiewicz w powieści Sebastian Klonowicz. Obraz z ciernistego żywota (1862), W. Rapacki w dramacie Acernus (1879). Współcześnie powstały powieści: L. Sieciechowiczowej Moralista i waganci (1958), 0 czasach pobytu K. w Zamościu) i Za Krakowską Bramą (1960), oraz D. Bieńkowskiej Żywot szczęśliwy S.K. (1965). Pamięć poety przekazuje nagrobek w katedrze lub., a także pomnik, wyst. 1957 w Sulmierzycach. Brak jednak zarówno źródłowej biografii K., jak i pełnego wydania dzieł.

Dzieła, t. 1-2, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1836; Pisma poetyczne polskie, wyd. K.J. Turowski, wstęp J.I. Kraszewski, Kr. 1858 BP z. 25-27.

PSB 13 (B. Nadolski); E. LIPIŃSKI S.K, w: Studia nad historią polskiej myśli ekonomicznej, W. 1956; M. STANKÓW A S.K., pisarz i rajca miasta Lublina. 1573-1602, Archeion 46 (1967).

Julian Krzyżanowski

Podobne prace

Do góry