Ocena brak

KLEOPATRA, Kleopatra i Cezar. Tragedia historyczna

Autor /ortografia Dodano /28.02.2012

KLEOPATRA, Kleopatra i Cezar. Tragedia historyczna ściśle w równi do grania, jako i do odczytów napisana: z uwydatnieniem gestów dramatycznych i onych ciągu, tragedia wierszem C. Norwida, określana przez poetę wymiennie obydwoma tyt. (J.W. Gomulicki za właśc. uznaje formę drugą, pierwszą za skrót); powstała przed końcem 1872 i mimo że autor pracował nad nią do 1879, pozbawiona jest zakończenia (zachowały się notatki szkicujące partie finalne); ogłosił Z. Przesmycki w „Chimerze" 1904 (tekst popr. Wszystkie pisma, t. 4, W. 1937), wystawił W. Horzyca we Lwowie 19X111933 (K. Dejmek W. 1967, K. Braun Lubi. 1968; montaż K. i Tyrteja pt. Dialogi miłości M. Kotlarczyk Kr. 1947).

Ambitnym założeniem tragedii jest kontrpropozycja w stosunku do Antoniusza i Kleopatry Szekspira, próba ustawienia bohaterki jako partnerki Cezara; sprawa między nią a Antoniuszem to tylko epizod miłosnej i polit. gry królowej. Kleopatra ma wiele cech Norwidowskich „wielkich dam": dziecinnym jej odruchom i kaprysom towarzyszy głęboka refleksja i zdolność do wielkich uczuć, Główny akcent w utworze, zmierzającym do uogólnień historioz., pada na zagadnienie kultury - żywej i martwej: Rzym reprezentuje kulturę młodą i prężną, Egipt (ukazany przy pomocy znacznie bogatszej galerii postaci) - cywilizację zastygłą w tradycji, naród wychowany „między mumią i sfinksem", toteż Cezar nie jest w Egipcie agresorem, ale obrońcą ludów i prawa. K. należy do najwybitniejszych osiągnięć dramaturgii pol. XIX w., dzięki zarówno gęstości intelektualnej problematyki, celnej aforystyce (często cyt. gnomy o kobiecie, miłości, człowieku), jak i napięciu uczuciowemu, rosnącemu wraz z rozwojem miłości pary władców: to ich „miłość zupełna" przywołuje finezyjne metafory, wyostrza subtelne dialogi, nadaje podwójne znaczenie rekwizytom (perłom, kwiatom); jej ostatnim akcentem musi być „samotność i zgon" (tyt. aktu III).

Wyd. kryt. J.W. Gomulicki w: Pisma wszystkie, t. 5, W. 1971 (tu prwdr. pełnego tekstu notatek Norwida).

Z. FALKOWSKI Rzecz o tragizmie ,,K." C.K. Norwida, Wil. 1932;

W ACHREMOWICZOWA Rola obrzędowości w ,,K.", Roczn. Hum. 4 (1955) z. 1; W. JEKIEL O „K." Norwida, „Przegl. Hum." 1959 nr 5; I. SŁAWIŃSKA Problemy teatralne ,,K.", w: Reżyserska ręka Norwida, fc. 1971: K. BRAUN, Cypriana Norwida teatr bez teatru, W. 1971; A.M. KLIMALANKA O teatralnym kształcie ,,K. i C." Cypriana Kamila Norwida, Roczn. Hum. 23 (1975) z. 1.

Irena Sławińska

Podobne prace

Do góry