Ocena brak

Klasztor

Autor /Rita Dodano /31.10.2012

Zamknięty zespół budynków lub pomieszczeń,
miejsce wspólnego zamieszkania zakonników
lub zakonnic.

K. są charakterystyczne dla większości
wyznań chrzęść, i niektórych religii wsch.
Klas. układ k. (wg wzoru benedyktyńskiego) przewidywał
jako ośr. założenia kościół, do którego od strony
pd. (wyjątkowo od pn.) przylegał czworokątny
dziedziniec (—» wirydarz) z otaczającymi go krużgankami
(tę część k. zw. claustrum)i traktem pomieszczeń,
z których starannością opracowania wyróżniał
się od wsch. kapitularz, a naprzeciw kościoła - refektarz.

Inne budynki (dom opata, szpital, szkoła, zabudowania
gosp.) znajdowały się w dalszych partiach
terenu klasztornego, ale w obrębie otaczających całość
murów (niekiedy o charakterze obronnym, z
basztami). Ten typ został przyjęty w ogólnych zarysach
przez większość zakonów. Zakony kontemplacyjne
wprowadziły zamiast dormitoriów osobne cele
wokół krużganków, z własnymi ogrodami, lub luźno
stojące domki (—> kartuzja).

Specyficzną formę k. połączonego
z zamkiem obronnym wykształciły zakony
rycerskie. Nowe formy do budownictwa klasztornego
wprowadził barok - bogate i skomplikowane
układy przestrzenne zacierały różnicę między architekturą
k. a pałacową.

Żywa w średniowieczu i baroku
działalność bud. k. wygasała od XIX w. Odrębny
charakter miały k. w Kościele Wsch., a zwł. k. ruskie (monastyry), których największy rozwój przypadł
na XVI-XVIII w.; opasane murami z basztami, lokowane
gł. przy ujściach rzek, w pobliżu jezior i na
wyspach, stanowiły człony rozwiniętego na rozległych
terenach Rusi systemu obronnego; większe monastyry
miały po kilka cerkwi, luźne zabudowania
mieszkalne i gosp., wolno stojące budynki-refektarze
(trapeznaja palata), a ich dominującym akcentem wysokościowym
była monumentalna zazwyczaj dzwonnica
(-» kołokolnia). Zob. też ławra; sobór.

(z tac. claustrum 'miejsce zamknięte')

Podobne prace

Do góry