Ocena brak

KLASYCYZM - Muzyka instrumentalna

Autor /Halszka Dodano /04.04.2013

Dynamiczny rozwój symfonii, koncertu i muzyki kameralnej mobilizował kompozytorów do zgłębiania tajników sztuki instrumentowania utworów. Usunięcie basso continuo łączyło się z eliminacją czynnika improwiza-cyjnego. Brzmienie stało się bardziej jednorodne i — co najważniejsze — instrumenty przestały być stosowane wymiennie. W muzyce klasycznej instrumenty zaczęły spełniać określone funkcje kolorystyczne, niewła­ściwe zatem okazało się zastępowanie fletów skrzypcami czy fagotów wiolonczelami. Owo usamodzielnienie i indywidualizacja partii poszcze­gólnych instrumentów wpłynęły na zmianę sposobu ich traktowania.

Odpowiednio zadysponowana instrumentacja urosła do rangi czynnika decydującego w dużej mierze o architektonice utworu. Przejawem przy­pisania określonej funkcji różnym grupom instrumentów stało się na­stępujące rozróżnienie:

— instrumenty tematyczne — I skrzypce, II skrzypce, oboje, flety;

— instrumenty wypełniające — II skrzypce, altówki, klarnety, rogi;

— instrumenty stanowiące podstawę harmoniczną — wiolonczele, kontrabasy, fagoty;

— instrumenty dynamiczno-rytmiczne — kotły, trąbki.

Orkiestra klasyczna rozwijała się bardzo szybko i na przykładzie twórczości samych tylko klasyków wiedeńskich można prześledzić, jak chętnie kompozytorzy włączali do zespołu orkiestry nowe instrumenty, a także powiększali liczbę instrumentów w ramach istniejących grup. Powiększanie obsady wykonawczej pozwalało na poszerzenie skali or­kiestry i pozyskiwanie nowych barw. Bardzo istotną sprawą stało się zachowanie odpowiednich proporcji ilościowych i barwowych w orkiestrze. Partie instrumentalne nie zatraciły swej naturalnej śpiewności, mimo że przestały być odwzorowaniem śpiewności wokalnej. W klasycyzmie po raz pierwszy nastąpiło dostosowanie przebiegu partii instrumental­nych do możliwości instrumentów. Należy też pamiętać, że proces do­skonalenia budowy instrumentów w znacznym stopniu przyczyniał się do osiągania w grze na instrumentach nowych jakości natury technicznej i wyrazowej. Nowością instrumentacyjną, jaką przyniosła muzyka kla­syczna, było uaktywnienie instrumentów dętych. Aktywność ta dotyczyła usamodzielniania wykonawczego, tj. włączania instrumentów dętych w proces eksponowania i przetwarzania myśli o charakterze tematycz­nym. W ten sposób instrumenty dęte spełniały nową — obok wypełniania harmoniki — funkcję wyrazową. Do tej wartościowej zdobyczy klasyków nawiążą kompozytorzy romantyczni, przyjmując zasadę, że temat brzmi tym ciekawiej, im ciekawiej jest zinstrumentowany. Równie ważne zna­czenie miało stopniowe wprowadzanie do orkiestry instrumentów per­kusyjnych. I choć u klasyków spełniały one najczęściej funkcję dyna-miczno-rytmiczną, w XIX wieku miały stać się obszarem poszukiwań w zakresie kolorystyki dzieł orkiestrowych.

Podobne prace

Do góry