Ocena brak

Kielich

Autor /Ifigenia Dodano /31.10.2012

Naczynie do picia, składające się z czary (czaszy, kubka) i podstawy, złożonej ze stopy i trzonu; k. wykonywano z metali szlachetnych, kamieni, szkła, glinek ceram., drzewa, rogu, kości itp.

K. świecki: w staroż. Grecji i Rzymie używano k. terakotowych lub srebrnych, w cesarstwie rzym. również k. ze szkła, zazwyczaj na niskich podstawach; ozdobne, malowane k. szklane zaczęto za wzorem szkieł syryjskich (XII-XVI w.) wyrabiać w Wenecji od XV w. (—> weneckie szkto), gdzie w XVI w. wykształcono k. o prostych formach czary ze smukłymi trzonami w kształcie bogato profilowanych tralek, zdobionymi ażurowymi nakładkami z ciągnionego szkła; wyrób tych tzw. k. skrzydełkowych kontynuowano w Niderlandach w XVII w.; w Niemczech i Holandii uformował się typ przysadzistego nieco k., do reńskiego wina, zw. — rómer; w kon. XVII w. w Czechach ustalił się charakterystyczny później dla całej Europy typ k. późnobarok. - masywny k., zdobiony szlifem i rżnięciem, z czarą zbliżoną kształtem do stożka i przykrytą nakrywką z krętym tralkowym trzonem; na przeł. XVIII i XIX w. k. przybrał kształt jajowatej czary ze spiczastą nakrywa, wspartej na kwadratowej stopie, i zanikać zaczęła dekoracja; od kon. XVIII w. stosowano coraz częściej gładkie serwisy k. o różnych wielkościach, uproszczonych formach i dyskretnym ornamencie; w XIX w. zaczęto nazywać duże k. pucharami i odtąd obie nazwy używane są równoznacznie. Zob. też: kulawka, wiwatowy kielich, flet.

K. mszalny, wykonany ze szlachetnego metalu, jest najważniejszym naczyniem liturg. w kulcie chrzęść; na zewnątrz zdobiony zwykle od średniowiecza bogatą dekoracją piast. k. mszalny zbudowany jest z następujących części: czary, pokrytej często ażurowym koszyczkiem, trzonu - z nodusem i umieszczonymi po obu jego stronach talerzykamii pierścieniami oraz stopy; stopa k. mszalnego pierwotnie miała wykrój kolisty, w średniowieczu najczęściej sześcio-kolisty, w dobie baroku i rokoka o wymyślnym, niekiedy skomplikowanym obrysie.

Również nodus przybierał kształty charakterystyczne dla różnych epok - got. w formie kuli lub kuli spłaszczonej, bywał też niekiedy w formie kapliczki z dekoracją arch., później najczęściej miewał formę jajowatą, przechodzącą z czasem w gruszkowatą i wazonową,

(niem. Kelich, z łac. calix -icis)

Podobne prace

Do góry