Ocena brak

KAZANIE

Autor /Kwiryn Dodano /23.03.2012

Przemowa duchownego na wybrany temat, wygłoszona do zgromadzonych w kościele, zazw. podczas nabożeństwa; przen. długa i nużąca oracja, tyrada, perora mentorska, moralizatorska; strofowanie, reprymenda.

Kazanie o księdzu plebanie przysł.; przemówienie samochwalcze, chełpliwe. Siedzi jak na niemieckim (tureckim) kazaniu nic nie rozumiejąc. Wylazłem na banię i powiem wam kazanie przysł.; o prawiącym morały ni stąd, ni zowąd, od rzeczy, bez związku z sytuacją.

Kazania świętokrzyskie najdawniejszy znany dziś zabytek prozy polskiej. Kopia starszego jeszcze oryginału z przełomu XIII/XIV w., o czym świadczy archaiczność form i wyrazów. W czasie studiów w petersburskiej Bibliotece Publicznej w 1890 Aleksander Bruckner natrafił na 18 pergaminowych pasków wszytych w oprawę rękopiśmiennej księgi, pochodzącej z biblioteki benedyktyńskiej na Św. Krzyżu (stąd nazwa Kazań).

Paski okazały się szczątkami jakiegoś zbioru kazań polskich, przeplatanych łaciną, pisanych pięknym, wytwornym, kunsztownym językiem. Zachowało się jedno całe kazanie (na dzień św. Katarzyny) i fragmenty kazań na dzień św. Michała, św. Mikołaja, Boże Narodzenie, Trzech Króli i na Gromniczną. Warszawa, Bibl. Nar.

Kazania gnieźnieńskie zabytek składający się z 103 kazań łacińskich i 10 polskich, przechowywany w bibliotece kapitulnej w Gnieźnie, pochodzący z końca XIV w. Kazania rozwlekłe, popularne, wzorowane na łac. kazaniach, legendach, apokryfach śrdw.

Kazania sejmowe (1597) Piotra Skargi. Sejmy rozpoczynały się wówczas od mszy w kościele, podczas której kaznodzieja królewski wygłaszał odpowiednie kazanie. Formę cyklu ośmiu takich kazań nadał Skarga traktatowi, w którym przedstawił swoje poglądy na państwo i jego ustrój: kazanie

1. O mądrości potrzebnej do rady;

2. O miłości ku ojczyźnie;

3. O zgodzie domowej;

4. i 5. Przeciw reformacji;

6. O monarchiej i królestwie;

7. O prawach niesprawiedliwych;

8. O niekarności grzechów jawnych.

Autor gromi egoizm szlachty i ucisk chłopów, głosi zasadę bezinteresownej miłości ojczyzny, nawołuje do zgody, piętnuje zły i powolny wymiar sprawiedliwości, mężobójstwo, kradzież dobra publicznego, „lichwy i złe nabywanie majętności"; śladem i stylem proroków biblijnych grozi krajowi klęskami, upadkiem i niewolą, jeśli się nie opamięta.

Tępiony i znienawidzony przez współczesnych jako wichrzyciel, przekładający interes kościoła nad interes państwa, doczekał się w XIX w. legendarnej sławy wielkiego patrioty, wieszcza i proroka przyszłych rozbiorów Polski. Legendę tę stworzył Mickiewicz w Wykładach paryskich i obraz Kazanie Skargi (1864) Matejki, Warszawa, Muz. Nar.

Podobne prace

Do góry