Ocena brak

KAWALEC JULIAN

Autor /ortografia Dodano /28.02.2012

KAWALEC JULIAN, ur. 11 X 1916 we Wrzawach pod Tarnobrzegiem, prozaik. Pochodzi ze środowiska chłopskiego, podczas studiów polonist. na UJ związany z ZMW RP,, Wici'', okres okupacji niem. spędził w rodzinnej wsi. Po wojnie osiadł w Krakowie, pracując jako dziennikarz i reporter w prasie ludowej. Jego dorobek lit., w całości związany z tematyką wiejską, obejmuje zbiory opowiadań: Ścieżki wśród ulic (1957), Blizny (1960), Zwalony wiąz (1962), Czarne światło (1965), Marsz weselny (1966), Szukam domu (1968), powieści: Ziemi przypisany (1962), W słońcu (1963), Tańczący jastrząb (1964), Wezwanie (1968), Przepłyniesz rzekę (1973); ponadto Opowiadania wybrane (1968), zbiór reportaży i szkiców Pochwała rąk (1969). Pisarstwo K. zrywa z tradycjami dawnej literatury społ. (Prus, Żeromski) i rodzajowej (Tetmajer, Reymont) zarówno w stawianiu i rozwiązywaniu problemów, jak w zakresie środków ekspresji (np. znamienny brak stylizacji gwarowej). Twórczość jego koncentruje się wokół dwóch tematów: odbicia w życiu i umysłowości chłopa przemian, jakie zaszły na wsi po 1945, oraz adaptacji człowieka z ludu do miejskich warunków bytowania i do nowego środowiska. Przedstawiając awans społ. i cywilizacyjny chłopstwa pisarz ukazuje zarazem cenę, jaką niejednokrotnie za awans klasy płaci jednostka, a więc poczucie wyobcowania, osamotnienia, czasem osobistej klęski i degradacji (np. bohater W słońcu, który przestał być gospodarzem „na swoim"). Generalna akceptacja dokonujących się przeobrażeń zderza się u K. z jego poczuciem dramatyczności życia i nadczułą wrażliwością sumienia. Znamienne jest dla niego kontrapunktowe wiązanie wątku działania wielkich mechanizmów hist. i socjol. z wątkiem losu konkretnego człowieka. Nowoczesna technika kształtowania narracji (rozbudowany monolog wewn., inwersje czasowe), wzorowana zwł. na prozie W. Faulknera, łączy się w utworach K. z dyskretną archaiczno-biblijną stylizacją języka. Nagrody lit.: min. kultury i sztuki I st. (1967), CRZZ (1969 i 1973), plebiscytu czytelniczego „Złoty kłos" (1967). Przekł. utworów K. na bułg., czes., słowac., niem., węgierski.

W. SADKOWSKI Psychologiczne zyski i koszty awansu, w: Penetracje i komentarze, W. 1967; F. FORNALCZYK Przypisani tej ziemi, Poz. 1968; H. BEREZA Dramat wiejskiej rewolucji, w: Związki naturalne, wyd. 2 zmień, i rozsz. W. 1978.

Stefan Lichański

Podobne prace

Do góry