Ocena brak

KATALOG KRÓLÓW, cykl wierszy

Autor /ortografia Dodano /27.02.2012

KATALOG KRÓLÓW, cykl wierszy (epigramów, pieśni, od), zawierających zwięzłe charakterystyki panujących; typ poezji znany w Europie (Petrarka, Pierre de Lille), uprawiany w Polsce od poł. XVI w. przez poetów łac. i pol.; spotykany do pocz. XIX w. Cykle te nosiły różne tyt.: Katalog, Żywoty, Icones, Kroniki, Historie, Tron ojczysty. Rozpoczynały się wierszem o Lechu, kończyły na ostatnio panującym lub zmarłym władcy. Do ważniejszych k.k. w literaturze pol. należą K. Janickiego Vitae regum Polonorum (1563), tłum. m. in. przez S. F. Klonowica (Królów i książąt polskich zawarcie i opis 1576) i J. A. Kmitę (Żywoty królów polskich 1591), druk. w przeróbce bezim. z końca XVI w. pt. Katalog królów i książąt, nast. J. Głuchowskiego (Ikones książąt i królów polskich 1605, wyd. fototyp. ze wstępem B. Górskiej Wr. 1979), M. Paszkowskiego (1611), Jana Bielskiego (1763). Do k.k. nawiązuje J. Kochanowski w Pieśni I 10 („Kto mi dał skrzydła"). Własną wersję dał W. Potocki w Katalogu monarchów i królów polskich (1654), później m. in. J. Białobocki w zbiorze życiorysów pt. Zegar... wiekami królów idący (1661). K.k., autorskie i anonimowe, rozchodziły się w druczkach, opatrzonych czasem wskaźnikiem melodii lub podobiznami królów (z tradycji tej wyrósł Poczet królów J. Matejki). Pełniły rolę popularnych podręczników historii (w roli tej przetrwały w kolejnych przeróbkach przez cały okres zaborów). W XVII w. ujawniły się następujące tendencje rozbudowy k.k.: po pierwsze - do wizerunku panującego dołączano wiersze o rodzinie, po drugie - wzbogacano cykl utworami o hetmanach i słynnych wojownikach (do tego nurtu nawiązał J. U. Niemcewicz —» w Śpiewach historycznych), po trzecie - portret króla nasycano informacjami o jego życiu prywatnym. Parodię k.k. dał L Krasicki w Myszeidzie (pieśń X).

Ludwika Ślęk

Podobne prace

Do góry