Ocena brak

Kaszel

Autor /pinezka Dodano /09.06.2014

Kaszel (pertusis) może być ostry lub przewlekły, suchy lub wilgotny oraz napadowy. Jest to odruch wywołany przez drażnienie błony śluzowej dróg oddechowych w wyniku dostania się do oskrzeli zwiększonej ilości gazów drażniących, pyłów, wydzieliny. Czynnikami, które mogą przyczynić się do podrażnienia tzw. receptorów kaszlowych, są np. kurz, substancje chemicznę, bakterie i alergeny.’ Kaszel czasem jest skutkiem ubocznym przyjmowania niektórych leków (np. kaptopryl, enalapryl czy peryndopryl — leki stosowane w nadciśnieniu tętniczym) lub palenia dużej liczby papierosów. Występujący przewlekle-jest wyrazem przewlekłych nieżytów oskrzeli, przy czym czynnikiem wyzwalającym jest wydzielina zapalna oskrzeli. Efektem drażnienia są nagłe skurcze ścian klatki piersiowej, a w szczególności mięśni wydechowych i oskrzeli z nagłym wyrzucaniem powietrza z płuc i dróg oddechowych. Prędkość wyrzucanego powietrza dochodzi do 120 km na godzinę. Wyróżnia się dwa rodzaje kaszlu: suchy i wilgotny, zależnie od tego, czy towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny śluzowej lub ropnej. Suchy kaszel jest bardzo charakterystyczny dla infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych, w których mimo wyleczenia może się utrzymywać nawet do 4 tygodni od końca choroby ze względu na uszkodzenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych i drażnienie zakończeń nerwowych w zapaleniu opłucnej, także w chorobach śródpiersia. Kaszel szczekający z towarzyszącą dusznością wdechową jest charakterystyczny dla ostrego podgłośniowego zapalenia krtani i/lub tchawicy, wzmaga się w pozycji leżącej i po rozgrzaniu. Kaszel wilgotny, czyli produktywny z odkrztuszaniem plwociny, występuje w zapaleniach bakteryjnych, ropniach płuca, nowotworach oskrzeli, rozstrzeniach oskrzeli. Poranny nawracający przez kilka miesięcy kaszel z odkrztuszaniem u wieloletnich palaczy tytoniu może świadczyć o przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc. Kaszel może również wywoływać gruźlica, choroba nowotworowa, alergia, astma, zakażenie bakteriami atypowymi (mycoplasmachlamydia). Kaszel napadowy charakteryzuje się atakiem trwającym bez przerwy 30-60 sekund. Napadowi towarzyszy zanoszenie się, łapanie powietrza, łzawienie, czerwienienie twarzy, która staje się nabrzmiała. Po ataku zawsze występuje uczucie zmęczenia. Zdarza się też tzw. kaszel nerwowy, występujący bez żadnej somatycznej przyczyny i towarzyszący dużemu napięciu emocjonalnemu.

Plwocina jest to wykrztuszana wydzielina dróg oddechowych pochodząca z oskrzeli, krtani i nosa. Zawiera śluz, komórki i ewentualne składniki patologiczne, np. krew, bakterie, wydzielinę ropną. Kryterium potwierdzającym, że mamy do czynienia z plwociną jest wykazanie obecności makrofagów płucnych. Ważne jest, aby szczególnie przy kaszlu przewlekłym ocenić charakter wydzieliny (ropna, śluzowo-ropna), konsystencję (lepka, gęsta, rzadka), kolor (biały, żółty, zielony), a także obecność domieszki krwi najczęściej towarzyszącą nowotworom, rozstrzeniom oskrzeli oraz gruźlicy i niektórym postaciom zapalenia płuc.

Domieszka krwi w plwocinie zawsze powinna niepokoić, zwłaszcza wtedy, gdy pojawi się nagle u osoby uważającej się za zdrową. Może to być sygnał, niekoniecznie wczesny, raka płuc. Obecność domieszki krwi w plwocinie osoby z przewlekłą chorobą płuc na ogół wiązać trzeba z tą właśnie chorobą. Krew w plwocinie pojawia się także w gruźlicy płuc, w ropniach płuc, w rozstrzeniach oskrzeli. Podkrwawianie z tylnej części nosa również powoduje pojawienie się krwistej plwociny. Na ogół w takich przypadkach przyczyna jest banalna, np. nadmierne stosowanie w infekcjach wirusowych górnych dróg oddechowych leków obkurczających błonę śluzową nosa może być powodem uszkodzeń drobnych naczyń krwionośnych. Zdarza się, że obecność krwi w plwocinie wynika z występowania pozapłucnych chorób. Dzieje się tak w niektórych wadach serca, w niewydolności serca. Nierzadkim powodem krwiopłucia jest zbyt intensywne, źle kontrolowane leczenie przeciwzakrzepowe.

Chrypka jest objawem zajęcia procesem chorobowym krtani. Długo utrzymująca się chrypka może być, szczególnie u nałogowych palaczy, objawem raka krtani. Często świadczy o tworzeniu się narośli na strunach głosowych tzw. guzków śpiewaczych u osób „pracujących” głosem, np. nauczycieli, aktorów, śpiewaków.

Ból w klatce piersiowej stosunkowo rzadko dotyczy układu oddechowego, na ogół jest związany z opłucną. Zwykle towarzyszy zapaleniu opłucnej, szczególnie we wczesnym okresie choroby, pierwotnym i wtórnym naciekom nowotworowym. Nagłe wystąpienie bólu po jednej stronie klatki piersiowej z pojawieniem się „krótkiego oddechu” może wskazywać na powstanie samoistnej odmy opłucnowej, której istota polega na przemieszczeniu się powietrza z płuc do przestrzeni opłucnowej. Zapalenia wirusowe i bakteryjne górnych dróg oddechowych, także krtani i tchawicy, zazwyczaj powodują wystąpienie bólów, czasem bardzo dotkliwych, na ogół szybko ustępujących [Hind, Walshaw, 1990]. Monitorowanie funkcji układu oddechowego polega na określaniu w badaniu spirometrycznym następujących wskaźników: FVC (natężona pojemność życiowa) — maksymalna objętość powietrza, jaką pacjent może wydmuchać z płuc przy natężonym wydechu, FEVi (natężona, objętość wydechowa pierwszo-sekundowa) — objętość powietrza wydmuchiwana z płuc w ciągu pierwszej sekundy maksymalnie natężonego wydechu; poprzedzonego maksymalnym wdechem. Parametr ten pozwala ocenić, jak szybko pacjent może opróżnić płuca z powietrza. FEV1/FVC : FEVj wyrażona jako odsetek FVC, jest klinicznie użytecznym wskaźnikiem ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Stosunek FEYj/FyC'u zdrowych osób wynosi 70%. Wartości < 70% wskazują na ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe i możliwość istnienia POChP. PEF (peak expiratory flow) jest to pomiar szczytowego przepływu wydechowego, który pozwala określić stopień obturacji oskrzeli, czasami kilka godzin wcześniej zanim wystąpią objawy kliniczne. Pomiar PEF wykonuje się 2 razy dziennie: rano i wieczorem, przed zażyciem leku rozszerzającego oskrzela i w 10.-20. minucie po jego zażyciu [Marek, 1990].

 

Podobne prace

Do góry