Ocena brak

KAROL WIELKI

Autor /Wojbor Dodano /23.03.2012

Łac. Carolus Magnus; fr. Charlemagne; nm. Karl der Grosse, 742-814, jedna z największych postaci śrdw., syn Pepina Małego (Krótkiego), król Franków od 768 i Longobardów od 774, cesarz rzymski od 800 (jego koronacja na cesarza dała początek śrdw. cesarstwu zach.-rzym.).

Jego imperium, które rozszerzył w dwójnasób w drodze bezustannych wojen, gł. przeciw Sasom, rozciągało się od M. Północnego do Pirenejów i Ebro, we Włoszech do rzeki Garigliano i od Łaby do Atlantyku.

W swoim wielonarodowym imperium usiłował zaprowadzić ład w drodze reform admin. i rozległej działalności ustawodawczej. Pod koniec życia uczynił wiele dla ożywienia kultury, oświaty, kształcenia kleru, budowy szkół i bibliotek, reformy pisma i otoczył się plejadą uczonych z różnych krajów (renesans karoliński); utrzymywał przyjazne stosunki z Harunem ar-Raszidem.

Jego matka, Berta, córka Cariberta, hrabiego Laonu, kobieta wielkiego charakteru i głębokich zasad moralnych, pomagała królowi aż do chwili swego zgonu w 783. Pochowany został w Akwizgranie; zob. Król (etymologia); Roland (Orlando).

Przeobrażenie postaci Karola Wielkiego w poetycki ideał chrześcijańskiego władcy, pogromcy niewiernych, unoszonego na skrzydłach legend mających tylko luźny związek z rzeczywistością hist., zaczęło się jeszcze za życia króla.

Dzieła poetów dworskich tego okresu - od Pieśni Alkuina i poematów Angilberta do Życia Karola Wielkiego Eginharda - otaczają władcę aurą legendy i zbliżają go do wielkich bohaterów klasycznych i biblijnych. Z biegiem lat postać jego przepojona zostaje atmosferą nadnaturalności i cudów, czyniąc stopniowo z mędrca - świętego, a z bohatera - męczennika.

W okresie rozkwitu śrdw., walk między feudałami i bezsilności władzy centralnej, Karol staje się dla poetów symbolem odległej, pełnej chwały przeszłości, dostojnym, łagodnym, hieratycznym, kapłańskim obrońcą wiary przed poganami; zob. Roland (Pieśń o Rolandzie).

Ale już w XII-XIII w. walki feudałów z monarchią, osłabienie entuzjazmu religijnego i początki tendencji realistycznych w sztuce uczyniły z niego postać słabą, igraszkę w rękach zdrajców, marionetkę na tronie, ukrytą w cieniu potężnych paladynów; zob. Paladyn; Doon z Moguncji; Raul z Cambrai; Aymon.

W Orlando innamorato (1506) Boiarda i w Orlandzie szalonym (1516) Ariosta tematem centralnym przestaje być walka z Sarace-. nami; jej miejsce zajmuje rewolta panów feudalnych przeciw monarsze, konserwatywnemu, nieudolnemu obrońcy przezwyciężonej przeszłości. W Morgante (1483) Luigi Pulciego wielki król staje się komiczną figurą starca z burleski.

Plastyka : Karol Wielki i cesarz Zygmunt Diirera, Norymberga, Germ. Mus. Fresk Koronacja Karola Wielkiego Rafaela, Watykan, Stańce. Rysunki piórkiem (1511) Diirera, Wiedeń, Albertina.

Podobne prace

Do góry