Ocena brak

Karmienie wcześniaka

Autor /demetrio Dodano /12.06.2014

Dzieci urodzone przedwcześnie, poniżej 32. tyg. wieku ciążowego, najczęściej mają trudności w ssaniu, połykaniu i oddychaniu lub nie potrafią koordynować tych czynności. Położna sprawująca opiekę nad noworodkiem urodzonym przedwcześnie powinna umieć ocenić odruch ssania, potykania i oddychania oraz koordynację tych odruchów. Przyjmuje się, że koordynacja ta następuje ok. 34. tyg. życia. W tym czasie można podjąć próbę karmienia noworodka z butelki, a niezjedzoną część pokarmu należy podać przez zgłębnik dożołądkowy.

Jeśli nie występuje odruch ssania lub zaburzona jest koordynacja ssania, połykania i oddychania najczęściej stosowanym sposobem pobudzenia tych odruchów jest tzw. stymulacja palcem oraz tzw. ssanie smoczka na pusto. Pierwszy sposób rozwija koordynację ssania i połykania, przyspiesza dojrzewanie odruchu ssania, poprawia zapoczątkowanie i czas trwania pierwszego ssania. Ponadto przyspiesza wzrost masy ciała i skraca okres przejściowy, czyli okres karmienia zgłębnikiem i butelką. Położna powinna pamiętać, że podczas stymulacji odruchu ssania bardzo ważna jest pozycja, w której kanni się dziecko. Należy trzymać dziecko całymi dłońmi, co umożliwi komfortowe warunki oddychania, normalizację napięcia mięśniowego i spokojne jedzenie. Stymulowanie policzków (podtrzymywanie palcami) zwiększa porcję mleka znajdującą się w jamie ustnej. Natomiast kontrola policzków oraz podbródka i kontrola policzków oraz żuchwy ułatwiają wydajność i skuteczność ssania podczas karmienia butelką. Nacisk palca pod żuchwą wyzwala optymalne ssanie.

Podczas karmienia wcześniaka nie należy się spieszyć. Czynność ta wymaga od położnej cierpliwości, spokoju oraz dostosowania czasu karmienia do możliwości dziecka. Jeśli noworodek ma przerwę na odpoczynek podczas jedzenia, nie powinno się wykonywać ruchów smoczkiem. Mogą one przyczynić się do obniżenia saturacji, zaburzyć mechanizm ssania, oddychania i połykania. Istotna jest również wnikliwa obserwacja pracy aparatu artykulacyjnego podczas ssania i koordynacja ssania, połykania i oddychania podczas jedzenia. Kształt smoczka powinien być zbliżony do kształtu kobiecej piersi. Optymalna liczba otworów w smoczku powinna wynosić 1 lub 2. Położna powinna zadbać

o to, aby wargi dziecka włączyć do pracy, gdyż praca języka, warg oraz żuchwy podczas karmienia przez smoczek odbywa się zupełnie inaczej niż podczas karmienia piersią.

Po wykształceniu się u dziecka odruchu ssania i koordynacji wszystkich odruchów koniecznych do żywienia enteralnego można noworodka przystawiać do piersi. Karmienie piersią można rozpocząć już od 28.-30. tyg. Naukę karmienia butelką ze smoczkiem rozpoczyna się dopiero od 32.-34. tyg. Dzieci karmione piersią w porównaniu z noworodkami karmionymi przez smoczek wykazują korzystniejszą koordynację ssania i oddychania oraz mają wyższą temperaturę ciała, mniej spadków saturacji i mniejszą częstość bradykardii. Wynika to z tego, że dziecko karmione piersią przez ssanie samo reguluje wypływ pokarmu. Gdy przestaje ssać, wypływ pokarmu zatrzymuje się, dziecko może swobodnie oddychać nosem. Ze smoczka mleko wypływa częściowo na skutek grawitacji, a dziecko, chcąc zatrzymać wypływ mleka, musi nauczyć się zatykać smoczek językiem lub zaciskać szczęki podczas połykania. Często przy tym oddycha ustami. Technika ssania smoczka wymaga dojrzałości.

Wcześniak oddychający częściej niż 70-80 razy na minutę ma za mało czasu na bezpieczne ssanie i połykanie. Dlatego też u dziecka, które potrafi oddychać w prawidłowym tempie, nawet jeżeli otrzymuje jeszcze tlen przez kaniulę nosową, można rozpocząć karmienie piersią. Takie karmienie powinna nadzorować położna, pozostając przy matce z dzieckiem, obserwując sautrację i pracę serca noworodka.

Efektywne karmienie piersią może być niekiedy bardzo trudne, szczególnie w przypadku niedojrzałych wcześniaków. Pomocne w tej sytuacji jest:

1.    Zapoznanie noworodka z zapachem i smakiem mleka matki poprzez położenie kropli pokarmu na wargach dziecka.

2.    „Kangurowanie” jako dobre przygotowanie do karmienia piersią może być także pomocne w utrzymaniu temperatury ciała. Jeżeli dziecko jest stabilne, pomaga ułożenie go na ciele matki, nawetjeśli jest podłączone do respiratora. Dziecko uczy się rozpoznawać zapach matki, odczuwać ciepło i przyjemność z bliskiego kontaktu. Gdy wcześniak jest już odłączony od respiratora, może rozpocząć lizanie brodawki, ćwiczenie ssania lub przytulanie się do niej.

3.    Ssanie piersi z odżywianiem i nieżywieniowe, które można rozpocząć podczas karmienia zgłębnikiem lub przez podawanie specjalnego, odpowiednio małego smoczka zamoczonego w pokarmie matki. Jeżeli dziecko nie jest jeszcze gotowe do połykania, matka powinna odciągać pokarm. Dziecko, które było zainmbowane i żywione pozajelitowo, będzie kojarzyło pobyt przy piersi z miłym uczuciem zaspokajania głodu.

4.    Dobranie odpowiedniej pozycji podczas karmienia można zaproponować matce karmiącej podczas „kangurowania”. Matka powinna usiąść bardzo wygodnie, kładąc dziecko na ramieniu w poprzek swojego ciała tak, aby brzuch dziecka skierowany był do brzucha matki, buzia skierowana do sutka.

5.    Pomaganie matce w przystawieniu dziecka do piersi. Wcześniak może mieć trudności w chwytaniu brodawki, można mu pomóc, chwytając brodawkę kciukiem i dwoma palcami na granicy ciemnej i jasnej części piersi. Nie zaleca się zakładania silikonowych nakładek, gdyż wymaga to bardzo silnego ssania, do którego wcześniaki nie są gotowe. Ponadto słabe ssanie słabiej stymuluje pierś do pracy, co może być przyczyną słabej lakatacji.

6.    Stopniowe wprowadzanie karmień piersią, co oszczędza siły dziecka. Można zacząć od jednego karmienia piersią dziennie, przechodząc do przemiennych karmień piersią i przez zgłębnik dożołądkowy, dążąc do wyłącznego karmienia piersią.

7.    Wspieranie matek karmiących piersią, gdyż matka wcześniaka będzie potrzebowała upewnienia się, że sposób karmienia dziecka jest efektywny i prawidłowy, że dziecko nie wykazuje niepokojących objawów, takich jak: zmiana zabarwienia skóry, bradykardia, spadek saturacji.

8.    Sprawdzanie, czy dziecko jest karmione piersią wystarczająco i czy ma zapewnioną odpowiednią ilość pokarmu - sprawdzanie liczby moczonych pieluszek i codziennego przyrostu masy ciała.

Noworodki urodzone przedwcześnie między 32. a 34. tyg., o masie ciała < 1800 g najczęściej jeszcze nie potrafią ssać piersi odpowiednio długo i efektywnie, nie mogą więc zaspokoić głodu, dlatego też, jeżeli są wydolne oddechowo i krążeniowo, powinny być karmione piersią i dokarmiane za pomocą kieliszka, łyżeczki lub strzykawki.

Noworodki urodzone powyżej 34. tyg. ciąży zazwyczaj mogą być karmione wyłącznie piersią. Wcześniak taki nie wytrzymuje długich przerw między karmieniami, a więc wymaga częstszych karmień (co 1—1,5 h), krótszych okresów karmienia, a niekiedy okresowego dokarmiania ściąganym pokarmem. Jeżeli dziecko wcześniej było karmione zgłębnikiem dożołądkowym, należy zwracać uwagę, czy nie męczy się ssaniem piersi. Ponadto należy obserwować, czy występują bezdechy, bradykardia, zmiana koloru skóry, niechęć do ssania, przedłużające się karmienie oraz przyrosty masy ciała. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy powrócić do karmienia „po palcu”. Ta metoda zapobiega zakłóceniu techniki ssania piersi, dodatkowo jest satysfakcjonująca dla dziecka.

Matki wcześniaków, rozpoczynając karmienie swoich dzieci, napotykają różne trudności, np. produkcja pokarmu może czasowo zmniejszać się i być niewystarczająca. Nawet najlepszy laktator nie jest w stanie dorównać dziecku w symulowaniu ssania i rozbudzeniu laktacji. U większości kobiet odciągających pokaim produkcja pokarmu może wzrastać, a następnie zmniejszać się. Czasami taki cykl się powtarza.

Zasady sprzyjające karmieniu piersią dziecka urodzonego przedwcześnie:

•    dziecko powinno być karmione często; trzeba wyprzedzać jego potrzeby żywieniowe, przez co nie traci energii np. na płacz,

•    należy zastosować odpowiednią pozycję podczas karmienia, dobrze podpierając ciało dziecka i stabilizując głowę dłonią matki, dziecko powinno być zwrócone do ciała matki, a dodatkowo palec wskazujący ręki matki, którą podtrzymuje pierś, powinien podtrzymywać także brodę dziecka,

•    matka powinna wycisnąć kilka kropli pokarmu na brodawkę, podając pierś do ssania, to zachęca dziecko do uchwycenia piersi,

» podczas karmienia należy obserwować zachowanie dziecka i unikać jego przemęczania.

Przygotowanie matki do karmienia piersią można rozpocząć przez umożliwienie dziecku jak najczęstszego kontaktu z matką, włączanie jej do opieki podczas pielęgnacji dziecka oraz karmienie inną techniką, jeżeli dziecko nie może ssać piersi.

Matki, które rozbudzają laktację, oraz te, które chcą zwiększyć produkcję pokarmu, powinny:

1.    Dużo wypoczywać, dobrze się odżywiać, pić dużą ilość płynów.

2.    Przed każdym odciąganiem przygotować sobie szklankę z napojem, który podczas odciągania pić małymi łykami, a po odciągnięciu pokarmu zjeść posiłek i wypić napój.

3.    Nie palić papierosów, gdyż zmniejsza to laktację.

4.    Stosować „kangurowanie”, kontakt z dzieckiem „ciało do ciała” zwiększa laktację.

5.    Przygotować zdjęcie z dzieckiem w miejscu gdzie odciąga się pokarm, można nagrać głos dziecka lub film oraz wąchać kaftanik dziecka. Czasem pomaga nagranie głosu innego dziecka.

6.    Stosować częste odciąganie pokarmu, co 2 h przez ok. 20-30 min z obu piersi.

7.    Przygotować profesjonalny laktator, najlepiej jeżeli matka dokona wyboru urządzenia z udziałem konsultanta laktacyjnego.

8.    Stosować środki rozbudzające laktację, takie jak mieszanki ziołowe, w postaci herbatki rozbudzającej laktację (Fix 4, Hipp), drożdże piwne, leki homeopatyczne (Ricinus communis) itp.

9.    Stosować system uzupełniającego SN, w ten sposób dziecko jednocześnie ssie brodawkę, a cienkim przewodem (zgłębnikiem) spływa mleko (matki lub sztuczne, gdy matka nie ma wystarczającej ilości pokarmu). W ten sposób dziecko uczy się ssania brodawki, zaspokajając swój głód, a pierś jest stymulowana do większej produkcji pokarmu.

 

Podobne prace

Do góry