Ocena brak

John Stuart Mill - utylitaryzm

Autor /serhaha Dodano /17.03.2007

Α) Określenie utylitaryzmu i jego odmiany
Β) J. Bentham i J. Mill – poprzednicy J.S. Milla
Γ) Utylitaryzm J.S. Milla: omówienie rozdziału „Co to jest utylitaryzm”
Δ) Refleksje na bazie omawianego tekstu: idee etyczne J.S. Milla, zarzuty pod ich adresem



A) OKREŚLENIE UTYLITARYZMU I JEGO ODMIANY

I. Określenie
Utylitaryzm (łac. utilitas- korzyść, pożytek, wygoda). Jest to nauka, która przyjmuje jako podstawę moralności użyteczność, czyli zasadę największego szczęścia, głosi, że czyny są dobre, jeżeli przyczyniają się do szczęścia, złe, jeżeli przyczyniają się do czegoś przeciwnego. Przez przyjemność rozumie się przyjemność i brak cierpienia; przez nieszczęście – cierpienie i brak przyjemności .
Na utylitaryzm można patrzeć jako na stanowisko konwencjonalistyczne i eudajmonistyczne w etyce.
- konwencjonalizm (teleologizm) – kierunki w etyce, które uznają, że o wartości moralnej czynu świadczą jego skutki. Działanie jest słuszne wówczas, gdy sprzyja osiągnięciu celu uznawanego za dobry. W przeciwnym wypadku działanie jest moralnie złe. Utylitaryzm należy do grupy doktryn teleologicznych, ponieważ wartość moralna ma charakter instrumentalny; działanie uznawane jest za dobre lub złe, będąc środkiem do jakiegoś celu.
- eudajmonizm – pogląd, według którego czyn jest moralnie dobry, jeśli prowadzi do szczęścia. Szczęście jest uznawane za najwyższe dobro i cel człowieka oraz za zasadniczy motyw jego działania. Przy czym to szczęście może być różnie pojmowane, dlatego można mówić o różnych odmianach eudajmonizmu: hedonistyczny (Arystyp z Cyreny, Epikur); transcendentalny (Platon); perfekcjonistyczny (Arystoteles); stoicka apatheia; eutymia Demokryta. Przedstawiciele utylitaryzmu powiadają, że ludzkie działanie zasługuje na aprobatę lub naganę za względu na to, czy przyczynia się do powiększenia lub pomniejszenia szczęścia ludzi.

II. Odmiany
1) Z uwagi na to, w czym upatruje się najwyższe dobro:
- utylitaryzm hedonistyczny – celem jest szczęście rozumiane jako przyjemność. Na pochwałę zasługują te czyny, które przyczyniają się do wzrostu przyjemności możliwie największej liczby osób; przyjemności rozumie się albo wyłącznie ilościowo (Bentham: największa ilość przyjemności, największej ilości istot), albo też i jakościowo (J.S. Mill rozróżnia przyjemności wyższe i niższe);
- utylitaryzm idealny (G.E. Moore) – najwyższe dostępne dla człowieka dobra to kontemplacja piękna i podziw dla szlachetnych czynów. Słuszność czynu nie jest związana z największym szczęściem ogółu, ale z sumą dobra w ogóle.

2) Z uwagi na to, kogo dotyczy zasada użyteczności:
- indywidualistyczny – bierze pod uwagę użyteczność osobistą rozumianą jako to, co dostarcza największych (Bentham) lub najwyższych (Mill) przyjemności;
- społeczny – ponieważ uzyskanie przyjemności zależy w znacznej mierze od innych ludzi, przeto rozsądnie jest starać się także o ich przyjemność jako środek umożliwiający uzyskanie większej przyjemności dla siebie (Bentham, Mill).

Podobne prace

Do góry